Volledig scherm
Bert Koenders: 'Ik ga ervan uit dat Nederlanders kiezen wat in ons belang is'. © Guus Schoonewille

Koenders: Samenwerken met de buren is geen huwelijk

De handtekening van zijn voorganger Frans Timmermans staat eronder, maar Bert Koenders moet het associatieverdrag met Oekraïne verdedigen. De minister van Buitenlandse Zaken reageert op de argumenten waarmee het nee-kamp campagne voert voor het referendum. 'En dat is óók al onzin!'

Quote

We kunnen ons afsluiten en de problemen importeren, of we kunnen helpen om dat probleem te beperken

Bert Koenders, minister

We gaan dan wel naar de stembus, maar kunnen we nog wel af van een verdrag dat al deels in werking is?
,,Dit is nog onontgonnen terrein. Er zijn in het verleden wel Europese verdragen door referenda in lidstaten verworpen en daar werd dan opnieuw over onderhandeld. Maar dit is een associatieverdrag, dat heeft geen precedent. Ook al zijn er al delen in werking waar de lidstaten niet over gaan, Nederland moet het verdrag nog goedkeuren. En de referendumwet verplicht het kabinet ons besluit om ermee in te stemmen te heroverwegen als een meerderheid op 6 april nee zegt. Daar houden we ons aan.''

Maar waarom is dit nodig. We handelen toch al met Oekraïne?
,,Maar we hebben geen vrijhandel met Oekraïne. Als het verdrag in werking treedt, hoeven bloemenexporteurs niet meer eindeloos te wachten voor de grens. We nemen daardoor ook de grond weg voor veel corruptie in het land. Het is een markt met 45 miljoen inwoners, dus de groeimogelijkheden zijn enorm. En door het verdrag dwingen we Oekraïense bedrijven te voldoen aan Europese standaarden zoals die voor milieu en dierenwelzijn. Daar is iedereen bij gebaat.''

Straks gaat er Nederlands belastinggeld naar Oekraïne.
,,Onzin!''

In het verdrag staat: 'Oekraïne komt in aanmerking voor financiële bijstand.'
,,Maar dat is nu al zo! Net zoals andere landen die niet tot de EU behoren, zoals die op de Balkan, krijgt Oekraïne economische steun van Europese instellingen. Daar gaat dit verdrag helemaal niet over. Zoals het ook niet gaat over een EU-lidmaatschap.''

Volledig scherm
Bert Koenders: 'Ik ga ervan uit dat Nederlanders kiezen wat in ons belang is'. © Guus Schoonewille

Waarom staat er dan dat de EU en Oekraïne geleidelijk naar elkaar toe groeien?
,,Nou, als je corruptie gezamenlijk bestrijdt, groei je natuurlijk naar elkaar toe. Als je standaarden neemt om op de Europese markt te werken, dan is dat samenwerking met Europa. Maar dat geldt net zo goed voor Chili, waarmee we ook zo'n verdrag hebben, als voor Oekraïne. Tegenstanders van dit verdrag vinden dat de Europese Unie ontmanteld moet worden. Maar die vraag ligt helemaal niet voor."

We sluiten een verdrag met een land dat geroofde kunst uit het Westfries Museum niet terug wil geven.
,,Ook al zo'n onzinnig argument. De Oekraïense overheid doet nu onderzoek naar de gestolen kunst. Dit had ook in Roemenië of Italië kunnen gebeuren.''

Oekraïne doet moeilijk over het afstaan van de radarbeelden van de MH17-ramp.
,,Ik zie het verband niet. We werken goed samen met Oekraïne bij het onderzoek naar der ramp. Daar is er ook veel leed door MH17. Sterker nog: ik denk dat de ramp onze landen dichter bij elkaar heeft gebracht. Maar dat zegt allemaal niets over dit handelsverdrag.''

We willen een land bij de EU betrekken dat misschien wel verantwoordelijk is voor het neerhalen van de MH17.
,,Nee! We sluiten een verdrag met een land dat op allerlei gronden wil hervormen. De bevolking wil af van corruptie en oligarchen en heeft gevochten voor dit verdrag.''

