Volledig scherm
Wim Kees Makkenze neemt het profielwerkstuk door met vwo-examenkandidaten Wouter Venderbos en Tessa van Woensel. © Qphoto

Leerlingen schrijven over oorlogsmisdadiger Marius Jansen

Oorlogsmisdadiger Marinus Jansen is tijdens de Tweede Wereldoorlog ook actief geweest in de Hoeksche Waard. Dat blijkt uit onderzoek van vwo-leerlingen van de Willem van Oranje uit Oud-Beijerland en hun geschiedenisdocent Wim Kees Makkenze.

S tap voor stap komt er meer duidelijkheid over de deportatie van Numansdorpse Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Makkenze laat al enkele jaren leerlingen onderzoek doen naar de gebeurtenissen in Numansdorp, omdat daar volgens hem relatief weinig over bekend is. Eerder al nam de geschiedenisdocent het initiatief voor de struikelstenen, die Numansdorpers herinneren aan de in november 1942 uit hun dorp gedeporteerde Joden.

Wouter Venderbos en Tessa van Woensel zochten uit hoe het is gegaan met broer en zus Jacob en Antje Zwarenstein en Nardes Morisco, die respectievelijk aan de Burgemeester de Zeeuwstraat en de Rijksstraatweg woonden. Ze doken daarvoor in zijn strafdossier dat ze mochten inzien. De uitkomst is opmerkelijk: waarschijnlijk heeft de beruchte Marinus Jansen te maken met hun deportatie. De oorlogsmisdadiger, met de bijnaam nekschotspecialist, werd na de oorlog veroordeeld tot de doodstraf. De executie volgde op 11 februari 1949. Hij werd opgehangen.

Jodenrazzia

De vwo-scholieren kwamen in contact met Frank van Riet, die enkele boeken schreef over de oorlog. Hij vond een verklaring van oorlogsburgemeester De Zeeuw van Numansdorp, waarin die liet weten Jansen te hebben gezien. ,,De een herkende ik terstond als Jansen van Groep 10 Rotterdam, handlanger van de SD, die op 5-11-42 mijn oudste zoon Jan Gerrit arresteerde met nog vier Nederlandse bandieten, bij gelegenheid van de jodenrazzia, waarbij in mijn woning een grondige huiszoeking was verricht.''

Quote

Dat Marius Jansen ook in de Hoeksche Waard actief is geweest, is een belangrij­ke ontdekking

Geschiedenisdocent Wim Kees Makkenze
Volledig scherm
Marinus Jansen, 'nekschotspecialist', liet in de oorlog ook zijn sporen na in de Hoeksche Waard. © beeldbank

Van Riet wilde de bron waaruit hij die verklaring heeft niet prijsgeven. Een ultieme bevestiging van die verklaring is er niet. Wel vonden de scholieren in het strafdossier een verklaring van Jansen, die tijdens de oorlog bij de politie in Rotterdam werkzaam was. Hij gaf daarin aan ook in Oud-Beijerland Joden te hebben opgehaald en gedeporteerd. Hij maakte onderdeel uit van de beruchte groep 10, een speciale dienst binnen het Rotterdamse politiekorps, belast met onder meer het opsporen van Joden. Hij werd later ook lid van de SS. ,,Helaas heeft Groep 10 aan het einde van de oorlog zijn eigen archief verbrand, dus we hebben niet kunnen checken of Jansen erbij was'', zegt Wouter Venderbos.

Jansen zou bekend hebben gestaan als iemand die arrestanten bruut behandelde en mishandelde. ,,Jansen heeft in het oosten van het land mensen doodgeschoten. Dat Jansen ook in de Hoeksche Waard actief is geweest, is een belangrijke ontdekking'', stelt Makkenze. ,,Ik merk dat deze gebeurtenissen nog steeds leven. Op eerdere onderzoeken hebben we veel reacties gehad, onder anderen van kleinzonen van burgemeester De Zeeuw van wie er één in Polen woont. Ook Museum Hoeksche Waard heeft belangstelling voor het onderzoek.''

Auschwitz

Quote

Ik merk dat deze gebeurte­nis­sen nog steeds leven. Op eerdere onderzoe­ken hebben we veel reacties gehad

De drie Numansdorpers kwamen om in Auschwitz, waar ze via kamp Westerbork naartoe werden gedeporteerd. De scholieren probeerden ook uit te vinden waar de Joden verbleven voor ze in Westerbork aankwamen. In de administratie van Loods 24 in Rotterdam, in de oorlog gebruikt als opvangplaats voor Joden, komen hun namen niet voor, evenmin bij politiebureau Haagsche Veer in Rotterdam. Mogelijk zijn ze daar via Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naartoe gebracht. Hun achternamen staan daar op een namenlijst. ,,Maar er waren meer Joden met Zwarenstein en Morisco als achternaam'', zegt Van Woensel.

Makkenze wil nog graag weten wat er met de bezittingen van de gedeporteerde Joden uit Numansdorp is gebeurd. Het onderzoek van twee andere vwo-scholieren heeft daarover nog te weinig duidelijkheid gebracht. De woning van Jacob en Antje Zwarenstein staat nog steeds aan de Burgemeester de Zeeuwstraat. ,,Er hebben dus nog meer om uit te zoeken.''

Elke ochtend op de hoogte van het laatste nieuws uit de Hoeksche Waard? Schrijf je hier in voor onze gratis nieuwsbrief. 

poll

Wat is jouw mening over de herindeling Hoeksche Waard?

  • Ik ben voor de herindeling (56%)
  • Ik ben tegen de herindeling (44%)
2903 stemmen