Eén besmette fruitvleermuis die een peuter van twee jaar beet, ligt aan de oorsprong van de huidige epidemie.
Volledig scherm
Eén besmette fruitvleermuis die een peuter van twee jaar beet, ligt aan de oorsprong van de huidige epidemie. © Wikipedia

Hoe Emile (2) na beet van vleermuis ebola verspreidde

Wat als een tragedie voor een gezin uit Guinee begon, is uitgegroeid tot een crisis van enorme proporties. Toen de 2-jarige Emile, een peuter uit Meliandou in het zuiden van Guinee, in contact kwam met een fruitvleermuis, was dat het startschot voor een spoor van vernieling dat nog niet is gestopt. De ebola-epidemie verspreidde zich in heel West-Afrika en sinds kort ook daarbuiten. De Amerikaanse regering noemt het intussen de zwaarste epidemie sinds aids.

Hulpverleners dragen een ebolaslachtoffer naar een begraafplaats in Liberia.
Volledig scherm
Hulpverleners dragen een ebolaslachtoffer naar een begraafplaats in Liberia. © reuters
Volledig scherm
© ap

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) is met een reconstructie van de uitbraak van de epidemie gekomen. Daarin speelt Emile een hoofdrol. De organisatie beschrijft hoe de twee jaar oude peuter in de buurt van het dorp Meliandou werd gebeten door een van de fruitvleermuizen, die zich in het begin van de avond in bomen verzamelen. Het gebeurde in december vorig jaar en op dat moment werd Emile 'Patient Zero', het onfortuinlijke eerste slachtoffer van een ebola-uitbraak die volgens de WHO al meer dan 3.800 slachtoffers maakte en enkele van de meest kwetsbare landen in West-Afrika in chaos stortte.

Gezinstragedie
Op 26 december kreeg Emile koorts. Hij overleed twee dagen later. Nog eens acht dagen later overleed zijn zusje van drie, Philomena. Hun moeder Sia bezweek op 11 januari aan de ziekte, hun grootmoeder Koumba weer drie dagen daarna. Onderzoekers menen dat deze overlijdens de opmars van het virus door Guinee en de naburige landen Liberia en Sierra Leone hebben ingezet.

'Na het overlijden van het jongetje bleef de ziekte ongemerkt smeulen en werden verschillende besmettingsketens in gang gezet', zo stelt de WHO. Dorpelingen waren bang, dokters stonden voor een raadsel. Sommigen dachten dat het om een uitbraak van cholera ging, maar niemand was zeker en in dat informatievaccuüm kon het virus zich makkelijk verspreiden.

Vage grenzen
Inmiddels heeft de gezondheidsorganisatie achterhaald dat Meliandou in de 'hot zone' van de uitbraak ligt: een driehoekig woudgebied waar de grenzen van Guinee, Liberia en Sierra Leone samenkomen. In het gebied is al jarenlang een conflict gaande over diamanten en andere natuurlijke rijkdommen. De gezondheidsvoorzieningen zijn er beperkt en de bevolking is het gewend de grenzen over te steken op zoek naar werk of een beter bestaan.

Volgens de WHO liep een vriend van het gezin van Emile, een man uit Sierre Leone, de ziekte op en overleed hij in in zijn thuisland in Kangama. Een neef van Koumba, de oma van Emile, reisde naar de Guinese hoofdstad Conakry, waar hij op 5 februari overleed.

De gezondheidsorganisatie zet de kettingreactie uiteen in een kaartje. Het zou het begin zijn van de ebola-uitbraak in West-Afika.

De kettingreactie aan het begin van de ebola-epidemie.
Volledig scherm
De kettingreactie aan het begin van de ebola-epidemie. © WHO
Volledig scherm
© getty
Volledig scherm
© ap

Besmette hulpverlener
In een artikel
dat in april dit jaar werd gepubliceerd in The New England, halen onderzoekers het geval aan van een besmette hulpverlener. 'Op 10 maart 2014 alarmeerden ziekenhuizen in Guéckédou en Macenta het ministerie van Volksgezondheid van Guinee en - twee dagen later - Médecins Sans Frontières over clusters van een mysterieuze ziekte die werd gekenmerkt door koorts, hevige diarree, overgeven en een hoge sterftegraad', zo schreven de onderzoekers.

Op 23 maart publiceerde de WHO op haar website een formele melding over een ebola-uitbraak in Guinee. In augustus noemde de WHO de epidemie 'een bedreiging van de volksgezondheid die internationale bezorgdheid verdient'.

Hypothese
Diezelfde maand bevestigde een team van Europese en Afrikaanse onderzoekers de hypothese dat de uitbraak was veroorzaakt door het contact van één peuter met één besmette vleermuis. De 17 specialisten brachten drie weken door in de buurt van Meliandoe, interviewden er de inwoners en vingen vleermuizen en andere dieren. Hun besluit luidde dat de ziekte werd verspreid door kolonies van migrerende fruitvleermuizen.

Vandaag, meer dan negen maanden na het overlijden van Emile, bestrijden uitgeputte en vaak slecht uitgeruste gezondheidswerkers nog altijd het virus in Sierra Leone, Guinee en Liberia. Kleinere uitbraken werden opgetekend in Senegal en Nigeria, maar die konden snel worden ingeperkt. Op 30 september werd het eerste geval van ebola in de VS gediagnosticeerd.

Europa
Ook Europa werd bereikt. Eerder deze week verklaarden de Spaanse autoriteiten dat een verpleegster die een Spaanse missionaris had verzorgd - die man had het virus in Sierra Leone opgelopen en overleed in Madrid - positief had getest op ebola. De 44-jarige Teresa Romero werd daarmee de eerste persoon die de ziekte opliep buiten West-Afrika. De vrouw, haar man en verschillende collega's werden in quarantaine geplaatst. Haar hond Excalibur werd afgemaakt. Het leidde tot een wereldwijd protest van dierenliefhebbers.

En vanavond werd bekend dat een Brit, die mogelijk met het ebolavirus was besmet, in Macedonië is overleden. In het Balkanland wordt nog een tweede Brit verpleegd die symptomen van het virus heeft, aldus een hoge regeringsfunctionaris in Skopje, die anoniem wilde blijven. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten de zaak te onderzoeken.

  1. Webwinkels verdienen grof geld met alternatieve ‘anti-coronavaccins’: beschermstenen en aurasprays
    video

    Webwinkels verdienen grof geld met alternatie­ve ‘an­ti-coronavac­cins’: bescherm­ste­nen en aurasprays

    Alternatieve genezers en kwakzalvers zien hun omzetten momenteel stijgen door de verkoop van middelen die zouden beschermen tegen het coronavirus of helpen bij het herstellen van een Covid 19-besmetting. Dat concludeert Voxpop- en Ochtend Show to go-presentator Roel Maalderink (28) na telefonische gesprekken met meerdere aanbieders. Vooral brokjes van de steensoort shungiet en zogenoemde auraspray blijken niet aan te slepen. ,,Levensgevaarlijk die handel.”