Volledig scherm
© Erik Varekamp

Help, geld lenen is gratis!

De Europese Centrale Bank (ECB) trekt alles uit de kast om de economische groei aan te jagen. Geld lenen wordt zelfs gratis voor de banken. En ECB-president Mario Draghi gaat nog meer miljarden in de economie pompen. Is dat goed nieuws voor de spaarder en de huizenbezitter? Vijf vragen.

Volledig scherm
© REUTERS

Dat de ECB met extra maatregelen zou komen, was geen verrassing. Afgelopen maand bleek al dat het behelpen blijft met de economische groei in de eurozone en dat de inflatie veel te laag is. En om economische groei draait het allemaal bij de ECB.

Draghi en kompanen gaan erg ver om de groei aan te jagen. Als eerste draaien ze aan de knop van de rente. Geld stallen bij de ECB wordt nog duurder voor de banken. Dat kostte de banken tot nu toe 0,3 procent rente, maar dat wordt 0,4 procent. Maar Draghi toverde nog een konijn uit de hoge hoed. Geld lenen wordt gratis voor de banken.

Als banken extra willen lenen om meer kredieten aan bedrijven en burgers te verstrekken, kan het zelfs zijn dat ze geld toe krijgen van de ECB. Het is de omgekeerde wereld: sparen kost geld, lenen levert geld op. Dat is nog nooit vertoond in de financiële wereld. Met dat soort paardenmiddelen wil Draghi de groei bevorderen. Het is voor banken steeds aantrekkelijker om het geld uit te lenen in plaats van op te potten. En dat is precies de bedoeling van de ECB.

Machtig wapen
Daarnaast heeft de ECB nog een ander machtig wapen: de geldpers. Die draaide al op behoorlijke snelheid, maar Draghi zet hem in een hogere versnelling. In plaats van 60 miljard euro per maand gaat de ECB voor 80 miljard euro per maand aan obligaties opkopen. Tot nu toe kocht de ECB voornamelijk staatsleningen op. Maar daarvan heeft de ECB er al zo veel, dat ze schaars dreigen te worden. Daarom wil Draghi ook leningen van bedrijven gaan opkopen.

Die obligaties koopt ze van banken, pensioenfondsen en verzekeraars. Die krijgen daarmee extra cash in handen. Het idee is dat die instellingen dat geld weer uitlenen, waardoor de economie moet gaan groeien. Als de economie eenmaal harder groeit, neemt ook de inflatie toe, verwacht de ECB. En een inflatie van iets minder dan 2 procent is het doel waar de ECB naar streeft.

Stimuleren
Critici waarschuwen dat het beleid van de ECB weinig effect heeft. De banken lenen het extra geld niet uit, stellen ze. Draghi had gisteren weinig begrip voor die kritiek. Op de persconferentie waar hij zijn maatregelen aankondigde, verdedigde hij zijn beleid met passie. Volgens hem zou de economie van de eurozone er veel slechter voorstaan als de ECB niet was begonnen met stimuleren. Dus het beleid werkt, concludeert hij.

Volledig scherm
© EPA

1 Wat betekent dit voor mijn spaarrekening?
Weinig goeds. De rente gaat weer verder naar beneden en dat zal doorwerken op de spaarrente. Wie zijn geld niet wil vastzetten, krijgt maximaal 1 procent. En die rente kan nog verder zakken, waarschuwden ABN Amro en Rabobank al eerder dit jaar. Zelfs 0 procent wordt niet uitgesloten.

En dan te bedenken dat de banken al langer klagen dat de spaarrente eigenlijk te hoog is. Want geld lenen en dat doorlenen is voor de banken veel goedkoper dan spaargeld beheren en dat uitlenen. Maar spaarders zijn vaak ook klanten die andere producten afnemen, dus wat ze aan de ene kant verliezen, maken ze aan de andere kant meer dan goed.

Een schrale troost, de ECB heeft geen plannen om de rente verder te verlagen. Maar Draghi zei ook meteen dat ze voorlopig niet omhoog gaat. Dus is het doorbijten voor de spaarders.

2 Moet ik nu die hypotheek afsluiten?
De hypotheekrente was nog nooit zo laag. En zal waarschijnlijk nog wat verder dalen. Al met al een goede tijd om toe te slaan voor de huizenkoper. Ook mensen die al een hypotheek hebben, profiteren. Oversluiten en rentemiddeling is vaak voordelig. En dat doen mensen ook massaal.

Het is zo populair dat er her en der al wachtrijen zijn bij de banken. De populariteit is logisch. Ook met een eventuele boeterente kan de hypotheekbezitter tientallen tot wel honderden euro's per maand besparen. Gratis geld dat aan andere zaken kan worden besteed. En de klant kan lekker lang van de lage rente genieten.

De rente 20 jaar vastzetten kan al vanaf 2,65 procent. En voor 10 jaar vast liggen de beste tarieven al onder de 2 procent. Dat zijn percentages die een paar jaar geleden nog ondenkbaar waren. Geen wonder dus dat lang vastzetten van de rente steeds populairder wordt.

