Volledig scherm
Tot nu toe kon de ontlasting alleen in de grote laboratoria onderzocht worden. Foto ter illustratie. © Thinkstock

Nieuwe poeptest moet voorkomen dat duizenden kinderen sterven aan tbc

Onderzoekers van het KNCV Tuberculosefonds hebben een nieuwe manier gevonden om tuberculose (tbc) bij kinderen vroegtijdig op te sporen. De test, waarbij de ontlasting van een kind wordt onderzocht, kan duizenden sterfgevallen per jaar voorkomen. 

Wereldwijd overlijden er jaarlijks nog zo’n 233.000 kinderen aan tbc, met name in ontwikkelingslanden. Dat aantal moet met de nieuwe methode drastisch worden teruggeschroefd. Om te ontdekken of een kind tbc heeft, kan voortaan eenvoudigweg een poepmonster genomen worden. De nieuwe test geeft binnen twee uur uitsluitsel over het al dan niet aanwezig zijn van de ziekte. Ook wordt direct duidelijk of de betreffende tbc-bacterie resistent is voor de belangrijkste antibiotica.

Epidemioloog Edine Tiemersma van het KNCV Tuberculosefonds: ,,Poep is een lastig sample, omdat er ook veel andere stoffen in zitten. We waren dus eerst bang dat het niet zou werken. Maar we zijn het gewoon gaan proberen.” Het monster gaat in een machine die tot nu toe vooral gebruikt werd voor het onderzoeken van longslijm. Maar de methode met slijm is kindonvriendelijk. Voor jonge kinderen is dat slijm namelijk lastig op te hoesten, waardoor dit met een slangetje uit de maag of de neusholte gehaald moet worden. Het is een ingreep die kinderen vaak als traumatisch ervaren en die artsen om die reden meestal liever niet doen. Er zijn bovendien materialen voor nodig die in kleinere gezondheidscentra in ontwikkelingslanden vaak niet aanwezig zijn. Daardoor wordt de ziekte te laat opgespoord en overlijden de kinderen er uiteindelijk aan.

Volledig scherm
De nieuwe methode moet duizenden doden per jaar voorkomen © KNCV Tuberculosefonds

Toegankelijk

Omdat bij de nieuwe methode dezelfde machine gebruikt kan worden die nu voor de slijmanalyse wordt gebruikt, wordt deze ook toegankelijk voor de kleinere laboratoria. Labaratoriumspecialiste Petra de Haas van het KNCV Tuberculosefonds: ,,Sinds een aantal jaar is bekend dat de tbc-bacterie ook in poep is aan te tonen, maar tot nog toe kon dat alleen in hoogstaande laboratoria. Lokale labs in ontwikkelingslanden, waar tuberculose veel voorkomt, hadden die mogelijkheid niet.” 

De onderzoekers hebben inmiddels een eerste, succesvolle test gedaan met de methode in Ethiopië. De Haas: ,,Die is veelbelovend. We gaan de test verder uitzetten in Indonesië en Ethiopië, om de methode te verfijnen en meer praktijkervaring op te doen. Het doel is om daarmee genoeg data te verzamelen om de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie te veranderen, zodat elk land deze methode kan gaan gebruiken.” Momenteel houden die richtlijnen namelijk in dat alleen longslijm wordt onderzocht.

De poeptest wordt de komende tijd verder ontwikkeld, om uiteindelijk over twee jaar wereldwijd beschikbaar te worden. De focus ligt daarbij op Afrika en Zuidoost-Azië, waar tbc nog relatief vaak voorkomt. Kitty van Weezenbeek, directeur van KNCV Tuberculosefonds: ,,Het is het recht van elk kind om gediagnosticeerd en op tijd behandeld te worden. Ons streven is dat in 2020 elk kind, waar ook ter wereld, toegang heeft tot onze poeptest.”

Quote

Het is het recht van elk kind om gediagnos­ti­ceerd en op tijd behandeld te worden

Tuberculose

Tuberculose, ook wel tbc, is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie. De klachten zijn vaak vaag en algemeen, wat het lastig maakt om de ziekte te herkennen. Klachten die regelmatig voorkomen zijn hoesten, vermoeidheid en nachtzweten.

In Nederland komt de ziekte relatief weinig voor (vorig jaar waren er 787 gevallen, met name immigranten en ouderen die het in hun jeugd opliepen) en is doorgaans goed te behandelen. De BCG-vaccinatie die kinderen krijgen, beschermt tegen de eerste gevolgen van de ziekte, zoals hersenvliesontsteking. Naar schatting is een kwart van de wereldbevolking besmet bij tbc, maar slechts tien procent daarvan wordt ook daadwerkelijk ziek. Wereldwijd overlijden er jaarlijks zo’n 1,67 miljoen mensen aan tuberculose.

Tbc is besmettelijk in de open variant, waarbij de bacteriën zich via hoesten en niezen verspreiden. In Nederland wordt een patiënt met open tuberculose meestal in quarantaine geplaatst.

  1. Ismaël (43) heeft uitgezaaide kanker maar gaat niet dood: ‘Ik ga voor radicale remissie’
    PREMIUM
    Ik heb Geleefd

    Ismaël (43) heeft uitgezaai­de kanker maar gaat niet dood: ‘Ik ga voor radicale remissie’

    Annemarie Haverkamp praat met mensen over hun leven en het einde dat nadert. Filmmaker Ismaël Lotz (43) heeft, volgens de doktoren, nog maar een aantal jaren te leven. Volgens hemzelf gaat hij genezen. ‘Radicale remissie’, noemt hij dat. Hij zit in de bloei van zijn carrière en zit op dit moment in Hollywood om weer een nieuwe film te maken. Hij gelooft heilig in de kracht van positief denken.