Volledig scherm
Tom Laughlin in een scène uit Billy Jack. © YouTube

Cultfilmer Tom Laughlin (82) overleden

De Amerikaanse filmmaker Tom Laughlin, die begin jaren 70 opzien baarde met de cultfilm Billy Jack, is op 82-jarige leeftijd overleden. Volgens zijn dochter Teresa stierf hij donderdag in een ziekenhuis in Thousand Oaks (Californië) aan complicaties na een longontsteking.

Laughlin zette met zijn film over Vietnamveteraan Billy Jack de standaard voor wat de lesboeken zou ingaan als guerrilla-filmmaken: werken met kleine ploegen, gebruikmaken van bestaande decors en attributen en zo veel mogelijk uitvoeren in eigen beheer. Hij bedacht het personage Billy Jack met zijn echtgenote Delores Taylor en zou hem naderhand zelf vertolken in vier films, waarvan er eentje nooit is uitgebracht.

Bioscopen afhuren
Vooral Laughlins marketingmethoden waren voor die tijd ongekend. De verfilming van het scenario was afgerond in 1969, maar de regisseur strijdde daarna twee jaar lang vergeefs voor steun van een van de grote filmmaatschappijen. Daarop nam hij het radicale besluit de film zelf in omloop te brengen en de bioscopen af te huren waarin die zou worden vertoond.

Weliswaar flopte Billy Jack in de bioscoop, maar de film verwierf geleidelijk cultstatus en groeide uit tot inspiratie voor onafhankelijke filmmakers. De hoofdpersoon - voor de helft blank, voor de helft 'native American', en vanwege zijn ervaringen in Vietnam fel gekant tegen oorlog - wordt gezien als de aartsvader van Rambo en alle soortgelijke actiehelden die sindsdien op het witte doek zijn opgevoerd.

Pionieren
Het pionieren zat Laughlin in het bloed. Hij was een van de eersten die op tv reclamezendtijd kochten voor een film. Ook liet hij, zoals nu al decennialang gebruikelijk is, zijn producties meteen in het hele land tegelijk in première gaan.

Ook in de politieke arena deed hij van zich spreken. Hij stond te boek als hartstochtelijk voorvechter voor de rechten van de oorspronkelijke Amerikaanse bevolking en fel tegenstander van kernenergie. Geregeld trok hij op aan de zijde van de acteur Marlon Brando, die zijn engagement ook zelden onder stoelen of banken stak.

Presidentskandidaat
Laughlin probeerde het zowel in de Democratische partij als bij de Republikeinen te schoppen tot presidentskandidaat. In de tussentijd richtte hij een montessorischool op in Californië. De laatste jaren van zijn leven hield hij zich bezig met het schrijven van boeken, maar hij probeerde ook nog een film over Billy Jack van de grond te krijgen.

'Er was wel veel belangstelling voor', zei zijn dochter Teresa Laughlin tegen het persbureau AP, 'maar overeenkomsten ketsten altijd op het laatste moment af.' Ze verklaart dat mede uit zijn door kanker aangetaste gezondheid, volgens haar het belangrijkste obstakel voor een nieuwe filmdeal. 'Hij kon daar niet mee omgaan', zei ze. 'In zijn hoofd bleef hij altijd Billy Jack.'