Hoogleraar Eduard Verhagen van het Universitair Medisch Centrum in Groningen. Verhagen pleit voor de mogelijkheid tot euthanasie voor doodzieke kinderen onder de 12 jaar die ondraaglijk lijden.
Volledig scherm
Hoogleraar Eduard Verhagen van het Universitair Medisch Centrum in Groningen. Verhagen pleit voor de mogelijkheid tot euthanasie voor doodzieke kinderen onder de 12 jaar die ondraaglijk lijden. © anp

Kenniscentrum euthanasie bij kinderen in de maak

Nederlandse kinderartsen die experts zijn op het gebied van euthanasie voor kinderen tussen 1 en 12 jaar richten nog dit jaar een nieuw kenniscentrum voor kinderpalliatieve zorg op. Dat verwacht Eduard Verhagen (53), hoogleraar kindergeneeskunde en mondiaal autoriteit op dit terrein.

Quote

Sommige kinderen jonger dan 12 jaar kunnen even goed een beslissing over euthanasie nemen

Eduard Verhagen
Volledig scherm
© ANP XTRA

Artsen zijn momenteel bezig met een onderzoek naar de praktijk van beslissingen over het levenseinde van terminale kinderen tussen 1 en 12 jaar.

Minderjarig
Dit gevoelige onderwerp is weer actueel door nieuws uit België waar, zo werd zaterdag bekend, voor het eerst sinds een spraakmakende wetswijziging in 2014, een ongeneeslijk zieke minderjarige euthanasie heeft gekregen. De leeftijd van de jongeling werd dit weekeinde niet bekendgemaakt, al zou het volgens ingewijden zijn gegaan om een '16 of 17-jarige'.

Anders dan België, dat de uitweg van euthanasie biedt aan álle ongeneeslijk zieke minderjarigen, stelt Nederland voorwaarden. Er zijn hier euthanasiemogelijkheden om uitzichtloos en ondraaglijk lijden te stoppen voor pasgeborenen van 0 tot 1 jaar (het zogeheten 'Groningen-Protocol') én ook voor kinderen boven de 12 jaar.

Kinderen daartussenin, tussen de 1 en 12 jaar, hebben die keuze niet, omdat zij door de wet als wilsonbekwaam worden beschouwd.

In Nederland zijn tussen 2002 en 2012 vijf euthanasieverzoeken van minderjarigen gehonoreerd. Het ging daarbij om één 12-jarige en vier jongeren van 16 en 17.

Wilsbekwaam
Volgens de Nederlandse wet kan een minderjarige vanaf 12 jaar zelf een verzoek om euthanasie doen. Tot 16 jaar is daarvoor wel instemming van de ouders of voogd nodig. Jongeren van 16 en 17 jaar nemen de beslissing in eerste instantie zelf. Artsen moeten de ouders wel altijd bij het besluit betrekken.

Vanaf 18 jaar kan iemand zelf om euthanasie vragen. In België gelden geen leeftijdsgrenzen, maar moet de patiënt wilsbekwaam zijn en moeten beide ouders met het verzoek instemmen. Het vaststellen van de wilsbekwaamheid is moeilijk en omstreden.

Verhagen: ,,Als het in België inderdaad om een 17-jarige ging, zou dat in Nederland onder de euthanasiewet zijn gevallen. De Belgen hebben in hun systeem voor jongere kinderen een belangrijke stem gegeven aan de evaluaties van kinderpsycholoog of kinderpsychiater. Wij zijn dus benieuwd welke methodiek is gebruikt om die wilsbekwaamheid vast te stellen. Wij hebben als kinderartsen in Nederland steeds gezegd dat de keuzemogelijkheid er vanaf 12 jaar is.

,,Maar we denken dat sommige kinderen jonger dan 12 even goed of zelfs beter in staat zijn om dit soort belangrijke beslissingen te nemen. De kalenderleeftijd voelt als een merkwaardige scheidsrechter. Daarom doen we daar nu onderzoek naar en volgen we wat er in België gaande is."

Kenniscentrum

De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en Stichting PAL Kinderpalliatieve Expertise maken 1 januari 2017 de formele start met het lang aangekondigde kenniscentrum dat expertise en bijstand biedt aan artsen, patiënten en hun ouders. In Nederland overlijden - meestal als gevolg van aangeboren aandoeningen, kanker, acute trauma's of infecties - ieder jaar rond de 1200 baby's, kinderen en jongeren tussen de 0 en 21 jaar. Veel sterfgevallen worden voorafgegaan door een moeilijke en emotionele discussie rondom het levenseinde, waarbij zelfs afspraken met zorgverleners een complicerende factor kunnen zijn.