Exterieur van de Rijksuniversiteit Groningen
Volledig scherm
Exterieur van de Rijksuniversiteit Groningen © ANP Foto

Vijf Groningse wetenschappers krijgen ieder 1,5 miljoen euro (en dit gaan ze er mee doen)

Vijf onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en het UMCG krijgen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) de Vici-financiering, goed voor 1,5 miljoen euro per persoon.

Daarmee maken de Groningers een flink deel uit van het totaal van 32 onderzoekers die dit jaar de Vici-beurs ontvangen. In totaal dienden in 2019 242 wetenschappers een ‘ontvankelijk’ onderzoeksproject in. Naast de Vici-financiering (voor zeer ervaren onderzoekers) deelt de NWO jaarlijks de Veni- (voor pas gepromoveerden) en de Vidi-prijs (voor ervaren postdocs) uit.

De Vici-beurs is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies in Nederland. Met het geld kunnen de wetenschappers de komende vijf jaar ,,een vernieuwende onderzoekslijn en een eigen onderzoeksgroep opbouwen”, aldus de NWO. In 2018 kreeg geen enkele wetenschapper van UMCG of RUG de prijs.

De vijf Groningse winnaars van dit jaar (officieel gaat het om 2019) zijn hoogleraar psychosomatiek Judith Rosmalen, adjunct hoogleraar celbiologie Liesbeth Veenhoff, hoogleraar moleculaire systeembiologie Matthias Heinemann, adjunct hoogleraar moleculaire biologie Giovanni Maglia en adjunct hoogleraar demografie Fanny Janssen.

Wat gaan ze precies met het geld doen? De Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG omschrijven het werk van hun onderzoekers als volgt.

De klok van de cel

Stofwisseling en celdeling zijn essentieel voor het leven, maar de interacties tussen deze processen zijn nog onbegrepen. Matthias Heinemann gaat het mechanisme ontrafelen dat verantwoordelijk is voor het klok-achtige dynamische gedrag van het metabolisme tijdens de celdeling in eukaryoten. Dit zal belangrijke kennis opleveren voor biomedische wetenschappen en biotechnologie.

Voorspellingsmodel van sterfelijkheid

Sociaaleconomische verschillen in sterfte vormen een belangrijk maatschappelijk vraagstuk, maar onbekend is hoe deze verschillen zich verder gaan ontwikkelen. Dit onderzoek van Fanny Janssen ontwikkelt een geavanceerd voorspellingsmodel van sterfteongelijkheid met behulp van nieuwe inzichten over de invloed van roken, obesitas en alcohol, en bepaalt het mogelijke effect van (preventief) gezondheidsbeleid.

Technologie voor thuisdiagnostiek

Cellen functioneren niet zonder eiwitten. De concentratie, expressie en chemische modificaties van eiwitten zijn nauwkeurige indicatoren van vele ziekten. In dit project ontwikkelt Giovanni Maglia een goedkope en snelle technologie voor de detectie en analyse van eiwitten, om de thuisdiagnostiek te verbeteren.

Gevoeligheid voor klachten

Judith Rosmalen doet al jarenlang onderzoek naar psychosomatiek. Met de Vici-beurs gaat zij onderzoeken hoe ervaringen in de jeugd van invloed zijn op de mate waarin mensen last hebben van lichamelijke klachten. Uit eerder onderzoek is bekend dat er grote verschillen zijn in hoeveel last mensen hebben van lichamelijke klachten. Dat heeft te maken met aangeboren verschillen, maar ook met eerdere ervaringen met lichamelijke klachten. Rosmalen gaat onderzoeken hoe dit soort verschillen zich ontwikkelt aan de hand van ervaringen in de kindertijd.

Zieke cellen repareren

Liesbeth Veenhoff wil weten hoe en waarom een cel verandert naarmate deze veroudert. Haar onderzoek focust op veranderingen in kernporiecomplexen; de poortwachters van de kern. Kernporiecomplexen hebben een centrale rol in de biologie. Immers, om nieuwe moleculen te maken moet informatie in het DNA de kern verlaten. De onderzoeker wil weten wat voor kwaliteitscontrolemechanismen er zijn om de kernporiecomplexen goed te laten functioneren. Dat is niet zo gemakkelijk; het gaat mis tijdens veroudering en ook bij verschillende neurodegeneratieve ziekten. De hoop is dat het activeren van controlemechanismen een nieuwe manier kan zijn om oude of zieke cellen te repareren.

In samenwerking met indebuurt Groningen