Zevenhuizen versus Aarlanderveen: Wie heeft markantste molenviergang?

,,Hier staat de enige werkende molenviergang in de wereld", twitterde de Alphense wethouder Kees van Velzen vol trots over de molenviergang van Aarlanderveen. Die viergang is echt niet zo bijzonder, counterde André Muller, ex-wethouder van Zuidplas. ,,De molens kunnen ook zonder elkaar draaien, dat kan je van Zevenhuizen niet zeggen." Molenaars van de twee werkende viergangen in het Groene Hart leggen met een knipoog uit waarom hun viergang de meest bijzondere is.

Molenaar Johan Slingerland: 'Dit is de enige nog werkende viergang ter wereld'

Volledig scherm
Johan Slingerland bij zijn molenviergang in Aarlanderveen. © Peter Franken

Voor molenaar Johan Slingerland (57) is het een uitgemaakte zaak: zijn molenviergang in Aarlanderveen is de enige nog werkende viergang in de wereld. ,,Ik zou absoluut niet willen ruilen met Zevenhuizen."

Waarom is de molenviergang van Aarlanderveen zo speciaal?

,,Zoals collega Ottevanger in Zevenhuizen al zegt: wij zijn de enige nog werkende molenviergang ter wereld. We hebben vier molenaars die parttime in dienst zijn bij het Hoogheemraadschap van Rijnland. Iedereen heeft er een baan naast, maar het moet wel heel flexibel zijn. Want als het waait, móet er gemalen worden. Dat gaat voor werk en privé. Mijn molen, de zogeheten putmolen, kwam vijftien jaar later dan de eerste drie molens. Het klopt dat we onafhankelijk van elkaar draaien. Ik maal soms alleen, omdat er bij mij veel kwelwater omhoog komt. Dat maal ik dan naar de polders van de andere drie molens, die mijn water verder wegmalen. 's Winters malen zij weer meer, omdat de kwel dan niet meer opkomt."

Welke verschillen zijn er verder?

,,Wij doen nog precies hetzelfde als 216 jaar geleden. De viergang van Zevenhuizen is computergestuurd. Van het Hoogheemraadschap krijgen we opdracht om het water op peil te houden. Daarom moet je in actie komen als er wind is. En zij malen water weg met een scheprad, ik gebruik een schroef."

Hoe is het contact met Zevenhuizen?

,,Ik vind het wel jammer dat de molens bij de viergang in Zevenhuizen niet meer in bedrijf zijn. Als er geen wind is op de zaterdagen dat ze draaien, kan het zomaar zijn dat ze misschien wel zes weken achter elkaar niet draaien. Dat lijkt me frustrerend als molenaar. Ik zou dan ook absoluut niet willen ruilen. Maar ik hoop dat zij ook niet met mij willen ruilen. Dat betekent namelijk dat je je werk niet leuk vindt en dan ben je in mijn ogen echt een stommeling."

,,Een museum? Wij zijn nog in bedrijf, we ontvangen toeristen op afspraak. Het is trouwens echt niet zo dat ik het als een competitie ervaar. Ik ging als kind geregeld met mijn vader mee naar de familie Ottevanger."

Johan Ottevanger: 'En toch is onze viergang specialer'

Volledig scherm
Molenaar Johan Ottevanger bij de molenviergang. © Pim Mul

Ook al is er bij de molenviergang in Zevenhuizen sprake van mechanische bediening, toch vindt molenaar Johan Ottevanger (61) dat zijn viergang specialer is. ,,In Aarlanderveen is geen museum."

Waarom is de molenviergang van Zevenhuizen zo speciaal?

,,We zijn de enige échte viergang. Die van Aarlanderveen is eigenlijk een driegang, met een onderbemaling van de vierde putmolen die er later bij is gekomen. De molens daar kunnen ook los van elkaar draaien. In Zevenhuizen zijn de molens puur afhankelijk van elkaar. Het zijn vier tandwieltjes in elkaar. Het grote verschil is dat wij niet meer in functie zijn, omdat er sinds 1953 sprake is van mechanische bemaling. Maar als het mechanisme niet werkt, loopt de boezem vol. Dat Aarlanderveen de enige nog werkende viergang is, klopt dus wel. Het is iets wat wij alleen maar kunnen ambiëren."

Op welke terreinen win je het dan toch van Aarlanderveen?

Onze molens zijn ouder (1722 versus 1785 in Aarlanderveen), en ik ben de zesde generatie van Ottevanger die hier molenaar is. Slingerland is de tweede. En als mijn zoon Jan en zijn Eline er over een aantal jaar nog steeds positief tegenover staan, worden zij de zevende generatie. Wij draaien op gezette tijden: 26 zaterdagen per jaar, om de twee weken. We draaien dan puur voor de show en voor het landschappelijke schoon. De draaiende molens geven een meesterlijk gezicht, het is een waar schouwspel. Hoewel de Tweemanspolder middenin de Randstad ligt ,vlak bij grote steden en snelwegen, vind je hier niets dan een oase van rust. En er zit een goede molenvereniging achter die ook het molenmuseum heeft gerealiseerd. In Aarlanderveen is geen museum."

Van serieuze rivaliteit is geen sprake, toch?

,,Absoluut niet. We hebben uitstekend contact met elkaar. We vinden elkaar op sociale media en zien elkaar soms op een borrel. We bellen soms bij een storing, maar het is niet zo dat we de deur bij elkaar plat lopen. Toch is onze viergang specialer."

Groene Hart