Volledig scherm
© dreamstime

Superneus slaat alarm bij poepluier

Door te ruiken aan babypoep kunnen onderzoekers van het Amsterdam UMC bloedvergiftiging opsporen bij couveusebaby’s. Een ‘superneus’ doet dit werk.

Er zijn ouders die beweren dat ze een verkoudheid of ontsteking van hun baby kunnen ruiken. Maar bij de meeste mensen is het sterke reukorgaan ergens verloren gegaan in de evolutie.

Wetenschappers van Amsterdam UMC, voorheen VUmc, ontwikkelden daarom een elektronische neus, die wel 1.000 tot 10.000 keer krachtiger is dan die van een mens en vergelijkbaar is met het reukorgaan van een hond. Het apparaat ruikt aan de ontlasting en kan vroegtijdig bloedvergiftiging bij couveusebaby’s opsporen. Zelfs enkele dagen vóórdat het kind ziek wordt. Nu wordt bloedvergiftiging pas ontdekt wanneer het kind al heel ziek is.

Enkele duizenden kinderen belanden jaarlijks in de couveuse, omdat ze voor de 32ste week al geboren zijn of omdat ze minder dan twee kilo wegen. Ongeveer een kwart ontwikkelt bloedvergiftiging, waarvan 10 procent overlijdt. Bij elkaar zijn dit jaarlijks enkele tientallen kinderen. Bloedvergiftiging kan bij deze kleintjes  snel leiden tot hersenbloedingen.

Door vroege herkenning kan er volgens kinderarts en onderzoeksleider Tim de Meij sneller antibiotica worden gegeven, waardoor minder baby’s sterven. ,,Kinderen kunnen er ’s ochtends nog kiplekker bij liggen en binnen een paar uur doodziek zijn. Dat moment wil je vóór zijn.”

Studie

De studie werd in de afgelopen jaren uitgevoerd op couveuseafdelingen van negen ziekenhuizen in Nederland en België. Verpleegkundigen schepten dagelijks poep uit de luiers van zo’n duizend patiëntjes, soms niet meer dan een doperwtje. 127 couveusebaby’s kregen bloedvergiftiging. 

De elektronische neus – die er overigens helemaal niet uitziet als een neus, maar iets weg heeft van een spelcomputer – analyseerde alle kweekschaaltjes en ontdekte dat de poep anders rook van de groep zieke kinderen, al drie dagen voordat ze de eerste symptomen vertoonden. ,,We zagen aan de buitenkant dus niks, maar van binnen waren de bacteriën dus al aan het pruttelen in de darm,” legt kinderarts De Meij uit.

Het liefst zou hij sensoren in de couveuse inbouwen die 24 uur per dag de lucht opsnuiven en alarm slaan wanneer het foute boel is. Maar zover is het nog lang niet, zegt De Meij. Volgens hem is er nog een tweede studie nodig die zijn hoopgevende resultaten bevestigt. ,,Vergelijk het met het griepvirus, dat zich steeds opnieuw aanpast. We weten niet precies hoe darmbacteriën zich gedragen en of hun geurprofielen veranderen.”

De kinderarts verwacht dat de superneus in de toekomst ook bloedvergiftiging kan opsporen bij patiënten met kanker of mensen die op de intensive care liggen. Hun weerstand is – net als van couveusebaby’s - vaak zo zwak dat ze extra vatbaar zijn voor de ziekte.

Langzaamaan wint de elektronische neus steeds meer terrein in de geneeskunde. Eerder al toonde de onderzoeksgroep van De Meij – in een kleinere studie – aan dat het apparaat ook een darmontsteking bij couveusebaby’s kan opsporen. Ook wordt een soortgelijke neus ingezet om astma en de longziekte COPD te detecteren. Maar soms gebruiken artsen ook nog steeds hun eigen neus, vertelt De Meij. Hij kan aan de adem van zijn eigen kinderen ruiken of ze verkouden worden. ,,Echt! Nog vóór ze gaan snotteren.”