Volledig scherm
Paul Schnabelgeeft een toelichting op het advies over de juridische mogelijkheden en maatschappelijke dilemma's met betrekking tot hulp bij zelfdoding aan mensen die hun leven voltooid achten. © anp

Worsteling over zelfgekozen dood duurt voort

Bent u niet ernstig ziek, maar simpel levensmoe? Dan heeft u  'meestal' genoeg wettelijke mogelijkheden om er met hulp van een arts een einde aan te maken. Een 'laatste wil'-pil is echt een brug te ver, vindt een commissie met deskundigen. Voorstanders van een zelfgekozen dood zijn teleurgesteld.

In het 243 pagina's tellende rapport 'Voltooid Leven', dat de commissie-Schnabel gisteren presenteerde, wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen zieke ouderen met een doodswens en mensen die er om psychosociale of zelfs existentiële redenen klaar mee zijn.    

Over de eerste groep is het oordeel glashelder: in veel gevallen is sprake van een opeenstapeling van ouderdomsklachten. Als bij senioren dan ook nog eens familieleden en vrienden bij bosjes sterven, komen zij vaak tot de slotsom dat hun leven voltooid is. Wettelijk kan dan prima worden aangetoond dat zij ondraaglijk en uitzichtloos lijden - voorwaarden voor euthanasie.

Actieve doodswens
Maar hoe zit het met mensen die geen medische problemen hebben, maar wel uit het leven willen stappen? Omdat ze al jaren balen van hun leven of de wereld, of omdat ze vinden dat hun leven sowieso geen zin heeft. Volgens Schnabel lijkt deze groep met een actieve doodswens 'klein', maar een getal kon hij gisteren tijdens de presentatie van zijn onderzoek niet noemen.  

Desondanks zou de huidige Wet toetsing levensbeëindiging genoeg ruimte bieden om 'het merendeel' van deze problemen te ondervangen, beweert de onderzoekscommissie. Opmerkelijk is dat de commissie verruiming van de juridische mogelijkheden niet alleen onnodig vindt, maar zelfs 'niet wenselijk' noemt. Daarbij is bijvoorbeeld gekeken naar de onomkeerbaarheid van zelfdoding, de huidige reikwijdte van de wet en de proportionaliteit.

Ook de verstrekking van een 'laatste wil'-pil zien de professoren niet zitten. Weliswaar kunnen mensen die hun leven 'voltooid' achten zo op legale wijze, met of zonder hulp van anderen, aan humane zelfdodingsmiddelen komen. Daarentegen kan zo'n suïcidepil in verkeerde handen komen. Verkeerd gebruik of misbruik liggen dus op de loer.

Niet verplicht
Ander probleem bij zowel euthanasie als hulp bij zelfdoding: een doodwens kan pas realiteit worden als een arts assisteert bij de levensbeëindiging. En die vinden lang niet allemaal dat een voltooid leven hetzelfde is als ondraaglijk en uitzichtloos. Een arts is niet verplicht een verzoek tot euthanasie in te willigen en andere vormen van hulp bij zelfdoding zijn nog altijd strafbaar.

De adviescommissie wil ook niet aan deze gang van zaken tornen. Van de introductie van een 'stervenshulpverlener' in de wet, als alternatief voor de arts, kan geen sprake zijn. ,,In meerderheid hebben de Nederlandse artsen al gezegd en er ook blijk van gegeven euthanasie en hulp bij zelfdoding als deel van hun werk te beschouwen."

Als het dus aan professor Paul Schnabel en de zijnen ligt, geldt: ze dronken een glas, ze deden een plas en alles bleef zoals het was. En dat viel gisteren bij meerdere partijen in de Tweede Kamer niet erg lekker.

Geen oplossing
De VVD, de partij die om het onderzoek had gevraagd, zegt dat 'mensen die goed afgewogen, zonder druk of dwang van buiten, tot de conclusie komen dat hun leven voltooid is' een einde aan hun leven moeten kunnen laten maken. D66 is erg teleurgesteld. De wet biedt geen oplossing voor mensen die klaar zijn met leven, vinden de liberalen. Ze studeren nog op een oplossing.

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) ziet toch lichtpuntjes. ,,Met dit rapport wordt opnieuw bevestigd dat ook mensen met een voltooid leven in aanmerking komen voor euthanasie. Dit is goed nieuws. De NVVE gaat ervan uit dat dit niet alleen een theoretische mogelijkheid is."

Die conclusie is wel erg voorbarig. Haagse ingewijden zeggen dat het nog een hele toer zal zijn om een ruimere definitie van hulp bij zelfdoding straks in de wet op te nemen. De verwachting is niet dat daar deze kabinetsperiode nog grote stappen in gezet zullen worden.