Volledig scherm
Onderzoekers Wilfred Hoeben, Tom Huiskamp, Jan van Dijk en Ana Sobota bij de bliksemgenerator in het hoogspanningslaboratorium van de TU/e. © FotoMeulenhof

Onderzoek TU Eindhoven: plasma veelbelovend voor landbouw en veeteelt

EINDHOVEN - Aan de Technische Universiteit in Eindhoven wordt onderzoek gedaan naar toepassingen van plasma in landbouw en veeteelt.

Overbemesting, het Fipronil-schandaal, gezondheidsrisico’s rondom boerderijen; het debat over schadelijke gevolgen van landbouw en veeteelt is beladen en woedt als nooit tevoren. Ondertussen wordt in de relatieve luwte van de Technische Universiteit in Eindhoven onderzoek gedaan. Dat draait om milieuvriendelijk ‘superkunstmest’, en verbeterde luchtreiniging en stalontsmetting door het gebruik van plasma’s. De resultaten zijn ‘bijzonder veelbelovend’.

Mini-bliksems

Plasma kennen we nu nog vooral van de hightech-industrie, denk aan tv-schermen en de productie van microchips. En we weten dat het op vele manieren wordt toegepast in de gezondheidszorg. De meest simpele beschrijving van plasma is: een gas waar stroom doorheen loopt. Noem het mini-bliksems, of elektrisch vuur.

Als je plasma in aanraking brengt met water, zo heeft onderzoek nu aangetoond, worden zuurstof en stikstof uit de lucht omgezet in reactieve verbindingen in water, die een sterk desinfecterende werking hebben. Ook wordt nitraat gevormd, een belangrijk bestanddeel van kunstmest. Eerdere tests maakten duidelijk dat een plantje dat plasma-geactiveerd water krijgt toegediend beter groeit en sterker wordt dan een plantje dat kraanwater krijgt.

De toepassingen in de landbouw laten zich daarmee raden. Nu worden bij de teelt van gewassen veel pesticiden en chemicaliën gebruikt. ,,Het mooie van plasma-behandeld water is dat het maar kort desinfecterend is”, vertellen de TU/e- onderzoekers Ana Sobota, Jan van Dijk, Tom Huiskamp en Wilfred Hoeben. ,,Je geeft het aan de gewassen, het doet zijn desinfecterende werk en daarna blijft het achter als water met nitraat, kunstmest dus.” Het is een volledig groene techniek. Sobota: ,,Je hebt alleen elektriciteit en lucht nodig.”

Testen

Na een eerste publicatie in het agrarisch vakblad Nieuwe Oogst kreeg de TU/e tientallen aanbiedingen van boeren om op hun bedrijven met plasma te komen testen. Maar enthousiasme betekent nog niet dat de technologie al snel uitgerold kan worden. Die weg is nog lang. Jan van Dijk: ,,We willen eerst nog beter begrijpen hoe het werkt en vaststellen dat er geen schadelijke neveneffecten zijn.” Wilfred Hoeben: ,,Daarnaast werken we aan de mogelijkheden voor opschaling, in combinatie met duurzaamheid en het betaalbaar houden van de technologie. Het is bewezen dat het in de basis werkt. Maar opschaling is een ander, complex proces.”

Minder vergevorderd, maar niet minder interessant is het onderzoek naar toepassingen van plasma’s in de veeteelt. De desinfecterende eigenschappen kunnen ook gebruikt worden voor ontsmetting van stallen en luchtreiniging. Hoe belangrijk innovatie op dat gebied kan zijn, kwam onlangs nadrukkelijk aan het licht bij de Fipronil-affaire. De gifstof werd illegaal gebruikt voor het desinfecteren van stallen. Uiteindelijk werden 180 pluimveebedrijven stilgelegd.

Intensieve veehouderij

De onderzoekers weten dat hun onderzoek naadloos aansluit bij de beladen discussies over de intensieve veehouderij. Steeds meer onderzoeken duiden de gevaren van blootstelling aan ammoniak en fijnstof. ,,Die risico’s wil je niet accepteren”, zegt Van Dijk. ,,Je zoekt naar oplossingen door het toepassen van moderne technieken. Goede luchtreiniging, goede ontsmetting. Als plasma daaraan kan bijdragen, is dat het onderzoeken waard.”

Belangrijke vraag, zegt Van Dijk, is wie de regie gaat nemen in de verdere ontwikkeling. ,, Wij kunnen het niet alleen, een enkele boer kan het niet alleen. Kennisinstituten, eindgebruikers en overheid moeten de handen ineen slaan om stappen te zetten. Dan gaat het niet alleen om geld, maar ook om het uitwisselen van kennis. Dit is een maatschappelijk probleem, dus zouden we het samen moeten oppakken.”

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Eindhoven