Volledig scherm
Inzetjes: Ben Oude Nijhuis (boven) en staatssecretairs Martin van Rijn (onder) © AD, ANP

Van Rijns antwoord aan Oude Nijhuis voor betere zorg

Staatssecretaris Martin van Rijn komt met een aanvalsplan om de kwaliteit van verpleeghuizen te verbeteren. Vorig jaar luidden Ben Oude Nijhuis en vader Van Rijn de noodklok. Maar de aanpak van Van Rijn junior lijkt vooral een vergaarbak van goede voornemens. De sector mag het leeuwendeel zelf uitwerken.

Volledig scherm
© AD
Volledig scherm
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport © anp
Quote

Ik hoopte dat de staatsse­cre­ta­ris verder zou gaan, maar daar lijkt het niet op

Een ingewijde over het plan
Volledig scherm
Ben Oude Nijhuis (links) en Joop van Rijn, de vader van staatssecretaris Martin van Rijn, deden tegenover het AD hun beklag over de falende zorg aan hun zwaar demente echtgenotes © AD

Scherper toezicht door de inspectie voor goede basiszorg in verpleeginstellingen, slechte bestuurders keihard aanpakken, meer openheid over de verschillen tussen instellingen en zorgen dat bij elk tehuis de juiste zorgteams werken. Want vooral de aandacht voor 'zware' patiënten moet beter.

Dat staat in het langverwachte plan van aanpak voor betere verpleeghuiszorg, waar staatssecretaris Van Rijn deze week mee naar buiten komt. Officieel gebeurt dat in reactie op een kritisch inspectierapport, afgelopen juni. Daaruit bleek dat de zorg in veel tehuizen onder de maat is en niet aansluit op de behoeften van patiënten. Er is onvoldoende deskundig personeel aanwezig en dossiers worden slecht bijgewerkt.

Oude Nijhuis
Betrokkenen melden echter dat het plan pas echt serieus is opgepakt nadat het AD in november het schokkende relaas plaatste van de vader van staatssecretaris Van Rijn en diens buurman Ben Oude Nijhuis. Beide heren waren zeer ontevreden over de zorg voor hun echtgenotes in een Haagse instelling. ,,Soms is ze niet verschoond. Dan staat ze even op en loopt de urine langs haar enkels", zo gaf de oude Van Rijn destijds aan.

Na alle ophef trok hij zich vrij snel terug uit de media. Zijn kompaan Oude Nijhuis ging door met zijn strijd en veranderde van een anonieme oude man in een alom geliefde voorvechter van de ouderenzorg. Twee weken later overleed hij.

'Breed aanvalsplan'
Het plan van staatssecretaris Van Rijn kwam tot stand na veel overleg met zorgclubs en patiëntenorganisaties. Hij waarschuwde in november al dat 'het ei van Columbus er niet is, anders was het wel gevonden'. Dus is volgens een ingewijde gekozen voor een 'breed aanvalsplan'. ,,Ik hoopte dat de staatssecretaris verder zou gaan, maar daar lijkt het niet op."

In verpleeghuizen waar de basiszorg nu al door de bodem zakt, heeft de bewindsman destijds al direct stappen aangekondigd: het komend halfjaar wil hij hier het toezicht verscherpen. Verder worden managers bij structureel onderpresteren gedwongen verbeteringen door te voeren. Ook kan een externe waarnemer de zaak overnemen of een andere instelling de zorg. Maar hoe wil Van Rijn de verpleeghuiszorg over de gehele breedte verbeteren? In zijn plan van aanpak zet hij in op meerdere trajecten om dat te bereiken.

1. Wensen van de patiënt voorop
Bewoners krijgen, in eerste instantie via experimenten, veel meer te zeggen over welke zorg zij nodig hebben en van wie ze die willen ontvangen. Wat moet er gebeuren om een zinvol leven te leiden? Zo wordt, eventueel met behulp van een 'buddy' of tolk, een individueel zorgplan bepaald. Verder gaat Van Rijn samen met de grootste cliëntenorganisatie werken aan professionelere cliëntenraden. Mensen kunnen dan binnen een instelling hun stem beter laten horen. Lukt dat niet, dan kan de zorginspectie desgewenst ingrijpen.

2. Garantie op veilige zorg
De zorginspectie gaat, vooral daar waar de risico's het grootst zijn, vaker en slimmer een oogje in het zeil houden: inspecteurs komen onaangekondigd en incognito de gang van zaken in een tehuis controleren. Daarbij wordt expliciet gerapporteerd over 'zware' gevallen en het reilen en zeilen op de gesloten afdeling. Bestuurders en personeel worden aan de tand gevoeld over de zorg. Goed lopende instellingen krijgen veel vertrouwen, bij problemen gaat de inspectie er bovenop zitten en zo mogelijk strenger straffen.

3. Meer goede verzorgers
De beroepsgroep (verpleegkundigen, verzorgenden, specialisten ouderengeneeskunde) gaat normen stellen voor een goede personeels- samenstelling op de werkvloer; welk soort team past het best bij een tehuis met een bepaald soort patiënten? Instellingen mogen van die richtlijnen afwijken, maar moeten dan tekst en uitleg geven. Verder dient het bestuur te zorgen dat er voldoende deskundig personeel en genoeg goede stageplaatsen zijn. De top is er verantwoordelijk voor dat alle medewerkers veilig en goed kunnen werken.

4. Bestuurders die deugen
Ook hier wil de staatssecretaris dat de verpleeghuiswereld de handschoen oppakt. Zo is het doel dat de sector zelf via inspecties de kwaliteit van de bestuurders bewaakt. Verder moeten goede topmensen hun kennis overbrengen en dienen er vaste verbeterprogramma's te komen waaraan raden van toezicht meewerken. Bestuurders worden afgerekend op de manier waarop ze cliëntervaringen en personeelstevredenheid een plek geven in de begroting en hun beleid. Door de inspectie zelf óf de grote inkoper van zorg, het zorgkantoor.

5. Openheid
Patiënten en hun naasten moeten in de toekomst veel meer informatie krijgen over de kwaliteit van hun tehuis of instelling. Vooral als het gaat om begrippen als welbevinden, sfeer en aandacht. Daarom moet het zorgveld zelf meetinstrumenten voor de ouderenzorg ontwikkelen die aansluiten bij de dagelijkse praktijk. Ondertussen werken patiëntenfederatie NPCF en ActiZ, de branchevereniging van zorgondernemers, al samen aan een waarderingswebsite. Daar kunnen mensen al hun mening geven over de kwaliteit van hun tehuis en de geleverde zorg.