Volledig scherm
Foto ter illustratie © anp

Holocaust-overlevenden en onderduikers raken zorg kwijt

Zes overlevenden van de Duitse concentratiekampen en onderduikers raken eind dit jaar door bezuinigingen hun zorgpakket kwijt. Mantelzorg is geen optie voor de negentigers. 'Hun familie is uitgemoord.'

Voor bewoners in verzorgingshuizen, waar mensen wonen die lichtere zorg krijgen, is er wél een overgangsregeling. Verzorgingshuisplaatsen zijn ook afgeschaft, maar wie er al woont, mag blijven tot het eind. In het Mr. Visserhuis vallen straks zes mensen buiten de boot. In hun aanleunappartementen krijgen ze nu nog hulp uit het aanpalende Joodse verpleeghuis. Die bestaat uit warm eten, huishoudelijke hulp, lichte zorg en activiteiten. Dat wordt betaald uit een zogenaamd VPT, een Volledig Pakket Thuis. Daardoor kunnen de senioren ondanks hun gebreken zelfstandig wonen. Op dit moment wordt alleen de zorg voor de lichtere gevallen, de niveaus 1 tot en met 3, afgeschaft. Van den Bergh verwacht dat de zwaardere zorgpakketten in de toekomst volgen. ,,In ons huis gaat het dan om nog eens vijftien mensen.’’ De directeur ziet die mensen straks in het verpleeghuis belanden, omdat ze zonder steun niet overeind blijven. Daarom is het ook zo’n onverstandig besluit van de overheid, vindt ze. ,,Een plek in een verpleeg­huis kost het rijk 6000 euro per maand. Het VPT-pakket maar een achtste van dat bedrag. Ik vind het onbegrijpelijk. Om aan meer geld te komen, kunnen ze beter de eigen bijdrage voor het verpleeghuis verhogen voor vermogende mensen. Nu betaalt iedereen maximaal 2300 euro, terwijl sommige mensen wel 4000 euro kunnen betalen.’

Lynn Wallis (92) oogt nog kwiek, maar haar loopje verraadt dat ze niet meer de jongste is. Wallis is, zoals veel Joodse medebewoners in het Haagse Mr. Visserhuis, getekend door het leven. ,,Ze heeft kind noch kraai,'' zegt Noor van den Bergh, directeur van het Joodse woonzorgcentrum - één van de twee in Nederland. ,,En zo zijn er meer.''

Wallis' levensverhaal is ijzingwekkend. Ze zat 2 jaar in het beruchte blok 10 in Auschwitz. Hier misbruikten de Duitsers de gevangenen om gruwelijke medische experimenten uit te voeren. Wallis kwam er levend uit. Zij en een broer bleken de enige overlevenden van hun familie. ,,Ze waren allemaal naar Sobibor (het vernietigingskamp in Polen, red.) gebracht. Mijn broer was getrouwd met een niet-Joodse. Zijn redding.''

Experimenten
In Israël ontmoet ze haar tweede man, een violist. Ze zijn gelukkig samen, maar er is ook een groot verdriet, Lynn kan geen kinderen krijgen. ,,Het was van binnen helemaal kapot door de experimenten. Ze zijn met een apparaat naar binnen gegaan en hebben vloeistoffen ingespoten.'' Ze stopt: ,,Ik kan er nog steeds moeilijk over praten.''

Het echtpaar kwam 14 jaar geleden in het Mr. Visserhuis wonen. Haar man kreeg Alzheimer en overleed 3,5 jaar geleden. ,,We zijn 62 jaar getrouwd geweest, maar hij wist er niks meer van.'' Voor de tweede keer in haar leven heeft ze niemand meer, maar in haar aanleunwoning in het Joodse woonzorgcentrum in de groene, chique wijk Benoordenhout voelt ze zich geborgen. ,,De zorg is goed en het personeel is altijd heel lief.''

Woest
Maar toen kwamen er die brief en telefoontjes. Dat de zorg stopt. Per 31 december. Een klap in het gezicht van een vrouw die al zo veel verloor. ,,Mijn eerste reactie was: ik hoop dat ik het niet haal. Dat heb ik gezegd tegen de mevrouw aan de telefoon.''

Zorgcentrumdirecteur Van den Bergh is woest. ,,Of ik me zorgen maak? Dat is voorzichtig uitgedrukt. Dit zijn heel kwetsbare mensen. Allemaal hebben ze in een kamp of ondergedoken gezeten. Vaak overleefden ze als enige en als ze kinderen hebben, zitten die in Amerika of Israël.''

Uitgemoord
Met mantelzorg, de oplossing die het rijk heeft bedacht, hoeft ze bij deze groep niet aan te komen. ,,Hun familie is uitgemoord. Ze lachen me uit.'' Van den Bergh begrijpt dat er moet worden bezuinigd. ,,Maar waarom neem je dit deze mensen nog af? Met nieuwe bewoners kun je andere afspraken maken, maar deze mensen hebben soms al 10 jaar niet meer zelf gekookt. En dan moet zo'n vrouw na een decennium weer naar Blokker voor nieuwe potten en pannen.''

Zelf de maaltijden betalen, is niet voor iedereen een optie, weet Van den Bergh. ,,Dat kost 10 euro per dag. Dan zit je op 300 euro per maand.'' Hulp bij alles Een paar jaar geleden ging Wallis onderuit in de badkamer. Ze hield er een flinke hersenschudding aan over. Sinds die dag durft ze niet meer alleen te douchen. ,,Daar krijg ik hulp bij. En eigenlijk krijg ik hulp bij alles.'' Hoe dat na 31  december moet, weet ze niet. ,,Ik vind het verschrikkelijk,'' blijft ze herhalen. ,,Verschrikkelijk.''

Slecht nieuws
Het huis is nu voor haar aan het doorrekenen of ze nog kan rondkomen van haar pensioen als ze naast de huur ook de zorg zelf gaat betalen. Nog vijf bewoners krijgen straks hetzelfde slechte nieuws. Van den Bergh: ,,Ik moet ze gaan vertellen dat de bescherming die ik ze oorspronkelijk bood, wegvalt. Dat ze alles kwijtraken.''