Volledig scherm
Zakaria Boukallouht (r.) droomt van een Mercedes. ‘Dus moet ik een oplossing vinden voor het emissieprobleem.’ Links zit Martijn Versteeg. © Jan de Groen

Groene vingers gevraagd

Platform energietransitie (PARTNERBIJDRAGE)Er zijn nogal wat extra handjes nodig bij de overgang op duurzame energie. Waar komen die vandaan?

Met een weids gebaar introduceert Emile Jackson de gigantische loods als onderdeel van de campus van RDM Rotterdam. ,,Hier gebeurt het’’, zegt hij trots. In de loods, gevestigd aan het noordelijkste deel van de Rotterdamse Heijplaat, staan tientallen start-ups bij elkaar. Samen met onderzoekers en studenten werken zij aan duurzame oplossingen voor de energietransitie. Als docent en programmacoördinator Energy Transition vindt Jackson het geweldig om met zo’n broedplaats zijn ­studenten te inspireren en voor te bereiden op de toekomst.

Zakaria Boukallouht (20) studeert Automotive Engineering aan de Hogeschool Rotterdam en helpt mee in het H2EnergyLab. ,,Hier testen en analyseren we waterstoftechnologie. We werken samen met ondernemers en onderzoekers die hier op kleine schaal hun technologie ontwikkelen.’’ Boukallouht droomt van een nieuwe, blinkende Mercedes en dat is dan ook één van de redenen dat hij verder onderzoek wil doen naar elektrisch rijden op waterstof. ,,Ik wil dat auto’s blijven bestaan, dus moet ik een oplossing vinden voor het emissieprobleem. Anders kan ik straks niet in mijn geliefde auto rijden’’, lacht hij.

Ondertussen wordt de kleine waterstofinstallatie gereedgemaakt voor een test. Martijn Versteeg (25) controleert de batterij waarin de toekomstige energiedrager wordt opgeslagen. De student elektrotechniek houdt zich bezig met veiligheid. ,,Waterstof is geur- en kleurloos. Daarom is het heel belangrijk om continu de veiligheid te controleren’’, legt hij uit.

Tijdens de veiligheidscontrole begint de meter plotseling te piepen. Explosiegevaar? Versteeg lacht: ,,Nee hoor, een heel klein lek vanuit de tank, maar zo gevaarlijk is het niet. Waterstof is veertien keer lichter dan zuurstof, dus het trekt snel op, zeker in zo’n grote ruimte als hier.’’

Volledig scherm
Martijn Versteeg controleert een kleine waterstofinstallatie. © Jan de Groen

Vanzelfsprekend

De studenten voelen zich als vanzelfsprekend aangetrokken tot nieuwe technologieën die een transitie van fossiele brandstoffen naar groene energiebronnen inzetten. ,,Ik denk er niet zo over na. Via school komen we ermee in aanraking, bijvoorbeeld in dit lab’’, zegt Versteeg. ,,Werk in onze sector gaat drastisch veranderen, maar je weet nog niet hoe. De hogeschool geeft ons de ruimte om zelf oplossingen te bedenken. Hoe kun je een oude foodtruck optimaliseren? Laat maar zien’’, vult Boukallouht aan.

Quote

De mannen van het gas twijfelen weleens of
ze moeten overstap­pen op elektrici­teit

Esther Oosters

Studenten opleiden voor een nog ­onbekende arbeidsmarkt is moeilijk, erkent docent Jackson. ,,Daarom leren we ze vooral om innovatief te denken en oplossingsgericht te werken.’’ Zo worden actuele vraagstukken van bedrijven door de studenten onder de loep genomen. Maar behalve om oplossingen vraagt de aanstaande energietransitie vooral om meer technici dan er nu zijn. ,,Dat wordt echt een uitdaging’’, aldus Jackson.

Daar weet ernergienetbeheerder ­Stedin alles vanaf. Daarom zijn er leertrajecten van start gegaan, waarvan één in samenwerking met Techniek College Rotterdam. Praktijkbegeleider Daniel Alblas: ,,Wat verandert zijn de materialen, maar de praktische handelingen blijven hetzelfde. Natuurlijk moeten de bestaande technieken in de huidige netten ook worden aangeleerd. Die zijn niet zomaar vervangen. Er wordt gezocht naar nieuwe alterna­tieven zoals waterstof, maar het kan ineens omslaan naar iets anders. Daarom leiden we onze studenten op zoals we dat altijd deden. Wel ­organiseren we gastcolleges over nieuwe technieken.’’

Studente Esther Oosters (24) installeert onder Alblas’ begeleiding slimme meters bij mensen thuis. Als eerste monteur laagspanning en middenspanning in opleiding is zij een outsider in een klas vol mannen. ,,Seks, voetbal en techniek, dat zijn de gespreksonderwerpen’’, grinnikt ze, terwijl ze in een huis in Papendrecht de stroom uitzet. Daarna noteert ze nauwkeurig de meterstanden: ,,Anders krijgen de bewoners misschien een rare afrekening.’’

Dat de energietransitie eraan komt, zegt Oosters niet zoveel. Ze is vooral bezig met wat ze leuk vindt. ,,Lekker bezig zijn en mijn eigen tijd indelen.’’ Daarnaast is ze in de techniek zeker van een baan. Dat de slimme meter helpt met energie besparen, vindt de studente een mooie bijkomstigheid. ,,Als het groener kan, is het altijd beter natuurlijk. Met deze meter kun je precies zien hoeveel je zonnepanelen opleveren’’, zegt ze. ,,Ook zie je hoeveel een specifieke lamp verbruikt. Als je dat met een LED-lamp vergelijkt, kun je kiezen voor de zuinigste optie.’’ Zelf is ze niet bijzonder bewust bezig met energiezuinig leven. ,,Natuurlijk denk ik er wel aan om de verwarming niet te hoog te draaien of mijn was in daluren te doen.’’

Volledig scherm
Dat de energietransitie eraan komt. zegt Esther Oosters niet zoveel. © Jan de Groen

Het zware geschut komt tevoorschijn: een brandblusser, helm en knalrode handschoenen. ,,Met elektriciteit en gas moet je altijd veiligheidsmaatregelen nemen’’, zegt Oosters, terwijl ze haar brandvertragende jas dichtritst. Na controle op eventuele gaslekken ontmantelt ze de oude gasinstallatie en de elektriciteitsmeters. ,,Je moet continu geconcentreerd zijn en heel zorgvuldig werken, anders kan het flink misgaan. Die alertheid geeft mij een kick.’’

Binnen haar opleiding vindt nog geen ommekeer plaats als het gaat om de energietransitie. ,,Maar de mannen van het gas – die de opleiding tot gasinstallateur volgen – twijfelen weleens of ze moeten overstappen op elektriciteit, nu het aardgas verdwijnt’’, zegt Oosters. Praktijkbegeleider Alblas verwacht de komende tientallen jaren juist veel werk in gas. ,,Voorlopig zijn we niet van het gas af en straks hebben we juist veel kennis nodig om bijvoorbeeld de gasinfrastructuur veilig te maken voor het transport van waterstof.’’

Als het aan Oosters ligt gaat ze tot aan haar pensioen door met haar werk in de elektrotechniek, op één voorwaarde: ,,Dat ik meer vrouwelijke collega’s krijg.’’

Olieplatformen

Terug bij Hogeschool Rotterdam, ditmaal in het STC-gebouw aan de andere kant van de Maas. Mark Zonneveld (21), student Werktuigbouwkunde, vertelt over de nieuwe minor Waterworld: Energy Transition at Sea. Een studiemodule die gaat over het hergebruiken van olie- en gasplatformen op de Noordzee. ,,Als de fossiele grondstoffen op zijn, zullen de ongebruikte platformen worden gesloopt en weggehaald. Dat kost veel geld en is eigenlijk erg zonde. Je kunt deze platformen nieuw leven inblazen door ze te recyclen als ­waterstofproductie-platformen’’, vat Mark de minor samen.

Volledig scherm
‘Je moet continu geconcentreerd zijn en heel zorgvuldig werken, anders kan het flink misgaan.’ © Jan de Groen

Volgens hem zijn dergelijke studieonderdelen van groot belang. ­,,Iedereen ziet dat de wereld verandert, anders leef je onder een steen. De industrie moet dus ook veranderen en wij als volgende generatie horen daarop voorbereid te zijn’’, stelt

Zonneveld. Docent Johan Anthonissen, die de minor begeleidt, vult aan: ,,Daarom leiden wij de engineers van de toekomst op. Studenten leren hoe ze problemen aanpakken, vaak in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. Dan kom je direct in aanraking met de nieuwe eisen die bedrijven stellen: ken de basis, denk oplossingsgericht en weet hoe je moet programmeren.’’ Als je over die eigenschappen beschikt, zit je volgens ­Anthonissen als net afgestudeerde gebakken.

Mark ziet zichzelf graag in de getijdenenergie werken. ,,Die biedt veel kansen in Nederland. Je wint dan energie door gebruik te maken van het verschil in waterhoogte, bijvoorbeeld tussen eb en vloed.’’ Maar voordat het zover is, moet Mark zijn studie afmaken en wachten tot de oudere generatie bereid is het stokje over te geven. ,,Die generatie heeft iets opgebouwd wat lang goed werkte, maar daar komt een eind aan. Het is nu aan ons, de jongeren, om de transformatie in te zetten.’’ Zonneveld glimlacht, hij ziet de toekomst zonnig tegemoet. 

‘Dit artikel is mogelijk gemaakt in samenwerking met Eneco, Deltalinqs, gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam en Woonstad Rotterdam en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie.