Volledig scherm
Koningin Maxima praat in het Stedelijk Museum met een patientje tijdens een evenement van Villa Joep, het fonds tegen neuroblastoom © ANP

Bestaand medicijn blijkt wapen tegen kinderkanker

Onderzoekers van het AMC hebben een genetische oorzaak ontdekt in de strijd tegen een van de meest fatale vormen van kinderkanker. In het lab toonden ze aan dat bestaande medicijnen de groei van zeer agressieve kankercellen tegen gaan.

Quote

Dit is de eerste echte stap naar een medicijn. Alle stapjes die afgelopen 12 jaar zijn gezet, hebben bijgedragen aan dit resultaat. Daar openen we vandaag samen met de onderzoekers een fles champagne op

Oprichtster Leontine Heisen van de stichting Villa Joep

Elk jaar hebben zo'n dertig jonge kinderen in Nederland botte pech. In hun bijnieren ontstaan neuroblastomen; tumoren die zo snel groeien, dat de kanker vaak al is uitgezaaid voor hij wordt ontdekt. Soms hebben zware behandelingen succes. Maar vaak gaat het alsnog mis en keert de kanker in een zeer agressieve vorm terug.

Die terugkerende tumoren zijn tot nu toe onbehandelbaar. Twee van de drie kinderen met neuroblastoom overlijden. In het gezaghebbende tijdschrift Nature Genetics hebben onderzoekers van het AMC hun bevindingen gisteren gepresenteerd.

Opgegeven
Hun onderzoek kwam in een stroomversnelling nadat zij tumorweefsel hadden afgenomen van patiëntjes die waren opgegeven, vertelt onderzoeker Jan Molenaar. ,,Tot voor kort gebeurde dat niet. Zo'n biopsie is een ingrijpende operatie voor een kind dat niet meer te redden is.''

Amerikaanse en Franse onderzoekers bleken hetzelfde te hebben gedaan. Uit al die gegevens bleek een duidelijk patroon. Molenaar: ,,De teruggekeerde, agressieve tumoren hadden vaak dezelfde genetische mutaties. Het mooie is dat er een medicijn bestaat tegen genen met dergelijke afwijkingen. Tumorcellen die we bij muizen inspoten, kregen we met deze MEK-remmers weg. We zijn nu een Europees klinisch onderzoek aan het opzetten om de medicijnen bij kinderen te testen.''

Mijlpaal
Oprichtster Leontine Heisen van de stichting Villa Joep spreekt van een 'mijlpaal'. Sinds haar zoontje Joep (toen 4,5) in 2003 aan neuroblastoom overleed, zamelt de stichting geld in voor onderzoek naar die zeldzame vorm van kinderkanker. ,,Dit is de eerste echte stap naar een medicijn. Alle stapjes die afgelopen 12 jaar zijn gezet, hebben bijgedragen aan dit resultaat. Daar openen we vandaag samen met de onderzoekers een fles champagne op.''

Hoewel onderzoeker Molenaar de resultaten veelbelovend noemt, waarschuwt Molenaar voor te veel optimisme. ,,Eén medicijn zal de patiëntjes nooit beter kunnen maken. Een behandeling met bestralingen, zeer zware chemokuren en operatieve verwijdering van de tumoren zal nodig blijven.''

Voorlopig
De meeste Nederlandse kinderen met neuroblastoom gaan nu voor immunotherapie naar een ziekenhuis in Philadelphia. Samen met een of twee ouders moeten ze daar zo'n 6 maanden verblijven. Ook die ingrijpende en kostbare behandeling zal voorlopig nodig blijven.

De taak van Villa Joep, die ongeveer een miljoen euro per jaar ophaalt voor onderzoek naar de ziekte, zit er dus nog niet op. Leontine Heisen blijft strijdbaar. ,,We hebben Joep letterlijk beloofd om te blijven strijden tot die rotziekte de wereld uit is,'' zegt ze. ,,Joep krijgen we er niet meer mee terug, en al die andere dappere patiëntjes die ik afgelopen jaren heb leren kennen evenmin. Maar hopelijk kunnen we er in de toekomst levens van kinderen mee redden. Dan is elke euro die we ophalen de moeite waard geweest.''