Volledig scherm
Massamoordenaar Anders Breivik, met op de achtergrond een van zijn drie cellen © epa

Het geïsoleerde leven van massamoordenaar Breivik

De veroordeelde massamoordenaar Anders Behring Breivik (37) uit Noorwegen is het niet eens met zijn geïsoleerde bestaan in de gevangenis. Hij klaagt daarom de Noorse staat aan. Maar hoe leeft de moordenaar van 77 mensen eigenlijk op dit moment? Een overzicht.

Quote

De Playstati­on 2 is een marteling

Anders Breivik

Het verhaal van Anders Breivik zal velen nog stevig op het netvlies staan. De terrorist joeg in de zomer van 2011 in zijn 'strijd tegen het multiculturalisme' tientallen mensen de dood in met een zware bom in Oslo en een schietpartij op het eiland Utoya. De meeste slachtoffers waren jongeren die op het eilandje op kamp waren op uitnodiging van de linkse Arbeiderspartij. Breivik kreeg 21 jaar gevangenisstraf opgelegd.

Detentie
De detentie van Anders Breivik in de Telemark-gevangenis in Skien (honderd kilometer ten zuidwesten van Oslo) is een verhaal apart. Uit veiligheidsoverwegingen, en om te voorkomen dat hij zijn extreme denkbeelden verder kan verspreiden, verblijft hij in een geheel eigen vleugel en heeft hij zijn eigen personeel. Hij mag geen enkele omgang hebben met medegevangenen. Zelfs zijn dagelijkse luchtmoment van een half uur moet hij helemaal alleen doen in een speciaal voor hem afgeschermde tuin van 130 vierkante meter. Breivik valt onder een zogenaamd 'bijzonder hoog' beveiligingsniveau. Slechts zes gevangenen in Noorwegen vielen in de afgelopen tien jaar onder hetzelfde niveau.

Drie cellen
Ruimte heeft Breivik wel. Zijn eigen verblijf achter de vijf meter hoge betonnen muren van de gevangenis, bestaat uit drie afzonderlijke cellen waar hij vrij tussen kan bewegen. De kamers zijn allemaal acht vierkante meter groot. Er is een cel beschikbaar om te slapen, een ruimte om te sporten en een aparte cel om te studeren. In zijn sportcel staat een spinfiets. Breivik mag verder kranten en brieven lezen en zelf zijn eten koken en zijn kleren wassen. Over de hoeveelheid brieven heeft hij niet te klagen. De massamoordenaar heeft al honderden brieven van bewonderaars ontvangen. Tussen de brieven zitten zelfs huwelijksaanzoeken. De brieven worden allemaal wel eerst door gevangenispersoneel gelezen. Uit een rapport van Noorse veiligheidsdienst blijkt namelijk dat Breivik 'copycats' heeft. Mensen die graag willen zijn zoals hij is. De gevangene krijgt per week ongeveer veertig euro 'zakgeld'. Hij eist het dubbele.

Playstation
Breivik heeft verder een televisie in zijn cel, een dvd-speler, een elektrische typemachine en een Playstation. Hij mag wekelijks twintig minuten bellen met een vriendin. Ook de spelcomputer is al geruime tijd inzet van zijn strijd tegen de Noorse staat. Breivik heeft een verouderde Playstation 2 en eist een PlayStation 3, omdat hij daar volwassen spelletjes op kan spelen. De directie van de gevangenis weigert dit echter, omdat de spelletjes voor de modernere spelcomputer een stuk gewelddadiger zijn.

Helemaal alleen is Breivik niet in de gevangenis. Zijn advocaat mag op bezoek komen en personeel en deskundigen zijn soms voor hem beschikbaar voor een praatje. Dat moeten zij alleen wel achter een glazen wand doen en altijd onder begeleiding. Breivik heeft in al die jaren in detentie alleen zijn moeder vijf minuten gezien, vlak voor zij stierf.

Straf
Anders Breivik werd in 2012 veroordeeld tot de maximale celstraf van 21 jaar voor de moordpartij. Een levenslange celstraf bestaat niet in Noorwegen. De opgelegde straf is echter niet beperkt. Door de Noorse wetgeving kan zijn gedwongen verblijf in de gevangenis steeds met vijf jaar worden verlengd als blijkt dat hij nog steeds een gevaar is voor de samenleving.

De kans dat de rechter hem aan het einde van de 21 jaar langer laat zitten is aanwezig. De vader van Breivik liet onlangs al weten dat zijn zoon steeds extremer begint te worden in zijn denkbeelden. Ook Breivik zelf doet geen enkele moeite om zijn leven te beteren. Hij liet onlangs weten een rechtsradicaal netwerk op te willen zetten. Ook klaagde hij dat hij in de media niet werd gezien als de redder van Noorwegen. Uit onderschepte brieven blijkt dat hij nog steeds totaal geen berouw heeft. Hij stelt nog steeds dat de aanslagen 'hard nodig waren om duidelijk te maken dat het noordelijke ras uitgeroeid wordt door de stroom moslimimmigranten die naar Noorwegen komt'.

Tijdens het begin van zijn proces dinsdag tegen de Noorse staat bracht hij in de rechtszaal de Hitler-groet. Het proces zal naar verwachting vier dagen in beslag nemen.

Volledig scherm
De poort van de gevangenis in Skien © afp