17.000 banen gesneuveld in thuishulp en ouderenzorg

De exodus aan zorgmedewerkers - ruim anderhalf keer zo veel ontslagen als bij V&D - is volgens werkgeversorganisatie Actiz te wijten aan forse bezuinigingen van het kabinet, waardoor veel verzorgingstehuizen moesten sluiten.

Ook gemeenten zijn debet aan de ontslaggolf, zegt Actiz-directeur Jan de Vries. ,,Er zijn in sommige gemeenten rigoureuze besluiten genomen die nu weer moeten worden teruggedraaid, zoals het afschaffen van de huishoudelijke hulp."

De hoogste bestuursrechter bepaalde onlangs dat gemeenten niet zomaar mogen snijden in de uren voor huishoudelijke hulp. De Vries: ,,Dat is heel wrang voor de duizenden medewerkers die ontslagen zijn en straks misschien weer aangenomen moeten worden."

Balkenendenorm
Nog altijd verdient een kwart van de zorgbestuurders meer dan de minister-president (179.000 euro). Wim Rave van Driezorg Wonen in Zwolle spande de kroon.

Dankzij een ontslagvergoeding van 426.000 euro kreeg hij in 2015 ruim 567.000 euro mee. Rave liet een instelling achter die destijds onder extra toezicht stond van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De ChristenUnie heeft inmiddels Kamervragen gesteld over de 'exorbitante ontslagvergoeding'.

Pensioenreparatie
Rave begrijpt de kritiek, maar stelt dat het om 'pensioenreparatie' gaat, waarvan ruim de helft aan belasting wordt afgetrokken. ,,Ik ben 60 en ging vlak voor mijn pensioen weg bij mijn baan waar ik dertig jaar lang ziel en zaligheid in heb gelegd."

Campagneleider Sarah Dobbe van FNV noemt de topsalarissen en gouden handdrukken in tijden van bezuinigingen en ontslagen schandalig. ,,Het gaat om zorggeld dat niet aan zorg wordt besteed. Zorgmedewerkers krijgen in tegenstelling tot bestuurders geen ontslagvergoeding, omdat daar geen geld voor is."

Reservepotje
Bij de meeste instellingen nam het eigen vermogen, het reservepotje voor in barre tijden, met tonnen en soms zelfs miljoenen euro's toe. Dit blijkt uit een analyse van 290 jaarverslagen door vakbond FNV en deze krant. Hoewel nog niet alle jaarverslagen zijn ingeleverd, stevent de branche voor het eerst af op een reserve van ruim vijf miljard euro.

In commerciële branches kan deze ontwikkeling op applaus rekenen, maar in de zorgsector stuit het oppotbeleid ook op kritiek. Professor Bedrijfsvoering voor Zorgorganisaties Joris van de Klundert legt uit waarom: ,,Een gebruikelijke manier om het eigen vermogen aan te vullen, is om minder kosten te maken dan er inkomsten zijn. Oftewel: geld dat is bedoeld om zorg te bieden, wordt niet uitgegeven. Bij instellingen met een laag eigen vermogen is die keuze nog wel te begrijpen, maar van instellingen met voldoende geld mogen we verwachten dat zorggeld wordt besteed waarvoor het bedoeld is. Handen aan het bed.''

'Ik wil niet terug, de zorg wordt afgebroken'
Haar ex-baas Rob Stam verdiende vorig jaar ruim twee ton bij de Brabantse zorgorganisatie Thebe. Thuishulp Irma Does kreeg 14 euro per uur, maar moest het veld ruimen. De thuiszorgtak ging failliet. Ze stapte over naar TSN, maar tot overmaat van ramp ging die ook over de kop.

,,En toen zat ik dus thuis. Dat vond ik helemaal niks. Ik ben een doener. Daarbij komt: ik ben een alleenstaande moeder. We hebben het geld nodig. Ik heb gezegd: we gaan schrappen wat we niet hard nodig hebben. We konden niet meer op vakantie in het buitenland, want als de wasmachine er tussenuit zou knijpen had ik geen spaargeld meer.''

,,Nee, ik heb geen goed woord over voor Thebe, maar dit  is niet alleen de schuld van die meneertjes die in mooie auto's rijden. Ik wil ook de vinger wijzen naar de regering die de bezuinigingen heeft doorgevoerd en de gemeenten waar heel veel geld is blijven hangen. Die ambtenaren nemen beslissingen vanachter hun bureautje, terwijl ze niet weten wat ons werk inhoudt.''

,,Ja, ik deed de afwas, maar ik was ook begeleider van mensen met psychische problemen. Ik kwam ook bij eenzame ouderen over de vloer. Ik was hun steun en toeverlaat. Ik heb met veel liefde in de thuiszorg gewerkt, maar ik wil niet meer terug. De zorg wordt afgebroken. Ik werk sinds kort in de catering. Het is anders, maar ik ben er hartstikke blij mee."

'De helft gaat naar de belastingdienst'
Wim Rave is de koploper van de grootverdieners in de zorg. Dankzij een ontslagvergoeding van 426.000 euro ontving de bestuurder van Driezorg Wonen in Zwolle in 2015 ruim 567.000 euro.

,,Het klinkt raar, maar het was oorspronkelijk meer. Ik heb een afspraak met de Raad van Toezicht om daar niet over te praten, maar over de topinkomens in de zorg kan ik wel iets zeggen. Het blijft een eeuwige discussie: wat is iemand waard? Waarom verdient Matthijs van Nieuwkerk een half miljoen en krijgt een voetballer die toevallig de goal weet te vinden een salaris dat extraordinair hoog is?''

,,Luister, vind je één ton voor een zorgbestuurder veel? Of twee ton? Als je dat afzet tegen iemand die het minimumloon verdient, is dat veel, ja. Maar we moeten in Nederland ook accepteren dat de verantwoordelijkheid die zorgbestuurders dragen erg groot is. Ik heb deze organisatie dertig jaar opgebouwd. Een gemiddelde werkweek was 60 à 70 uur.''

,,Voor een eerlijk beeld moet je ook het bruto/nettoverhaal weten. De FNV vermeldt er niet bij dat 52 procent van de ontslagvergoeding naar de belasting gaat. Of dat de pensioenpremie en de waarde van de lease-auto bij het salaris wordt opgeteld. Daar heb je geen netto voordeel van. Het gaat hier puur om pensioenreparatie."