Volledig scherm
Dicky Ringeling, die euthanasie en orgaandonatie liet samengaan. © Kos

Zelf sterven en vijf mensen het leven redden

Dicky Ringeling (61) liet euthanasie plegen en redde vervolgens zeker vijf mensen met haar organen. Dat die combinatie hoogst uitzonderlijk en bijna onmogelijk te realiseren is, weerhield haar en haar strijdbare dochters er niet van de plannen door te zetten. 'Al tijdens haar leven stond ze voor iedereen klaar. Dit maakt ons enorm trots.'

Wens

Quote

Ze was altijd al donor, net als iedereen bij ons thuis. Toen ik 18 werd, schoof mijn vader het formulier onder mijn neus: zo, vul maar in. Mijn ouders vonden het heel belangrijk.

Dochter Rebecca

Artsen vragen patiënten die euthanasie willen laten plegen niet of zij donor willen zijn. De procedures zijn los van elkaar al enorm ingewikkeld en ook tegenstrijdig: bij orgaantransplantatie is haast geboden, bij euthanasie moet de overledene juist eerst uitvoerig worden nagekeken door een schouwarts. Los daarvan zijn organen vaak niet geschikt voor donatie, door de ziekte van de patiënt. Voor Dicky Ringeling lag haar wens echter vast.

'Mijn moeder had MS, een variant die op latere leeftijd ontstaat en waarbij de levensverwachting kort is. Het was voor haar meteen duidelijk dat ze niet ondraaglijk wilde lijden. Ze wilde het goed hebben geregeld en sprak direct over euthanasie,' zegt dochter Rebecca.

'Ze was altijd al donor, net als iedereen bij ons thuis. Toen ik 18 werd, schoof mijn vader het formulier onder mijn neus: zo, vul maar in. Mijn ouders vonden het heel belangrijk. Ze werkten allebei in het ziekenhuis en er werd geregeld thuis over gepraat.'

Volledig scherm
Rebecca (l) en Miranda met vader Ed. De beide zussen hopen dat het initiatief van hun moeder veel mensen inspireert zich als donor aan te melden. © Shody Careman

Euthanasie

Quote

De schouwarts, die meestal pas na het overlijden wordt opgeroepen, was nu al aanwezig. Na 5 minuten moest een heel operatie­team aan de slag om de organen te transplan­te­ren. Dat was heftig, maar ook haar laatste wens.

Dochter Rebecca

Dat euthanasie en donatie moeilijk samengaan, wil er dan ook niet in bij de Zwijndrechtse Dicky. 'Haar mening was: als ik dan toch doodga, wil ik in ieder geval anderen nog kunnen helpen,' zegt dochter Miranda. 'Ze was altijd in de weer voor anderen. In de buurt stond ze voor iedereen klaar. Dag en nacht was ze er voor een stel dat een baby'tje had verloren en een buurman die van de trap was gevallen. Ze kookte erwtensoep voor alle buren. We zijn als familie enorm trots op haar dat ze ook nog met haar dood iets heeft kunnen betekenen.'

Na een uitgebreide scan gaf de arts zijn akkoord. Uit onderzoek bleek dat haar nieren, longen, alvleesklier en lever konden worden getransplanteerd. Later besloot Dicky zelf dat ze ook haar hersenen wilde afstaan voor onderzoek naar MS.

De dag van haar overlijden was door de donatie extra heftig, zeggen de zussen. 'Dat ze zou doodgaan, dat wisten we en dat was al enorm moeilijk. Bij euthanasie kan dat thuis, in een vertrouwde plek en omringd door familie. Maar in dit geval moest het natuurlijk in het ziekenhuis. De schouwarts, die meestal pas na het overlijden wordt opgeroepen, was nu al aanwezig. Na 5 minuten moest een heel operatieteam aan de slag om de organen te transplanteren. Dat was heftig, maar ook haar laatste wens. Tot het laatste moment was ze zichzelf. Tegen de arts zei ze zelfs nog 'dat het wel wat vrolijker mocht' toen hij zei dat ze in een donkere kamer zonder buitenlicht zou liggen. Daar hebben we zelfs nog om gelachen,' zegt Rebecca.

Niet alleen rondom de euthanasie van Dicky stond een team artsen klaar. Na de transplantatie werden haar organen direct vervoerd naar ziekenhuizen waar patiënten op hun donor lagen te wachten. Een hele logistieke operatie, die een strakke planning vereist.

Mooie herinneringen
Voor het afscheid maakte het geen verschil, benadrukt Miranda. 'Ze lag 3 weken in het hospice in Hendrik-Ido-Ambacht. Daar waren we iedere dag en hebben we mooie herinneringen aan. Het afscheid is goed geweest. Tegen mensen die haar kwamen bezoeken in het hospice, zei ze altijd 'tot ziens'. Ze was er heilig van overtuigd dat er meer is dan dit leven.'

Hanneke Hagenaars, als transplantatiecoördinator voor West-Nederland betrokken bij de donatie van Dicky, verwacht dat patiënten in dezelfde situatie als de Zwijndrechtse steeds vaker zullen vragen om donor te worden. Zij schrijft, samen met arts in opleiding Jan Bollen uit Maastricht, een landelijke richtlijn voor artsen die eind dit jaar klaar moet zijn. 'Wat doe je als je patiënt met zo'n vraag komt? We willen ook de discussie op gang brengen: nu vragen we deze patiënten niet of zij donor willen zijn, maar dat zouden we natuurlijk wel kunnen doen.'

Gevoelige zaken
Zorgvuldigheid is geboden, benadrukt zij. 'Het is essentieel dat we de procedures rond euthanasie en donatie uit elkaar houden. Eerst moet alles rond zijn voor de euthanasie, pas daarna kan orgaantransplantatie worden besproken. Het mag niet zo zijn dat de donatie leidt tot de euthanasie. Dit zijn zulke gevoelige zaken, daar moeten we heel voorzichtig mee zijn.'

De zussen Rebecca en Miranda zien ook hoe hun moeder haar omgeving inspireerde. Rebecca: 'Mensen zeiden: ik was nog geen donor, maar nu ga ik het zeker invullen.' Zij hopen nog veel meer mensen te kunnen overtuigen. In Nederland heeft nu 46 procent van de mensen hun keuze - wel of geen donor - geregistreerd. 'Wat zou je doen als je zelf een orgaan nodig hebt?' zegt Rebecca.

'Je kunt mensen hier enorm mee helpen. Bespreek het met de arts, ook als je euthanasie wilt laten plegen. Er zijn wel mogelijkheden.'