Volledig scherm
De kaart van Gouda die Henkjan Sprokholt vond in de collectie van het Rijksmuseum. De tekening, die dateert uit ongeveer 1615, was tot die ontdekking niet bekend in Gouda en is volgens Sprokholt van grote historische waarde voor de stad. © Rijksmuseum

Gouwenaar ontdekt uiterst gedetailleerde historische kaart van Gouda

De Goudse onderzoeker Henkjan Sprokholt maakte afgelopen week een bijzondere vondst in de archieven van het Rijksmuseum Amsterdam. In het Rijksprentenkabinet, een collectie prenten, tekeningen en foto’s van Nederland, vond Sprokholt een uiterst gedetailleerde kaart van Gouda, daterend uit ongeveer 1615.

Hij kon zijn ogen niet geloven toen hij de prent voor het eerst in de collectie ontdekte. ,,Bingo, dacht ik. Je zit dan als onderzoeker echt even naar adem te happen. Je kunt je ogen niet geloven als je een kaart ziet die volslagen onbekend is in Gouda. De kaart is nog nooit gepubliceerd. Ik heb die nacht net zo onrustig geslapen als toen ik ontdekte dat de Molenwerf naast de Sint-Janskerk een mottekasteel is geweest.”

Het betreft een figuratieve kaart van de stad. ,,Dat betekent dat alle gebouwen getekend zijn zoals ze er op dat moment uit hebben gezien”, legt Sprokholt uit. De tekening is gemaakt met pen en inkt.

Huizen

Quote

Deze kaart is bij het digitalise­ren van het archief een geschenk uit de hemel

Henkjan Sprokholt

Doordat de kaart zo gedetailleerd is getekend is deze van grote historische waarde voor Gouda, zegt Sprokholt. ,,De tekening zit vijftig jaar na de maquette die in Museum Gouda staat. De kaart komt verrassend overeen met die maquette. Ik heb al snel een vergelijking gemaakt met andere kaarten die we hebben en elke keer zie ik wel dat ze veel overeenkomsten hebben. Maar op deze kaart klopt het aantal huizen ook, dat was eerder niet zo. Als er in een straat 23 huizen hebben gestaan, dan heeft de tekenaar 23 huizen getekend op de kaart. Hij is heel gedetailleerd.” Daarmee voorziet de kaart in een aardige leemte, beweert Sprokholt. ,,Zo’n kaart hadden we niet. Er loopt momenteel een groot onderzoek in het archief om alle historische vastgoedgegevens te digitaliseren. Daarbij is deze kaart een geschenk uit de hemel.”

De Gouwenaar gaat de kaart de komende tijd verder onderzoeken. Hij heeft een scan in hoge resolutie besteld bij het Rijksmuseum. ,,Die krijg ik komende week binnen en ga ik hem daarmee verder bestuderen.” Zo hoop Sprokholt nog de exacte datering uit te kunnen zoeken. Ook hoopt hij te achterhalen wie de maker is en hoe de kaart in het Rijksmuseum terecht is gekomen. ,,Want hij is in Gouda gemaakt, maar het is wel een route geweest dat hij nu uiteindelijk in het Rijksmuseum licht.” Zijn bevindingen publiceert hij in mei 2019 in een artikel in het tijdschrift Die Tidinge van de historische vereniging van Gouda, Die Goude.

De kaart is op de website van het Rijksmuseum in een hogere resolutie te bekijken.

Up-to-date blijven van het laatste nieuws uit Gouda en omgeving? Schrijf je in voor de dagelijkse nieuwsbrief.

In samenwerking met indebuurt Gouda