Volledig scherm
© Erik Varekamp

Ouders ondergedoken uit angst voor hun eigen zoon

Yvonne en Jan zijn bang voor hun zoon Max (28). Zo bang zelfs, dat ze sinds enkele weken op een geheim adres wonen. Max vernielde hun ramen en zou hen met de dood hebben bedreigd. 'Hij heeft dringend hulp nodig, maar niemand helpt hem.'

Het is eind december als Yvonne opschrikt van een harde knal. ,,Het leek wel een pistoolschot,'' zegt ze. ,,Ik zag niet wat er gebeurde, maar ik dacht meteen aan mijn zoon.'' Haar gevoel klopt. Haar zoon Max, is bezig de ramen van zijn ouderlijk huis te vernielen. Die van de auto pakt hij ook mee. Yvonne vlucht, bang dat hij binnenkomt, naar de bijkeuken en belt 112.

Bang zijn voor je eigen kind, dat hadden Yvonne en haar man Jan nooit kunnen bevroeden. Ze prezen zich gelukkig. Hun twee zoons waren inmiddels goed terechtgekomen, hadden een vaste baan. Nu zitten ze met hun tienerdochter al ruim een maand ondergedoken op een geheim adres. ,,We wisten dat Max een gevaar was voor zichzelf en voor anderen,'' zegt Yvonne. ,,We zagen alleen niet aankomen dat hij ons zou bedreigen.''

Ze laat de foto's zien uit het proces-verbaal van de politie. Enkele ruiten aan de voorkant zijn stuk. Alle autoruiten liggen aan diggelen. Yvonne: ,,Nu zullen ze hem wel opnemen, dachten wij. Hoe ziek moet je zijn als je zoiets doet? Maar tot onze verbazing hoorden we dezelfde avond nog dat hij was vrijgelaten. Volgens de psychiater vormde hij geen gevaar.''

Volledig scherm
© Erik Varekamp

Wanhopig 
Ze begrijpen er niets van, zijn haast wanhopig. Ze scharen hun zoon in een rijtje verwarde mannen zoals Bart van U., de verdachte van de moord op Els Borst, en NOS-indringer Tarik Z. Ze herkennen zich heel erg in het verhaal van de twee moeders die hun zoons tikkende tijdbommen noemden, maar voor wie niemand wat doet. ,,Ook bij ons grijpt niemand in,'' zegt Jan. 

Yvonne en Jan proberen al jaren hulp te vinden voor hun zoon. Overal kregen ze nul op het rekest. Max was immers een volwassen man, hij moest zelf hulp willen. ,,Max vindt zelf niet dat hij hulp nodig heeft,'' zegt Yvonne. ,,Maar vindt iemand met een stoornis dat niet altijd?'' 

Tot zijn 20ste jaar was er niets aan de hand met Max. Hij was sociaal, sportief, populair zelfs. Hij was lief voor zijn veel jongere zusje. Hij doorliep zijn school fluitend, zijn studie eveneens en kreeg uiteindelijk een vaste baan in de ict. Op een dag nam hij, 23 jaar oud, ontslag. Uit het niets. 

Stemmen verdrijven
Yvonne en Jan begrepen er niets van. Yvonne: ,,Hij had er geen zin meer in, dat werk vond hij niets.  Kort daarvoor zagen ze al de eerste tekenen van vreemd gedrag. Max reed vaak veel te hard en betaalde elke maand honderden euro's aan snelheidsboetes. Het leek ook wel alsof hij een soort tic had gekregen. ,,Hij drukte vaak met zijn vingers op zijn voorhoofd. Toen ik hem vroeg waarom hij dat deed, zei hij dat hij de stemmen wilde verdrijven.'' 

Max deelde steeds zorgelijker verhalen met zijn ouders. Dat hij minutenlang rondjes om een discotheek had gelopen, twijfelend of hij de boel wel of niet in brand zou steken, omdat ze hem eruit hadden gezet. Dat hij het gedachtegoed van Anders Breivik niet eens zo slecht vond. Yvonne reageerde keer op keer verbouwereerd: was dit haar zoon? ,,Dat hij überhaupt zoiets kon denken, zoiets kon doen.''

Quote

Hij had tegen een vriend verteld dat hij ons om het leven wilde brengen. Toen we dat hoorden, besloten we te vertrekken.

Moeder Yvonne

Twee keer kregen ze hem mee naar een psycholoog. De eerste zag geen aanleiding voor een behandeling. De tweede, een paar jaar later, wel. Die wilde hem opnemen in een kliniek. ,,Eindelijk, het was zover,'' zegt Jan. ,,We waren zo opgelucht, liepen de deur al bijna uit toen de psycholoog aan Max vroeg: 'Dus je wilt dit wel echt?' 'Nou, nee, voor mij hoeft dit allemaal niet,' antwoordde Max. Toen was het klaar.'' 

Paniektelefoontje
Maar de ellende hield niet op. Begin augustus kregen Yvonne en Jan een paniektelefoontje. Via via vernamen ze dat Max van plan was het gemeentehuis in brand te steken en zichzelf voor de trein te gooien. Geschrokken belde Jan de crisisdienst, smekend om hulp. Uiteindelijk gebeurde er niets. ,,Een keer werden ze niet binnengelaten, de andere keer constateerden ze dat er niets aan de hand was.'' 

Een paar dagen na het incident, juist toen ze het leven weer probeerden op te pakken, schrokken ze opnieuw. Max bedreigde hen met de dood. Yvonne: ,,Hij had tegen een vriend verteld dat hij ons om het leven wilde brengen. Die zag op zijn kamer wurgstokjes liggen, heeft ze afgepakt en aan de wijkagent gegeven. Toen we dat hoorden, besloten we te vertrekken.'' 

Ze verblijven nu al weken op het onderduikadres. Ze komen alleen soms nog thuis om de post op te halen of de planten water te geven. ,,Het is verschrikkelijk,'' zegt Yvonne. ,,Voor ons, voor onze dochter.'' De huisarts heeft inmiddels een brief geschreven waarin hij adviseert tot gedwongen opname. Yvonne en Jan hopen dat de rechter daartoe zal besluiten, maar tot nog toe tasten ze in het duister. Jan: ,,Ze mogen ons wegens privacy niet veel vertellen. Yvonne: ,,Wat we wel zeker weten is dat als er geen hulp komt, er nog wat gaat gebeuren. Dat is 100 procent zeker.'' 


Yvonne, Jan en Max zijn gefingeerde namen. Hun echte namen zijn bekend bij de redactie. De wijkagent die Max in de gaten houdt, bevestigt dit verhaal in grote lijnen.