Volledig scherm
© REUTERS

3 Blijft er nog wat van mijn pensioen over?
Ja dat wel, maar de lage rente is dramatisch voor de pensioenen. De kans dat er volgend jaar gekort moet worden, neemt verder toe. De pensioenfondsen moeten namelijk rekenen met rendementen die afgeleid zijn van de rente. Hoe lager de rente, hoe lager het rendement op de beleggingen.

Minder rendement betekent minder vermogen, en dat vertaalt zich in lagere pensioenen. Dat gebeurde een paar jaar geleden al bij een aantal fondsen, maar nu dreigen ook grote fondsen als ABP in de problemen te komen. Hoe hoog de kortingen uitvallen, is per fonds verschillend.

Bij een fonds als ABP zal het eerder over procenten of nog minder gaan. Maar zuur blijft het. ,,Nederlandse gepensioneerden en mensen die pensioen opbouwen, betalen in feite de rekening van het beleid van de ECB,'' vat de Pensioenfederatie, de brancheorganisatie van de pensioenfondsen, het probleem daarom samen.

4 Ik kan wel goedkoper lenen?
Ja, de rente is laag en er is geld in overvloed bij de banken. Alleen geven de banken het maar mondjesmaat uit. Tegenover elke euro die ze uitlenen, moeten ze 4 of 5 cent in kas houden. En ze hebben al moeite genoeg hun eigen kas te vullen.

Bovendien is de kans groot dat ze straks nog meer geld moeten aanhouden tegenover elke lening. Die onzekerheid maakt de banken terughoudend, wat te zien is bij de hypotheekverstrekking. Dat gebeurt al steeds vaker via pensioenfondsen en verzekeraars. Zij hoeven zich aan minder strenge regels te houden.

Banken willen daarom meer zekerheid dat een lening wordt terugbetaald. Onzekere leningen verstrekken ze liever niet. Want wanbetaling doet een aanslag op de kas van de bank. Nu geld lenen voor de banken goedkoper wordt en oppotten nog duurder, zou het gemakkelijker moeten worden om een goedkoop krediet te krijgen. Maar zolang banken moeite houden hun reserves aan te vullen, zullen ze terughoudend blijven.

5 Wat doe ik met spaargeld? Uitgeven of beleggen?
De lage rente zorgt voor dilemma's. Sparen biedt zekerheid, maar nauwelijks rendement. Beleggen in aandelen levert een hoger rendement op, is de algemene stelregel. Maar beleggen in aandelen is iets voor de lange termijn. Op de korte termijn is het riskant, want de beurzen vliegen net zo hard omlaag als omhoog. Alleen al de eerste weken van dit jaar gingen beurzen wereldwijd tientallen procenten onderuit.

En waar moet je in beleggen? In Nederlandse aandelen, of juist in Japanse of Braziliaanse? Wie wil beleggen, moet zich in elk geval goed oriënteren. Spreid goed, een deel in vastgoed, een deel in obligaties en in aandelen. En spreid je risico's over de wereld.

Schulden aflossen met spaargeld is vaak een goed alternatief voor sparen. De bespaarde rente is vrijwel altijd hoger dan de gederfde spaarrente. Als het aan Draghi ligt, gaan consumenten het geld juist uitgeven. Dat zorgt weer voor extra economische groei en daar profiteert iedereen van. En als de spaarrente onverwacht toch negatief wordt, is de oude sok nog altijd een alternatief.

  1. Trieste foto van verdronken vader en dochter zet vluchtelingendiscussie VS op scherp
    VIDEO

    Trieste foto van verdronken vader en dochter zet vluchtelin­gen­dis­cus­sie VS op scherp

    De trieste foto van Óscar Alberto Martínez Ramírez en zijn 23-maanden oude dochtertje Valeria, liggend aan de oever van de rivier Rio Grande, schokt Amerika en de rest van de wereld. Het beeld van het tweetal, samen verdronken op weg naar een onzekere toekomst in de Verenigde Staten, staat symbool voor de migratiecrisis waarmee het land te kampen heeft. En de moed der wanhoop waarmee vluchtelingen de helse, en soms dodelijke, tocht aanvaarden.
  2. Prik van een pieterman? Direct onder de hete kraan, dan is het (meestal) zo over

    Prik van een pieterman? Direct onder de hete kraan, dan is het (meestal) zo over

    Zijn naam klinkt als het begin een Sinterklaasliedje, maar de naklank is een stuk minder vrolijk. De kleine pieterman is een uiterst giftig visje, dat zich ook aan onze kusten ophoudt. Een steek van het diertje had grote gevolgen voor een Belgische badgast in Knokke. De vrouw draaide met een extreem allergische reactie het ziekenhuis in, maar hoewel pijnlijk is de prik van een pieterman doorgaans snel verholpen.