Volledig scherm
De jaarlijkse griepprik. © ANP

Griepprik raakt steeds meer uit de gratie

Het aantal mensen dat zich laat vaccineren tegen griep blijft alsmaar dalen, terwijl het vaccin het verschil kan maken tussen dood of ziekte en gezond verder leven. 'Een prik is altijd beter dan geen prik,' zegt virusprofessor Ab Osterhaus.

Volledig scherm
Viruskenner Ab Osterhaus © Jan de Groen

Vooral jonge zestigers blijven in groten getale thuis. Sinds 2008 wordt deze groep ook uitgenodigd voor de griepprik. Zij voelen zich nog jong en fit, en dus niet kwetsbaar, aldus het RIVM. Ook staat de bescherming van de prik de laatste jaren ter discussie. Vorig jaar werkte het vaccin zelfs helemaal niet door een mismatch met het griepvirus dat uiteindelijk in Nederland rondwaarde.

In 2007 kwam driekwart van de opgeroepen Nederlanders nog naar de huisarts voor de griepprik. In 2013 was dat al gedaald tot nog geen 60 procent. De cijfers over afgelopen winter moeten nog worden geanalyseerd, maar bij het Nationaal Programma Grieppreventie verwachten ze opnieuw een paar procent daling. De cijfers komen deze week nog naar buiten.

Het dieptepunt bij de start van het vaccinatieprogramma in 1995 komt daarmee steeds dichterbij, toen slechts 42 procent van de mensen zich liet vaccineren. Want voor komende winter bestelden huisartsen wéér minder vaccins: 3,4 miljoen, 100.000 minder dan een jaar eerder. 

Quote

Het is het veiligste vaccin dat er is

Viruskenner Ab Osterhaus

Viruskenner Ab Osterhaus begrijpt niet dat steeds minder mensen van de gratis prik gebruikmaken. ,,Het is het veiligste vaccin dat er is. En het kan het verschil maken tussen je leven voortzetten na een griep of zo veel spiermassa verliezen dat je in een verpleeghuis moet worden opgenomen.''

Bijwerkingen
Bij ouderen biedt de prik 30 procent bescherming tegen sterfte, en 50 procent tegen complicaties na griep. Dat is geen optimale bescherming, erkent Osterhaus, maar wél een prik is nog altijd beter dan géén prik. Bovendien is het een vaccin zonder moeite en zonder bijwerkingen. Veel Nederlanders twijfelen omdat het elk jaar weer de vraag is of het griepvaccin wel zijn werk doet.

Afgelopen jaar was dat bijvoorbeeld niet het geval. Mede daardoor overleden 8.600 mensen méér dan in andere jaren, blijkt uit cijfers van het RIVM. Ook hadden bijna 2 miljoen mensen last van klachten en 10.000 mensen moesten worden opgenomen in het ziekenhuis voor complicaties zoals longontsteking.

Mismatch
De misser is een gevoelige tik voor de toch al omstreden griepprik, maar volgens programmacoördinator Joost Timmermans van het Nationaal Programma Grieppreventie laten de gevolgen juist zien hoe zinvol de vaccinatie is. ,,Zo'n mismatch komt eens in de 10 jaar voor. En als dat gebeurt, zie je meteen de ziektecijfers toenemen.''

Tegelijkertijd toont de mislukking  ook aan hoe onvoorspelbaar virussen zijn en hoe snel ze muteren. De Wereld Gezondheidsorganisatie bepaalt elk jaar welke griepvirussen zeer waarschijnlijk het meest zullen toeslaan. Op basis van die informatie wordt een vaccin samengesteld. ,,Je doet dus enorm je best om te voorspellen welk griepvirus zal uitbreken, maar je weet nooit zeker of je het goed doet,'' zegt Timmermans.

De Gezondheidsraad in Nederland adviseert kwetsbare groepen en ouderen boven de 60 jaar een griepprik. Het immuunsysteem begint vanaf die leeftijd minder te werken. Maar het zijn juist deze 'jongere' ouderen die het laten afweten. 60 procent van de 60-jarigen haalt volgens Timmermans geen griepprik. Uit de cijfers blijkt ook dat het vooral de hoogbejaarden zijn die vatbaar zijn voor griep. ,,Hoe kwetsbaarder mensen worden, hoe vatbaarder ze zijn. Maar toch is het jammer dat de 60-jarigen  de griepprik niet halen, want die beschermt hen gewoon heel goed.''

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement