Volledig scherm
Een Telsa-fabriek in Shanghai © REUTERS

Provincies trekken opdracht evaluatie TopDutch-campagne in

De drie noordelijke provincies hebben de opdracht om de TopDutch-campagne te evalueren ingetrokken. Adviesbureau Berenschot was al begonnen aan de evaluatie, maar Groningen, Friesland en Drenthe gaan desondanks op zoek naar een ander bureau.

Dat schrijft de Leeuwarder Courant. Als reden voor de intrekking schrijven de provinciebesturen aan Provinciale Staten dat Gerard de Boer, directeur van Initio, het bureau dat de afgelopen twee jaar de TopDutch-campagne vormgaf, een aantal lezingen en leergangen heeft verzorgd voor Berenschot, deels betaald.

Daarmee wordt de suggestie gewekt dat die zakelijke connectie Berenschot in de weg zou zitten bij een onafhankelijk oordeel over onder meer het werk van Initio. Maar dat is niet meteen het geval.

In een brief aan de Provinciale Staten van Fryslân schrijft de provincie ,,dat de uitvoering van het onderzoek door Berenschot vragen met zich mee brengt en een bepaalde beeldvorming geeft over de onafhankelijk.’’

Belangenverstrengeling

Provinciebestuurders willen vooral elke schijn van belangenverstrengeling vermijden en zich niet branden aan een politiek zeer gevoelig dossier. Onder de naam TopDutch probeerden de drie provincies onder meer de Amerikaanse autofabrikant Tesla naar het Noorden te lokken. Dat begon als ludieke actie, maar kreeg een serieuzer karakter toen Groningen, Drenthe en Friesland 1,2 miljoen euro op tafel legden. Achter de schermen kregen betrokken ondernemers ruzie.

Berenschot zou een advies geven over de toekomst en het effect van die campagne toetsen en onder meer onderzoeken hoe het proces is verlopen, welke partijen welke rol speelden en wat het project heeft opgeleverd.

Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant deden dat eind 2019 in een uitgebreide reconstructie. Daarin gaf Gerard de Boer al aan dat hij zijn bureau Initio niet het aangewezen bureau vindt om de TopDutch-campagne voort te zetten. Hij zei: ,,Wij van Initio adviseren niet Initio.’’

‘Alles wat met TopDutch te maken heeft, ligt zeer gevoelig’

Maar de drie provincies gaan op zoek naar een ander bureau dat de opdracht waar Berenschot al mee aan de slag was gegaan opnieuw moet uitvoeren.

,,Voor bureaus als Berenschot geldt een integriteitscode en ik twijfel er niet aan dat ze deze evaluatie hadden kunnen uitvoeren’’, vertelt Drents gedeputeerde Henk Brink (VVD). ,,Berenschot heeft zelf ook aangegeven dat ze de opdracht hadden kunnen uitvoeren. Maar we hebben een politiek besluit genomen. Alles wat met TopDutch te maken heeft, ligt zeer gevoelig en dan moet je heel goed oppassen.’’

Gronings gedeputeerde Mirjam Wulfse (VVD) had evenmin problemen met de opdracht aan Berenschot. Gedeputeerde Sander de Rouwe (CDA) van de provincie Fryslân kon nog niet reageren. In de brief aan de Provinciale Staten laat het Friese provinciebestuur weten dat Berenschot ,,deze opdracht onafhankelijk en zorgvuldig kan uitvoeren.’’

Maar de schijn van belangenverstrengeling moest worden vermeden. De regionale omroepen meldden zich onlangs bij de provinciebesturen met onder meer de vraag of ze op de hoogte waren van de ‘werkzaamheden’ van De Boer voor Berenschot. Later werden ook Statenfracties benaderd met vragen.

Dat de bestuurders niet van alle zakelijke verhoudingen tussen De Boer en Berenschot afwisten, wordt De Boer niet aangerekend. Berenschot had het wel moeten melden, vinden de provincies.

De Boer gaf lezingen, deels betaald, deels voor nop

En wat waren dan precies die werkzaamheden van Gerard de Boer? Hij geeft zelf het antwoord: ,,In januari 2017 heb ik op verzoek van de programmaraad van de vereniging Groninger Gemeenten een leergang verzorgd, samen met Johan Remkes, in Hornhuizen. Dat was voor de aanbesteding van de TopDutch-campagne. Ik heb daar een vergoeding van 750 euro voor gekregen. Berenschot was destijds verantwoordelijk voor de organisatie. Omdat ik goed beviel heb ik dit in 2018 weer mogen doen. Weer op verzoek van de programmaraad. Daarvoor heb ik niets in rekening gebracht. Ik vond dat niet opportuun, omdat ik al een fee ontving van TopDutch en ik vond die lezing horen bij mijn taken. En voor 2020 sta ik weer op de agenda.’’

Daarnaast geeft De Boer aan dat hij Berenschot in de afgelopen jaren heeft ondersteund bij een pitch voor een gemeente in Zuid-Holland, heeft hij strategisch advies gegeven voor een project getiteld ‘Groene Rook’ en heeft hij een interview gegeven voor een leergang in Twente. Vooral alle drie, zegt De Boer, heeft hij vanwege zijn TopDutch-werkzaamheden destijds niets in rekening gebracht.

Berenschot was al begonnen

Berenschot, dat de klus zou uitvoeren voor 28.193 euro (inclusief BTW) had in de afgelopen weken al overleg gevoerd met de provincies, had al documenten bestudeerd en was met een eerste analyse op hoofdlijnen begonnen. Gedeputeerde Henk Brink was inmiddels ook al geïnterviewd door de onderzoekers van Berenschot.

,,We lossen dat met Berenschot wel op’’, aldus de VVD-bestuurder. ,,En we gaan op zoek naar een andere partij die de evaluatie kan uitvoeren. We lopen hierdoor wel wat vertraging op.’’