Volledig scherm
De Goudse filmclub Toverlint verfilmt boek "Vergeten kinderen" van Jessica Verhagen. Het ruim van een vrachtschip is het decor voor de film. © Sandra Zeilstra

Wanhopig, doodsbang en moederziel alleen: Goudse filmclub maakt film over Reeuwijkse kinderen in de oorlog

Wanhopig, doodsbang en moederziel alleen. Zo voelden 45 ondervoede Reeuwijkse kinderen zich toen zij tijdens de Tweede Wereldoorlog per schip naar het oosten van het land werden gesmokkeld om de honger te ontvluchten. Hun verhaal is opgetekend in het boek Vergeten kinderen van schrijfster Jessica Verhagen. Nu verschijnt er een film over hun barre tocht.

,,Het was mijn grote droom om het verhaal van deze kinderen te verfilmen”, zegt schrijfster Jessica Verhagen uit Gouda. De film vertelt het verhaal van 45 jonge Reeuwijkse kinderen, die tijdens WOII naar Drenthe en Overijssel werden gebracht, in de hoop de Hongerwinter te overleven. Een levensgevaarlijke tocht, die was georganiseerd door dominee Warmenhoven, de opa van Jessica Verhagen. 

Onderbelicht

Voor Verhagen is het belangrijk dat het verhaal van deze 'vergeten' kinderen alsnog wordt verteld, zegt ze. Want deze historische gebeurtenis is volgens haar te onderbelicht gebleven. ,,We zijn te lang gefocust geweest op heldendaden met geweren in de oorlog. Nu pas is er ruimte voor andere heldendaden, zoals voor de duizenden Nederlanders die met gevaar voor eigen leven in totaal 40.000 ondervoede kinderen vanuit het westen vervoerden naar het oosten om aan te sterken. En voor de duizenden die deze kinderen opnamen in hun huis en gezin. We zwijgen als land over een hoofdstuk uit de geschiedenis waar we trots op mogen zijn.''

Met de film over de 'vergeten kinderen' wil Verhagen een groter én jonger publiek bereiken. ,,We willen de film gebruiken voor educatieve doeleinden en deze onder meer op scholen laten zien'', zegt ze. Om een jonger publiek te bereiken, verfilmt de Goudse filmclub Toverlint het boek nu tot een docudrama.

Reisverslag.

Tot een paar jaar geleden wist Verhagen zelf ook niet van deze kindertransporten af. Totdat ze een reisverslag vond van haar opa, dominee Warmenhoven. Hij had er tijdens de Hongerwinter voor gezorgd dat 45 ondervoede Reeuwijkse kinderen naar Drenthe en Overijssel werden gevaren om de honger in het westen te ontvluchten.
,,Het was een barre tocht: het stormde, het was donker en het schip kon ieder moment beschoten worden. Kinderen -tussen de zes en twaalf jaar oud - huilden van heimwee, ze waren voor het eerst van hun leven buiten het dorp. Zonder ouders. Ze hadden honger. Zo erg, dat een kindje stukjes uit het braaksel van een ander kind opat. Als moeder snijdt het door mijn ziel dat de honger en wanhoop zo groot geweest moeten zijn dat je als moeder je kinderen meegaf aan de dominee zonder dat je weet waar ze heen gaan en zonder communicatie, maandenlang.''

Quote

We hopen dat zij met deze film het verhaal over de ondervoede kinderen leren kennen

Wim Minnaard

Verhagen, die een achtergrond heeft als psycholoog en ongevalsonderzoeker, beet zich vast in de lijst van haar opa en wist 37 namen van kinderen van toen te achterhalen. ,,Ik had alleen een lijst met voornamen en heb door vele archieven geakkerd. Ik heb een jaar lang vijftig uur per week besteed aan het traceren van deze kinderen en diegenen die nog leefden geïnterviewd. De keer dat ik net twee maanden te laat was, omdat de mevrouw inmiddels was overleden, heeft het meeste indruk op me gemaakt. Dat maakte me extra bewust van de tijdnood. Als dit verhaal nu niet wordt verteld, weet niemand er meer van.'' 

Die interviews met de kinderen van toen vormden de basis voor het boek en zijn nu uitgangspunt van de film. Die richt zich op het vertrek vanuit Reeuwijk, de reis en de aankomst. De tijd in Drenthe is niet verfilmd.
Bodegraver Wim Minnaard, die Verhagen en Toverlint aan elkaar heeft gekoppeld en als producent betrokken is bij de film, zegt: ,,De film van ongeveer dertig minuten is opgebouwd uit drie interviews van herinneringen aan de bootreis, aangevuld met nagespeelde scenes. Na het vinden van een partij die kon en wilde verfilmen, waren de grootste uitdagingen een schip uit die tijd en kinderen vinden, maar dat is gelukt. Een Rotterdamse schipper stelde zijn boot beschikbaar en kinderen van de Goudse theater- en musicalschool Mirakel spelen de Reeuwijkse kinderen. Ook worden we uit diverse hoeken, zoals de Culturele Commissie van gemeente Bodegraven-Reeuwijk, de Rabobank Hollandse IJssel en de Kringloopwinkel Reeuwijk, gesponsord.''

Op de vlucht

Minnaard legt het belang van de film uit: ,,Jongeren van nu kijken naar beelden en lezen minder, we hopen dat zij met deze film het verhaal over de ondervoede kinderen leren kennen. Bovendien is het nog steeds een actueel thema en zijn wereldwijd 40 à 50 miljoen kinderen op de vlucht, vaak speelt honger ook daarbij een rol. Hopelijk krijgen jongeren meer begrip voor vluchtelingen en voor het feit dat Nederland zo'n welvarend land is geworden doordat er al jaren geen oorlog is.''

Verhagen vult aan: ,,De grote les die ik persoonlijk hieruit geleerd heb, is dat oorlog niet zo zwart-wit is als het lijkt. Aan het transport werkte bijvoorbeeld een NSB'er mee en dankzij hem kon het schip door de controles komen. En dat het de Duitsers waren die het schip beschermden tegen de beschietingen door de geallieerden.''
Wat ook indruk maakte op de schrijfster was het feit dat er na de oorlog niet over hun reis werd gesproken. Verhagen: ,,Voor sommigen was ik de eerste met wie ze er na al die jaren over praatten. Van alle 'kinderen' die ik heb gesproken, heeft er één geen last gehad, de rest is beschadigd teruggekomen en nazorg was er niet. Het waren echt 'vergeten kinderen'. Mijn doel is deze kinderen uit de vergetelheid te halen en deze verhalen toe te voegen aan ons collectieve geheugen en geschiedenislessen. En daar helpt deze film bij.''
Jessica Verhagen is nog altijd op zoek naar acht rooms-katholieke 'kinderen' van deze reis uit Reeuwijk-Dorp die in Dedemsvaart hebben gelogeerd. 

De film gaat naar verwachting op 5 mei in première. Ook wil Toverlint de film insturen voor filmfestivals.

✉ Elke ochtend up-to-date met het laatste nieuws uit Gouda en omstreken?
Schrijf je hier in!

Whatsapp WhatsApp ons!

Heb jij een nieuwstip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06-52470195

In samenwerking met indebuurt Gouda