David rookte 40 sigaretten per dag en stopte: 'Heb 42.048 euro bespaard’

VIDEORokers doen steeds vaker een serieuze stoppoging met hulp van medicijnen. Het gebruik nam in vijf jaar tijd met 35 procent toe. Toch zijn deze anti-rookkuurtjes niet zaligmakend, waarschuwen deskundigen.

Het gaat om de medicijnen varenicline, bupropion en nortriptyline, die alleen op doktersrecept te verkrijgen zijn. Alledrie de middelen werken in op het centrale zenuwstelsel en zorgen ervoor dat de roker minder zin krijgt in een sigaret. Ook wanneer hij er toch één opsteekt beleeft hij er minder plezier aan.

Tussen 2012 en 2017 nam het medicatiegebruik onder rokers een vlucht. Dat blijkt uit onderzoek van geneesmiddelenautoriteit CBG , uitgevoerd door het Nivel. Onderzoekers denken dat anti-rookcampagnes en de vergoeding voor stoppen-met-roken-programma’s meer rokers hebben aangezet tot het zoeken van hulp. Aan het onderzoek deden elk jaar circa 315 huisartsenpraktijken mee, met in totaal één miljoen patiënten. 

Volledig scherm
© Emiel Muijderman

Stemmingswisselingen

Huisartsen zijn ondanks de stijging voorzichtig met het voorschrijven van medicatie, vanwege de bijwerkingen die kunnen optreden als misselijkheid, slapeloosheid en stemmingswisselingen. Een roker die aanklopt voor hulp wordt eerst aangeraden om intensieve begeleiding te vragen en nicotinevervangende middelen zoals kauwgum en pleisters te proberen.

Het gebruik van laatstgenoemde is tussen 2012 en 2017 zelfs meer dan verdubbeld. Deze explosieve stijging is vermoedelijk een onderschatting, omdat de onderzoekers alleen inzicht hadden in de doktersvoorschriften en niet weten hoeveel nicotinevervangende middelen zónder recept bij de apotheek of drogist zijn verkocht.

Eigen houtje

Volledig scherm
David Suurland is gestopt met roken met behulp van medicatie. © Koen Verheijden

Nederland telt volgens de laatste cijfers van het CBS in 2018 nog 3,1 miljoen rokers. Ongeveer een derde doet elk jaar een poging om te stoppen. De meesten doen dat op eigen houtje, maar slechts vijf procent slaagt daarin. Wie professionele begeleiding zoekt vergroot het succes tot 20 à 30 procent.

Hetzelfde geldt voor medicatie, waarbij varenicline het meest populair en effectief is. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat na zes maanden ongeveer 28 procent stopte na gebruik van varenicline en ongeveer 20 procent na slikken van bupropion en nortriptyline, beiden een antidepressivum.

,,Een slagingspercentage van twintig tot dertig procent klinkt misschien laag, maar rokers moeten zich zeker niet laten ontmoedigen door dit getal. We weten uit onderzoek dat een roker gemiddeld 5 à 7 serieuze pogingen nodig heeft om definitief te stoppen. Roken is een ernstige verslaving, maar de aanhouder wint,” zegt Marc Willemsen, wetenschappelijk directeur tabaksontmoediging bij het Trimbos Instituut.

Rituelen

Toch is medicatie niet zaligmakend, waarschuwt hij. Medicijnen zoals Champix (merknaam van anti-rookmedicijn varenicline, red.) maken de zin in een sigaret minder, maar de psychische verslaving verdwijnt niet zomaar.

,,De meeste rokers missen hun rituelen: het opsteken van een sigaretje bij het ontbijt, het kijken naar het kringetje rook of zien hun sigaret als ‘helpertje’ tijdens emotionele momenten.” Volgens Willemsen is een sterke motivatie het allerbelangrijkste tijdens een stoppoging. ,,Die kan voor iedere roker weer anders zijn: de eigen gezondheid, een sterfgeval in de familie óf het goede voorbeeld willen geven voor je kind.”

Huisarts Belo verwacht dat het aantal serieuze stoppogingen komend jaar zal toenemen, nu de anti-rookprogramma’s sinds januari volledig worden vergoed door de zorgverzekeraar. ,,Afgelopen jaren moesten rokers hun eigen risico van 385 euro betalen. Die drempel is nu weg.”

‘De sigaret was mijn vriendje’

David Suurland (44) uit Eindhoven rookte veertig sigaretten op een dag:

,,Ik was teleurgesteld. Haatte mezelf zelfs een beetje. Ik was kennelijk niet sterk genoeg om te stoppen met roken en dat is, nu ja, geen compliment voor je karakter. Dus op een dag stopte ik mijn sigaretten onder de kraan, om te voorkomen dat ik ze niet uit de prullenbak zou vissen. Ik hield het drie maanden vol. Daarna dacht ik: ééntje kan ik er toch wel roken. Toen was ik terug bij af. Ik rookte van mijn achttiende tot mijn zesendertigste, in de laatste jaren zelfs veertig sigaretten op een dag. Ik vond het heerlijk.''

,,Achteraf werd mijn hele dag erdoor gekleurd. Ik rookte voordat ik de auto inging, wanneer ik eruit stapte, in de ochtend tijdens het journaal met een espresso en ga zo maar door. De sigaret voelde als een vriendje. Die had ik altijd bij me. Tot ik ernstig ziek werd op mijn zesendertigste en de dokter zei: je móet stoppen. Ik dacht dat het een hele strijd ging worden, maar de medicatie (champix, red.) die ik kreeg bleek een wondermiddel. Ik kan me vaag herinneren dat ik wel misselijk was, maar na een anderhalve maand – ik bleef gewoon doorroken – was er niks meer aan.'' ,,Alsof ik warme lucht door een rietje inademde. Een week later ben ik gestopt. Voorgoed. De psychische verslaving bleef veel langer. Ik miste de sigaret tussen mijn vingers, zoals je een horloge om je pols kunt missen. Dat gevoel is langzaam verdwenen. Als ik, uitgaande van de huidige tabaksprijs, uitreken wat ik de afgelopen acht jaar heb bespaard is dat 42048 euro.” Lacht. ,,Helaas staat dat geld niet op mijn bankrekening.”