Volledig scherm
© PR/Getty

Ridderfiguur van Oscar is gebaseerd op blote Mexicaan

OSCARSDe felbegeerde Oscar-standbeeldjes worden jaarlijks in meerdere categorieën uitgereikt. Wie het goudkleurige ridderfiguurtje wint wordt bepaald door de in 1927 opgerichte Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Sinds 1929 zijn er al 2947 verdeeld. Een paar feiten op een rij over het wereldberoemde beeldje zelf. Zo stond een blote Mexicaanse acteur ooit model voor de allereerste Oscar.

Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© AMPAS
Volledig scherm
© AMPAS
Volledig scherm
© AMPAS
Volledig scherm
Emilio Fernández in 1934. © Wikimedia commons
Volledig scherm
De Oscar heeft de looks van Emilio Fernández. © Getty/Wiki

De Academy Award, de officiële naam van de filmprijs, bestaat uit een beeld van 33,1 centimeter hoog met een gewicht van 3,8 kilo. Het gaat om een naakte ridderfiguur die, gewapend met een zwaard, de wacht houdt op een filmrol met vijf spaken. Die vijf segmenten vertegenwoordigen de beroepen van wie de prijs kunnen winnen: acteurs, schrijvers, producers, technici en regisseurs.

In het oprichtingsjaar (1927) van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences - een organisatie die zich inzet voor de ontwikkeling van de filmkunst en -wetenschap - waren er nog geen Oscarbeeldjes. Na de eerste uitreiking van de Acadamy Awards in de Crystal Ballroom van het Biltmore hotel in Los Angeles groeide de behoefte aan een tastbare trofee. Cedic Gibbons (1893-1960) - artistiek directeur bij de Amerikaanse filmmaatchappij Metro Goldwyn Mayer - tekende tijdens een dinertje de ridderfiguur op een servet. De AMPAS was daar zó van onder de indruk dat beeldhouwer George Stanley (1903-1973) de opdracht kreeg een driedimensionale versie van de schets te maken. Gibbons vroeg de gespierde Mexicaanse acteur Emilio Fernández (1904-1986) om model te staan voor het beeld. Fernández poseerde voor dat doel en in het diepste geheim naakt. Korte tijd later was de geboorte van de toen nog naamloze prijs was een feit.

Oom Oscar
De naam Oscar ontstond pas in 1932. Margot Herrick - een bibliothecaresse en later directielid van de AMPAS - zou zich in dat jaar hebben laten ontvallen dat het ridderbeeldje als twee druppels water leek op haar oom Oscar. Sindsdien sprak men van de Oscars, maar pas in 1939 kreeg de prijs officieel die naam. Een ander verhaal is dat actrice Bette Davis haar prijs voor de film Dangerous (1935) 'Oscar' noemde naar de tweede naam van haar eerste echtgenoot. Volgens filmkenners is het Herrick-verhaal het meest realistisch.

De eerste Oscars die werden uitgereikt waren van massief brons met een flinterdun laagje goud. Als snel werd afgestapt van dat materiaal en gekozen voor een legering (mix) van koper, nikkel en zilver dat werd afgewerkt met 24 karaats goud. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen metalen schaars waren, werden de Oscars van gips gemaakt en met goudverf beschilderd. Die neppers werden gewoon uitgereikt, maar na WOII mochten de winnaars ze omruilen voor echte exemplaren. Sinds 1982 (tot en met 2015) werden de Oscars gemaakt van 92,5 procent tin, 2,5 procent koper, 5 procent antimoon (een metaalsoort), een dompellaagje goud met daaroverheen nog een corrosiewerende lak om verkleuring tegen te gaan.

3D-printer
De Oscars werden sinds 1982 gemaakt bij het bedrijf RS Owens & Company in Chicago. Medio februari dit jaar besloot de AMPAS in zee te gaan met een ander bedrijf: Polich Tallix Fine Art Foundry in New York. die firma maakte de beeldjes die in 2016 worden uitgereikt.

Polich Tallix Fine Art Foundry besloot in samenspraak met de AMPAS het uiterlijk van de Oscar - dat in de loop der jaren iets was veranderd - weer terug te brengen naar het origineel uit 1929. Daarvoor zijn oude beeldjes gescand met laserapparatuur waarna met een 3D-printer een nieuwe rubberen mal is gemaakt. Vervolgens zijn van keramiek gietmallen gemaakt die worden volgegoten met vloeibaar brons met een temperatuur van exact 982 graden Celsius. Na afkoeling wordt een Oscar met flinterdun zand gepolijst en zorgt het New Yorkse bedrijf Epner Technology voor het goudlaagje. De ridder zelf is spiegelglad, de ronde sokkel iets doffer en donkerder van kleur.

Het maken van de Oscars (zo'n 50 per jaar) kostte het bedrijf RS Owens & Company circa een maand. De firma die het nu doet heeft langer werk. Volgens de AMPAS duurt het momenteel drie maanden.

Voorraad
De AMPAS heeft achter slot en grendel altijd tientallen reserve-Oscars, omdat het nooit helemaal duidelijk is hoeveel er zullen worden uitgereikt. Soms zijn er in bepaalde categorieën meerdere ontvangers. Als er Oscars over zijn, dan worden die gewoon tot volgend jaar opgeslagen. De Oscars worden altijd in 'nieuwstaat' aan de winnaar(s) overhandigd. Ze worden voor de uitreiking opgepoetst, maar een winnaar weet nooit of hij of zij een nieuwe ridder krijgt of een 'oud' exemplaar dat al jaren op de plank lag te verstoffen bij de AMPAS. 

De waarde één Oscar is, afhankelijk van de goudkoers, rond de 400 euro. Er is nooit overwogen om de Oscars van massief goud te maken. als de AMPAS daartoe zou besluiten is dat extreem kostbaar. Eén beeldje zou dan een waarde hebben van circa 199.000 euro. Hoewel ze er exact hetzelfde uitzien, is elk beeldje uniek omdat het is genummerd.