Volledig scherm
De oude Bijenkorf in Rotterdam. De gevelsteen is omcirkeld. Inzetje: Reliëf van de oude Rotterdamse Bijenkorf bij het Bijenkorfmagazijn in Woerden © Bijenkorf, AD/ Rianne Dem Balvert

Rotterdammers willen 85 jaar oud 'Woerdens brok beton'

Veel mensen valt het kunstwerk niet eens op dat bij een bedrijfsgebouw aan de Middellandbaan in Woerden staat. Maar voor Rotterdammers heeft het reliëf grote historische waarde. Ze willen het graag terug.

Volledig scherm
Reliëf van de oude Rotterdamse Bijenkorf bij het Bijenkorfmagazijn in Woerden © AD/Rianne Dem Balvert
Quote

Het beeld staat in Woerden te verpieteren

Fotograaf Jan Sluijter
Volledig scherm
De oude Bijenkorf in Rotterdam © Beijenkorf

Voor fotograaf Jan Sluijter en filmmaker Peter Veenendaal is het uit 1930 daterende reliëf van werkende mensen de enige materiële herinnering aan het door hen zo gekoesterde Bijenkorfgebouw van architect Willem Dudok. Het architectonische pareltje, vergelijkbaar met het beroemde stadhuis van Dudok in Hilversum, werd bij het bombardement aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden, grotendeels verwoest.

De twee Rotterdammers zijn een actie begonnen om de XXXL-gevelsteen van 23 ton een plek te geven in de Rotterdamse binnenstad.

Verpieteren
,,Het beeld staat in Woerden te verpieteren'', zegt fotograaf Jan Sluijter. Hij is als kind al gefascineerd door het Bijenkorfgebouw dat, na het bombardement in verkleinde vorm nog tot 1957 dienst deed. Toen werd het afgebroken omdat het te klein en al ouderwets was.

,,Mijn oma had altijd prachtige verhalen over Het Paleis van Licht, zoals het gebouw door Dudok was genoemd. In die tijd was het het modernste warenhuis van Europa met snelle liften en roltrappen. Mensen vergaapten zich aan de luxe spullen uit alle delen van de wereld. Rotterdam groeide als kool en ontwikkelde zich tot de grootste havenstad van Europa. Ook de kunst en de cultuur floreerden. Het gebouw stond op de kop van de Coolsingel en was een trekpleister van jewelste.''

Later ging Sluijter foto's verzamelen van het gebouw en zette ze op Flickr: hij heeft er inmiddels meer dan tweehonderd.

Woerden
Hoe het gevaarte in Woerden is beland, en waarom, is gissen. Misschien was er gewoon ruimte bij het distributiecentrum daar. Bij de opening in 1973 van dat gebouw werd het beeld onthuld door de Woerdense burgemeester B. ter Haar Romeny. Sindsdien staat het bij de ingang van het gebouw met een stoepje erom heen als sokkel.

Tien jaar geleden probeerde het historisch genootschap Roterodamum de steen al naar Rotterdam te halen. De directie van de Bijenkorf was akkoord, maar de gemeente Rotterdam had zo gauw geen plek voor handen.

In de huidige Bijenkorf van de Amerikaanse architect Marcel Breuer paste het niet: te groot. Op het Churchillplein kon ook niet: want daaronder ligt de metro en het beeld zou te zwaar zijn. Andere plekken waren onzeker omdat het gemeentebestuur nog puzzelde op de bouw van een tweede Koopgoot. Zo raakte het beeld opnieuw in vergetelheid. Misschien wel passend bij de Rotterdamse mentaliteit van vooral vooruitkijken en handen uit de mouwen.

Documentaire
Rond de herdenking van 75 jaar Bombardement maakte filmmaker Peter Veenendaal een 20 minuten durende documentaire over het illustere gebouw van Dudok.

,,Tot 1959 heeft het gebouw er gestaan. De generatie die dat nog heeft meegemaakt is langzaam aan het uitsterven. Straks weet niemand meer wat er heeft gestaan. Triest,'' zegt Sluijter. Net als Amsterdammer Wim T. Schippers die poogt het Paleis van Volksvlijt te laten herbouwen, heeft hij die hoop voor de Bijenkorf ook. De kans dat dat ooit zal gebeuren acht hij echter klein.

Fotograaf Jan Sluijter geeft de Bijenkorf een pluim op de hoed. ,,Hartelijk dank dat jullie de steen 40 jaar een plekje hebben gegeven. Het is ook de Bijenkorf geweest die het beeld De Verwoeste Stad van Ossip Zadkine aan de stad heeft geschonken. Daarom is Rotterdam moreel verplicht te zorgen dat deze Bijenkorfrelikwie een mooie plek krijgt.''

De documentaire is te zien op www.facebook.com/bijenkorfdudok.