Volledig scherm
Marie-Anne van Stam © Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis

'Licht man beter voor over behandelopties bij prostaatkanker'

Mannen weten niet wat wijsheid is bij prostaatkanker: behandelen of niet? Dat blijkt uit een onderzoek van het Antoni van Leeuwenhoek en UMC Utrecht onder ruim 400 mannen. Gedragswetenschapper Marie-Anne van Stam legt uit.

Vanwaar het getwijfel?

,,Veel mannen kennen de verschillen tussen de behandelopties niet. Patiënten met niet uitgezaaide zogenoemde low-risk prostaatkanker - jaarlijks 7.700 mannen - hebben grofweg drie opties: opereren, bestralen óf afwachten tot de tumor groeit. De drie opties geven dezelfde levensverwachting, maar slechts 20 procent van de mannen weet dit. Ze denken dat er acuut moet worden behandeld.''

Ze willen er vanaf zijn?

,,Dat denken veel mannen, maar wat zij zich niet realiseren is dat een behandeling nare bijwerkingen kan hebben. Patiënten die geopereerd worden hebben meer kans op incontinentieklachten en erectiestoornissen, terwijl bestraling vaker samengaat met darm- en blaasproblemen. Die bijwerkingen kunnen een grote impact hebben. Als je kiest voor afwachten blijven die bijwerkingen je bespaard. De tumor wordt dan in de gaten gehouden. Wanneer deze groeit, wordt er alsnog ingegrepen. Meer dan de helft  heeft uiteindelijk geen behandeling nodig.''

Is afwachten dan beter?

,,Nee, niet elke man kan leven met de gedachte dat er een tumor in zijn buik zit. Zeker als je een vriend of familielid hebt verloren aan kanker. Mijn boodschap is: de drie behandelopties hebben dezelfde levensverwachting, je kunt dus eigenlijk geen verkeerde keuze maken, máár: laat je goed informeren over de bijwerkingen.''

Quote

Niet elke man kan leven met de gedachte dat er een tumor in zijn buik zit

Doet de arts dat onvoldoende?

,,We weten niet precies waarom deze patiënten de verschillen onvoldoende kennen. We denken dat het ermee te maken heeft dat de patiënt op dezelfde dag hoort 'u heeft kanker' en 'dit zijn uw behandelopties'. Die eerste boodschap slaat vaak in als een bom, het tweede blijft niet hangen. Specialisten zouden beter moeten controleren of de patiënt alle informatie begrijpt. Uit dit onderzoek weten we dat patiënten die een aanvullend gesprek met een verpleegkundig specialist hebben gehad ook beter in staat waren een weloverwogen keuze te maken.''