Volledig scherm
Borderline-patiënte Michelle Steenman

Borderline-patiënte: Ik wil niet dood, ik wil alleen hulp

Borderline-patiënte Michelle Steenman (23) schreeuwt om hulp. Ze is doodsbang dat ze zichzelf iets aandoet. Maar haar wanhoopskreet vindt geen gehoor. Michelle kan voorlopig nergens terecht voor een behandeling. 'Ze laten me gewoon barsten. Juist nú heb ik extra hulp nodig.'

Volledig scherm
Michelle Steenman © Marco Okhuizen

,,Ik trek het niet meer. Ik ben door het dolle heen. Ik loop de haren uit mijn kop te trekken. Het is echt foute boeI. Ik ben helemaal in de war. Ik weet niet wat ik kan doen. Niemand doet wat. Ik weet het niet meer...''

6 mei 2015. Het voicemailbericht van borderline-patiënte Michelle Steenman (23) is een wanhoopskreet, een schreeuw om hulp. Na een paar maanden in een instelling zit ze al 2 weken weer thuis. ,,Ik wil hier niet zijn. Ik ben doodsbang voor mezelf.''

Ze is angstig en depressief en heeft paniekaanvallen. Vorige week raakte ze in een crisis. ,,Ik zat te huilen en trillen, wilde mezelf iets aandoen. De crisisdienst kon niks doen. Ga onder de douche staan, was het advies.''

Michelle heeft geen douche nodig. Ze wil worden opgenomen voor behandeling. Maar ze wordt steeds afgewezen, omdat ze borderline heeft, niet in aanmerking komt voor dwangopname, of omdat er simpelweg geen plek is.

Ze is een van de vele psychiatrische patiënten die tussen wal en schip vallen door veranderingen in de geestelijke gezondheidszorg. Dag- en woonvoorzieningen worden wegbezuinigd, en aangenomen wordt dat veel patiënten - vooral met een persoonlijkheidsstoornis als borderline - beter af zijn met hulp aan huis.

,,Thuis ben ik een gevaar voor mezelf. Soms denk ik wel eens: zal ik een geweldsdelict plegen, om maar veilig in een politiecel te kunnen worden opgesloten,'' zegt Michelle.

,,Ik wil niet op straat met een samoeraizwaard gaan zwaaien, of mezelf met kerosine overgieten. Ik moet continu mezelf beschermen.''

Quote

Ik ben wel gek maar niet achterlijk. Ik weet wat ik nodig heb. De dingen die ik heb meegemaakt, wil ik een plek geven

Jeugdtrauma's
Michelle is 18 als borderline wordt vastgesteld. Ze kan emoties moeilijk in toom houden. Bij verkeerde prikkels ontaardt ze in woede-uitbarstingen. ,,Ik heb last van mijn jeugdtrauma's. Daar komt mijn gedrag uit voort.''

Ze somt op: verwaarloosd en misbruikt, ouders scheidden toen ze 9 was. Haar vader was een alcoholist, met haar moeder lag ze constant overhoop. Op haar 15de verliet Michelle het huis. Daarna kreeg ze te maken met jeugdzorg en zwierf ze tussen pleeggezinnen, vrienden en jeugdinrichtingen.Sinds 2,5 jaar woont ze op zichzelf in Zaandam. ,,Ik was blij dat ik mijn eigen plekje had.''

Dat verandert met de komst van een nieuwe bovenbuurvrouw. Die is bevriend met Michelles ex, die haar 3 jaar heeft mishandeld. Als de ruzies met de buren escaleren, vlucht Michelle in drank en drugs.

Na een overdosis medicijnen, wordt ze opgenomen op de psychiatrische afdeling (PAAZ) van het Zaans Medisch Centrum. Ze krijgt psychomotorische en creatieve therapie. ,,Ik deed niets anders dan kleuren en televisie kijken. Als ik het niet trok, ging ik slapen.''

De therapie haalt weinig uit. Voor een vervolgbehandeling elders krijgt ze nul op het rekest. Ze meldt zich aan voor schemagerichte therapie bij GGz-instelling Altrecht. Door een fout van de PAAZ blijft die aanvraag 5 weken in een la liggen.