Het land is enorm corrupt. Waarom willen we dit nauwer bij de EU betrekken?
,,Het is een samenwerking met de buren. Geen verloving, geen trouwerij. We sluiten ook een verdrag om het land te helpen hervormen. Het zijn inderdaad wel instabiele buren. De corruptie is een enorme strijd daar. De bevolking is er ook helemaal klaar mee."

Wij zouden onze instabiele buurman niet zo snel op de koffie vragen hoor.
,,Ik heb er ook enorm belang bij dat die buurman niet bij mij problemen komt maken. Dat die geen foute vriendjes in zijn tuin heeft zitten zonder dat ik dat weet. Dan werk ik liever met hem samen om daar een eind aan te maken. We kunnen ons afsluiten en de problemen importeren, of we kunnen helpen om dat probleem te beperken."

Het is ook een land waar fascisten nog wat in de melk te brokkelen hebben.
,,Oekraïne is geen Denemarken. Anders hadden we ook geen associatieverdrag hoeven sluiten. Een grote meerderheid van de bevolking in Oost- en West-Oekraïne heeft gekozen voor pro-Europese partijen. Die fascistische partijen zijn zeer, zeer klein. Veel kleiner dan iedereen stelt. Die hebben geen deuk in een pakje boter geslagen."

Toch lopen ze in Kiev met hun rood-zwarte vlaggen rond.
,,Ik wil het ook niet onderschatten, het heeft een hele geschiedenis in Oekraïne. Maar de hervormingsgezinden vormen de meerderheid."

Straks mogen Oekraïners ook visumvrij reizen.
,,Dat is óók al onzin. Er is geen verband. Er worden mythes verspreid over dit referendum door mensen die tegen de EU zijn. Dat mag. Maar daar gaat dit referendum niet over. Wel over handel, stabiliteit en grensbewaking."

We vergroten de spanningen met Rusland alleen maar.
,,Dan keer je de werkelijkheid om. Rusland heeft geprobeerd het land te destabiliseren door de annexatie van de Krim - nu twee jaar geleden. Poetin zal wel een champagnefles opentrekken als dit referendum tot een negatief resultaat zal leiden."

Waarom denkt u dat?
,,De strijd van de afgelopen 3, 4 jaar in Oekraïne gáát over dit akkoord. Die gaat over de vrijheid van de Oekraïners om hun eigen toekomst te kiezen. De Russen denken: iets is van ons of van hen. Dat is onzin. Wij proberen Oekraïne niet in te lijven. Dit wilde de bevolking zelf. Er zijn tientallen mensen voor gestorven. We zijn ook niet over één nacht ijs gegaan. Er is sinds 2008 over onderhandeld. We hebben ook geprobeerd de Russen erbij te betrekken, zodat er voor hen geen nadelen aan zitten.''

Waarom voert het kabinet zo weinig campagne?
,,Wij spreken ons overal waar we komen uit voor dit verdrag."

Waarom merken we daar eigenlijk zo weinig van?
,,Ik zal geen moment voorbij laten gaan om me daarover uit te spreken. Tot de dag van het referendum. Maar het is ook aan de bevolking. Je moet het als politici niet domineren. Overigens ben ik zeer voor dit referendum."

Quote

Het volk heeft gevochten voor dit verdrag

Bert Koenders, minister

Niet al uw collega's vinden dit onderwerp geschikt voor een referendum.
,,Ik bepaal dat niet. Dat doen de mensen die de 400.000 handtekeningen ophalen. Dat hebben ze knap gedaan. Dan is er dus een vraag en is het prima als mensen zich uitspreken."

Ook als ze straks nee zeggen?
,,Ik ben het niet eens met Jean-Claude Juncker dat Europa dan in een continentale crisis wordt gestort. En ik ga ervan uit dat Nederlanders kiezen wat ook van belang is voor ons: economische groei en stabiliteit in de ring van landen om de EU heen.''

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement