Volledig scherm
Consumentenvuurwerk, foto ter illustratie. © ANP

Knallend het jaar uit, ja of nee? Gemeenten treffen maatregelen om vuurwerkoverlast in te dammen

Met de jaarwisseling in zicht klinkt steeds vaker de roep om een vuurwerk-verbod of vuurwerkvrije zone. Die laatste rukt op, maar een landelijk verbod lijkt nog ver weg. Hoe zit het?

Wat is het verschil tussen een vuurwerkvrije zone en vuurwerkverbod?

Een vuurwerkvrije zone komt er op verzoek van een buurt of wijk bij voldoende draagvlak onder de bewoners. Ze moeten ook zelf toezien op de naleving. Maar meer dan ‘foei’ en ‘niet doen’ roepen, kunnen ze niet. Bij een verbod ligt het anders. Wie dan toch vuurwerk afsteekt, pleegt een strafbaar feit en kan dus een boete krijgen.

Kunnen de politie of de toezichthouders (boa) van de gemeenten geen oogje in het zeil houden en optreden?

Gemeenten waarschuwen bewoners dat daar geen capaciteit voor is. ,,We kunnen niet aan de politie vragen of die op al die plekken gaat handhaven’', klinkt het onomwonden in Woerden, waar in de dorpskern Harmelen mogelijk drie vuurwerkvrije zones komen.

Zijn vuurwerkvrije zones gewild?

Het aantal neemt toe, maar lang niet overal. Neem de gemeente Krimpenerwaard. Had die er bij de jaarwisseling 2015 - 2016 vier; afgelopen jaarwisseling was dat verdubbeld. Ook in andere gemeenten komen er (meer) vuurwerkvrije zones. Gouda krijgt er ook drie, twee meer dan vorig jaar. Alphen wil geen vuurwerkvrije zones, omdat ‘overlast- en schademeldingen niet terug zijn te voeren naar een specifieke locatie’.

Een aantal gemeenten wil een vuurwerkverbod. Komt dat er ook?

Er ligt een door de Tweede Kamer net voor de zomervakantie aangenomen wijziging van het Vuurwerkbesluit. Toch kunnen gemeenten er nog geen gebruik van maken, klaagt burgemeester Roel Cazemier van de gemeente Krimpenerwaard. In zijn recente rapport voor de gemeenteraad hekelt hij de stroperige besluitvorming in politiek Den Haag. Op zijn vroegst bij de jaarwisseling van 2020 - 2021 kan het worden ingevoerd, verwacht hij.

Cazemier wil dus aan de slag met een vuurwerkverbod. Staat hij alleen?

Nee, de Alphense burgemeester Liesbeth Spies, voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, vindt het ‘heel teleurstellend’ dat er geen landelijk verbod op knalvuurwerk komt.

Gert-Jan Kats, tot begin dit jaar burgemeester van Zuidplas en nu eerste burger van Veenendaal, is al jaren klaar met vuurwerk. Hij wil een ‘oorlogsvrij’ oud en nieuw. ,,Wanneer gaan we stoppen met deze flauwekul’', twitterde hij recent. Directe aanleiding was een bericht in het AD onlangs dat plastisch chirurgen in UMC Utrecht hun eerste vuurwerkslachtoffer van dit najaar hadden behandeld. De minderjarige jongen heeft ernstige verwondingen opgelopen aan ogen, oren en handen.

,,Ik vraag me elk jaar weer af: waar zijn we in dit land mee bezig? Dat we een evenement hebben waarbij doden vallen, 450 gewonden en tientallen miljoenen euro’s schade. En er is niemand in Den Haag die zegt: Hier moeten we gewoon mee stoppen. Het is een beetje gek dat we dit faciliteren.’'

Dat kan de rijksoverheid in haar zak steken dus?

Nee, een woordvoerster van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) is juist verbaasd dat gemeenten denken met lege handen te staan. Ze wijst op artikel 149 van de Gemeentewet. ,,Op grond hiervan is de gemeenteraad al bevoegd om regels te stellen die hij nodig acht in het belang van de gemeente, zolang dit niet in strijd komt met hogere, centrale regelgeving.’' Die wettelijke basis is er al en hoeft niet opnieuw te worden vastgelegd.

,,De bevoegdheid van de gemeente is algemeen en beperkt zich niet tot een deel van het grondgebied van de gemeente (vuurwerkvrije zone, red.). Die bevoegdheid kan dus ook worden gebruikt voor een afsteekverbod dat het hele grondgebied van de gemeente betreft. Het Vuurwerkbesluit staat een gemeentelijk afsteekverbod niet in de weg en een gemeentelijk afsteekverbod is daarmee niet in strijd. Dit is dus aan gemeenten zelf. Een expliciete nieuwe wettelijke bevoegdheid is niet nodig.’'

De burgemeesters willen echter geen verbod per gemeente, maar een landelijk verbod. Is er onder de bevolking draagvlak voor een vuurwerkverbod?

De helft van de Nederlanders is voor een algemeen vuurwerkverbod voor particulieren, 45 procent is tegen. Dit blijkt uit een online onderzoek van I&O Research in opdracht van Binnenlands Bestuur waaraan 1992 mensen meededen.

Is het probleem eigenlijk zo groot als wordt gesuggereerd?

Burgemeester Gert-Jan Kats zegt dat het afsteken van vuurwerk grote maatschappelijke gevolgen heeft: doden, gewonden en schade. ,,Het consumentenvuurwerk dat legaal wordt verkocht is van dermate kaliber en dermate gevaarlijk dat het heel veel slachtoffers eist en heel veel schade oplevert.’'

Als om te beginnen daar eens paal en perk aan wordt gesteld?

Die aanbeveling heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid twee jaar geleden al gedaan. Knalvuurwerk zorgt voor overlast en gevoelens van onveiligheid en kan uitnodigen tot roekeloos gedrag, bijvoorbeeld door het naar omstanders te gooien, aldus de raad. Op grond hiervan ligt het in de rede vuurpijlen en knalvuurwerk te verbieden, luidt de aanbeveling. Ander consumentenvuurwerk, zoals fonteinen, ‘cakes’, grondtollen en draaizonnen, blijven beschikbaar voor de viering van oud en nieuw.

Reageren? gh.lezers@ad.nl

Quote

Wanneer gaan we stoppen met deze flauwekul?

-Gert-Jan Kats , Burgemeester

In samenwerking met indebuurt Gouda