,,Ik ben wel gek maar niet achterlijk. Ik weet wat ik nodig heb. De dingen die ik heb meegemaakt, wil ik een plek geven. Maar ik heb geen tijd gehad om te verwerken.'

Quote

Zoek het maar uit. Ze verwezen me naar het Leger des Heils. Ik wilde niet tussen de junks zitten. Ik heb op een bankje in een park geslapen

Uitbehandeld
'De PAAZ laat haar weten dat ze is 'uitbehandeld'. Ze is ten einde raad en de discussies lopen hoog op. Ze wordt voor straf een dag buiten de deur gezet, omdat ze een verpleegkundige zou hebben uitgescholden, iets wat ze ontkent. ,,Binnen een uur moest ik vertrekken. Zoek het maar uit. Ze verwezen me naar het Leger des Heils. Ik wilde niet tussen de junks zitten. Ik heb op een bankje in een park geslapen.''

Het besluit staat vast. Michelle moet weg. Ze kan tijdelijk naar een opnamecentrum in Purmerend. ,,Voor maximaal 2 weken, met het doel terug te keren naar mijn huis. Als ik niet zou meewerken, zou ik weer op straat staan.''

Met haar familie heeft ze geen contact. De enige op wie ze kan bouwen is vriendin Nel. ,,Ik durf niet alleen thuis te zijn. Zonder begeleiding ben ik bang dat ik terugval in drinken en blowen. Dan zet ik mijn aanmelding bij Altrecht op het spel.''

De Acute Dagbehandeling (ADB) duurt maar 6 weken en de Intensieve Behandeling Thuis (IBT) is inmiddels na 2 weken al weer stopgezet. ,,Terwijl ik net uit de kliniek kom. Juist nú heb ik extra hulp nodig. Ze laten me gewoon barsten,'' zegt Michelle radeloos.

,,Als borderliner word je sneller opgegeven. Ik wil juist aan mezelf werken en beter worden. Nu loop ik constant tegen een muur op. De GGz moet meer aandacht hebben voor de zorg in plaats van de bezuinigingen. Het hart zit niet meer in het vak, maar in het geld.''

In de avonduren slaat de paniek toe. Ze beschadigt zichzelf. De gesprekken met 113Online, de hulplijn tegen zelfmoord, voorkomen dat ze zichzelf iets ergers aandoet. ,,Allerlei gedachten spoken door mijn hoofd. Ik ben stom, achterlijk. Het zal wel aan mij liggen. Ik probeer mezelf bezig te houden. Het is overleven.''

Zelfmoord
Hulpverleners gaan laconiek om met zelfmoord, zegt Michelle. Suïcidale patiënten worden gewoon naar huis gestuurd als ze zijn uitbehandeld. Of ze lopen de instelling uit zonder dat iemand zich om hen bekommert.

Recent pleegden in een maand tijd twee medecliënten van de PAAZ zelfmoord. Een van hen was Henk, haar maatje. Ze is van slag en vraagt tevergeefs of ze 2 weken langer in het centrum in Purmerend mag blijven. ,,Ze wilden niet opnieuw naar mijn situatie kijken. Er stond al weer iemand anders klaar voor mijn plek. Ik moest doorgaan met mijn leven, terwijl ik dat niet kan in mijn situatie.''

Een ander meisje van de PAAZ is onlangs van een flat gesprongen. Die flat van 14 hoog was vaker de plek voor een wanhoopssprong van psychiatrische patiënten, al dan niet 'geslaagd'. Ook Michelle heeft daar een keer gestaan.Door alle onzekerheid heeft ze zich aangemeld bij de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE). Daar hebben ze haar doorverwezen naar de Levenseindekliniek.

,,Als ik nergens hulp krijg, zie ik geen uitweg meer. Ik wil niet van een flat springen en met zelfmoord eindigen. Dat wil ik anderen niet aandoen. Ik wil een waardig einde.''

De formulieren voor euthanasie zijn nog niet opgestuurd. ,,Het ergste is: ik wil helemaal niet dood. Ik wil gewoon hulp. Maar zonder de juiste hulp, is er voor mij geen toekomst.''