Volledig scherm
© Marlies Wessels

‘Water vraagt om creativiteit’

In de SpiegelHoogheemraad Marco Kastelein ziet bij de versterking van de IJsseldijk in Gouda hoe de veiligheid van dijken samen met omwonenden kan worden verbeterd.

Spiegelbeeld
,,Ik zie een energieke, gedreven man die positief in het leven staat. Ik ben open en nieuwsgierig naar andere mensen toe in het zoeken naar oplossingen.''

Bestuurder
,,Ik doe mijn hele leven al bestuurlijke dingen. Ik houd ervan om op hoofdlijnen te sturen. Ik houd van ingewikkelde vraagstukken waar een oplossing voor moet worden bedacht die niet voor de hand ligt. Dat vraagt om creativiteit.''

Wethouder versus hoogheemraad
,,Als wethouder zit je veel dichter op de hectiek van de dagelijkse zaken waar je op moet reageren en hou je je veelal bezig met zaken die voor inwoners zichtbaar zijn. Zo was ik betrokken bij de ontwikkeling van Westergouwe en het Groenhovenzwembad. Als hoogheemraad sta je wat verder van de dagelijkse gang van zaken af. Het is specifieker. Je bent bezig met beleid dat grote gevolgen voor de lange termijn heeft. De complexiteit is er niet minder om.''

Quote

Ik vind het belangrij­ker dat mensen het waterbe­lang meer gaan inzien

Ver-van-mijn-bedshow
,,Het is lange tijd zo geweest dat mensen weinig betrokken waren bij het waterschap. Dat kwam doordat mensen zich veilig voelden achter de dijken. Pas als het mis gaat, raken mensen betrokken. We zien nu ook de gevolgen van de klimaatverandering. De hogere zeespiegel, hogere waterstand in de rivieren en de clusterbuien waarbij soms negentig millimeter regen in een uur valt, leiden ertoe dat de veiligheid van de dijken niet meer vanzelfsprekend is. Hier is steeds meer aandacht voor. Een televisieserie zoals Als De Dijken Breken zorgt ook voor het besef dat het belangrijk is dat die dijk veilig is.''

Groene Hart, waterland
,,Als je Holland op zijn mooist wilt zien, dan moet je in het Groene Hart zijn, maar ook in de kuststreek. Daar geniet ik nu nog meer van, doordat ik bij Rijnland werk en dagelijks met dat gebied bezig ben. Het water maakt voor inwoners deel uit van het leven, al beseffen ze dat vaak niet. Het is gebruikelijk dat kinderen op zwemles gaan. Ouders zien in hun woonomgeving open water en willen voorkomen dat hun kinderen daarin verdrinken. Als je naar drogere regio's gaat, is dat veel minder vanzelfsprekend.''

Inwoners betrekken
,,Vaak als we ergens maatregelen nemen, zien we dat mensen meer betrokken raken. De versterking van de IJsseldijk in Gouda is daar een goed voorbeeld van. We hadden ter versterking hoge damwanden kunnen slaan. Bewoners in de buurt wilden dat niet, want dat ontneemt ze het zicht op de stad. Dat begrijp ik ook. We zijn dan ook op zoek gegaan naar een alternatief en we werken nu aan een pilot waarmee we een speciaal bindmiddel in de dijk spuiten. Een dijkverhoging is nu niet meer nodig.''

Quote

Ouders zien in hun woonomge­ving open water en willen voorkomen dat hun kinderen daarin verdrinken

Participatie
,,In Gouda zie ik dat de betrokkenheid bij water verder gaat dan direct aanwonenden. Zo hebben we aan de Turfmarkt een living lab, in samenwerking met onder andere de gemeente, Deltares, de TU Delft, aanwonenden en vrijwilligers. We onderzoeken daar wat de gevolgen voor de bodem kunnen zijn als we het grondwaterpeil laten dalen. Overigens kan één centimeter daling al tot grote gevolgen leiden. Maar we vragen bewoners bijvoorbeeld ook een bijdrage te leveren bij het opvangen van het water uit de clusterbuien.''

Meer dan waterbeheer
,,Waterbeheer gaat verder dan alleen het waterpeil bepalen en dijken onderhouden. Denk aan de zoetwaterkwaliteit en het tegengaan van zout water. De waterkwaliteit is ontzettend belangrijk voor de kwekers in Boskoop, dus raakt het ook economie. Water heeft ook veel invloed op bouwplannen. Wij beslissen niet over plannen, maar adviseren wel. Alleen wanneer het gaat om de waterveiligheid moet een watervergunning aangevraagd worden.''

Quote

In Gouda zie ik dat de betrokken­heid bij water verder gaat dan direct aanwonen­den

Alsmaar dalende bodem
,,In theorie zou er een moment moeten komen dat je het waterpeil niet meer verder kunt verlagen. Maar dat punt hebben we nog niet bereikt. We doen nu proeven in de twee laagste polders in Reeuwijk. Daaruit blijkt dat de maatschappelijke kosten voor het droog houden nog steeds lager zijn dan de baten. Zolang dat het geval is, kunnen we nog doorgaan met peilverlagingen. Als dat verandert moet je andere keuzes maken. Zo kan het gebied een andere functie krijgen. Ik ben positief over de toekomst. Toen ze ruim 600 jaar geleden begonnen met het inpolderen, hadden ze molens om de polders droog te maken. Nu hebben we elektrische gemalen met enorme capaciteit. We weten niet welke technieken er over 100 of 200 jaar zijn.''

Alles onderheien
,,Allereerst is het ontzettend kostbaar om hele wijken of steden te onderheien. Het probleem is dat er ergens anders een laagste punt ontstaat waar het water naartoe gaat. Ik ben voorzitter van voetbalclub Jodan Boys. Daar zien we de gevolgen van het ophogen van wegen. De velden ophogen was geen optie, dus moeten we de velden extra bemalen. Als je woonwijken gaat onderheien, komen de tuinen van bewoners lager te liggen.''

Quote

Ik houd ervan om op hoofdlij­nen te sturen

Kennis exporteren
,,Nederland loopt voorop in de kennis over waterbeheer en vanuit de hele wereld wordt naar Nederland gekeken. Het is niet goed als we dat als waterschap te gelde maken. Dat zou onze publieke functie in de weg staan. Het is aan bedrijven om commercieel met waterbeheer bezig te zijn. We willen wel onze kennis delen. Men vond ons voorheen vaak een gesloten organisatie. We zijn nu meer open. We houden op 17 mei een klimaatconferentie waar we bedrijven, gemeenten en inwoners vragen mee te praten over de regionale opgaven waar we als waterschap voor staan.''

Ambities
,,Ik heb geen ambities om projecten te realiseren die zichtbaar zijn en waarvan dertig jaar later wordt gezegd dat ik die heb bereikt. Ik kan wel genieten als de werkzaamheden aan de IJsseldijk klaar zijn en ik vanaf Goudasfalt de binnenstad in kan kijken. Maar ik vind het belangrijker dat mensen het waterbelang meer gaan inzien en natuurlijk is het fijn dat de rol van Rijnland daarin gewaardeerd wordt. Daarvoor moeten we ons meer laten zien.''