'Warme technologie' in de strijd tegen dementie: van kompas tot kussen

VideoNederland telt 3,2 miljoen 65-plussers en dat worden er ieder jaar meer. Omdat het aanstaande vrijdag Nationale Ouderendag is, brengt de Universiteit van Nederland een vijfdelige videoserie over vergrijzing. Vandaag: dementie. 

Volledig scherm
© ANP

Je opa die even niet meer op je naam kan komen, de buurman die verdwaald is en zijn huis niet meer terug kan vinden. Zomaar een paar voorbeelden van de gevolgen van dementie. Een verschrikkelijke ziekte, waarbij mensen zich vaak bewust zijn van hun achteruitgang en steeds meer grip op het leven kwijtraken. Hoewel we dementie nog niet kunnen genezen, denkt industrieel ontwerper Rens Brankaert (TU Eindhoven) dat we het leven van deze mensen wel een stuk makkelijker en leuker kunnen maken.

Het aantal mensen dat lijdt aan dementie is enorm en ligt inmiddels rond 270.000 mensen in Nederland. Daar komen ieder uur nog eens vijf mensen bij. Dit betekent dat we rond het jaar 2040 een piek van een half miljoen mensen met dementie zullen bereiken. Hoewel deze groep de komende flink blijft groeien, investeert de farmaceutische industrie nauwelijks in onderzoek naar een remedie. Het is nog steeds onduidelijk wat de precieze oorzaken van dementie zijn en een effectieve behandeling lijkt dus nog ver weg. Omdat die enorme toename van dementie niet lang meer op zich laat wachten, moeten we de oplossing dan ook ergens anders zoeken.

Warme technologie

Rens Brankaert denkt dat technologie hier een rol bij kan gaan spelen. Hierbij doelt hij niet op technologie zoals iPads, bloedsensoren en fitbits, want voor oudere mensen werkt het simpelweg meestal niet zo goed om ze te laten communiceren met een ingewikkeld modern apparaat. Waar hij wel op doelt, is ‘warme technologie’. Dit is een nieuw soort technologie dat zich puur richt op het ondersteunen en verbeteren van het welzijn van mensen. Warme technologie wordt daarom speciaal voor ouderen ontworpen, zodat het gebruiksvriendelijk en niet-intimiderend is. De gebruiker moet bij het ontwerp dan ook centraal staan.

De ontwikkeling van dit vakgebied gaat hand in hand met een andere verandering in de zorg, waarbij de patiënt steeds meer centraal staat. Die focust zich vooral op kwaliteit van leven in plaats van te bekijken hoe we iemand het langst in leven kunnen houden. Een belangrijk aspect van belevingszorg is de zelfredzaamheid van ouderen. Zodra mensen naar het verzorgingstehuis gaan, worden hun allerlei taken ontnomen, zoals strijken en koken. Maar juist voor mensen met dementie is het belangrijk dat ze nog deelnemen aan het leven om hen heen. Ten eerste is dit een manier om je hersenen te activeren en gezonder te blijven. Ten tweede hebben mensen ook meer het gevoel dat ze controle behouden over hun eigen leven.

Kompas en kussen

Volgens Brankaert kan warme technologie hieraan bijdragen. Denk bijvoorbeeld aan een kompas dat altijd naar je eigen huis wijst, zodat je zelf nog boodschappen kunt gaan doen zonder te verdwalen. Een ander voorbeeld is een interactief kussen dat verschillende soorten muziek afspeelt zodra het wordt aangeraakt en juist blije herinneringen van vroeger opwekt. Zo werkt Rens met zijn groep aan nog veel meer ontwerpen (zie video bovenaan). Op deze manier willen ze het leven net wat makkelijk maken, maar vooral ook fijner. Want als die piek van een half miljoen mensen met dementie er toch aankomt, kunnen we er maar beter het beste van maken. 

Lees ook deel 1 van deze serie

Waarom ook hoogbejaarden in beweging moeten blijven