Volledig scherm

‘Modernisering gefinancierde rechtshulp, een uitholling van de rechtsstaat?’

vFAS (PARTNERBIJDRAGE)Den Haag - In de aanloop naar het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer op 23 januari 2019 spreekt de vFAS, de Nederlandse vereniging van Familie- en erfrecht Advocaten Scheidingsmediators, haar zorgen uit over de door Minister van Rechtsbescherming Sander Dekker voorgenomen herziening van het stelsel van gefinancierde rechtshulp. 

Volledig scherm

De minister vaart met zijn plannen een volledig eigen koers en legt daarbij de bevindingen van de door de overheid ingestelde commissies Barkhuyzen en Van der Meer volledig naast zich neer. De belangrijkste bevindingen van die commissies waren dat het huidige stelsel van gefinancierde rechtshulp werkt, waarbij er tevens is geconstateerd dat zaken ingewikkelder zijn geworden door complexere wetgeving en dat specialisatie van de advocaat nodig is. De aanbevelingen van deze commissies ziet de vFAS niet terug in de plannen van de minister. In de plannen van de minister lijkt helemaal geen ruimte voor de (familierecht)advocatuur te zijn.

Juist in het familierecht heeft deze voorgenomen herziening een grote impact, want niet iedereen zal meer toegang hebben tot specialistische juridische begeleiding. Door de toegenomen complexiteit van wetgeving is dat absoluut noodzakelijk.

De minister miskent dat meer dan 80% van alle scheidingszaken inmiddels buitengerechtelijk afgewikkeld wordt. Er is geen cultuur van procederen. De vFAS gelooft dat scheiden in goed overleg in verreweg de meeste gevallen leidt tot de beste lange termijn oplossing voor zowel de ouders als de kinderen. Soms is tussenkomst van de rechter echter noodzakelijk. Het familierecht is complex en niet iedereen is bemiddelbaar. De vFAS gelooft niet in het afschaffen van de procedure op tegenspraak.

Volgens de vFAS kan in het huidige stelsel van gefinancierde rechtshulp echter méér worden gedaan om het aantal procedures en de kosten voor de overheid te verminderen:

Volledig scherm

1) Specialistische begeleiding leidt tot minder procedures. De vFAS roept de NOvA, de Nederlandse Orde van Advocaten, op meer waarborgen voor de rechtzoekende te creëren, kwaliteitseisen voor advocaten werkzaam in het familierecht verder aan te scherpen én daarop toezicht uit te oefenen.

2) Het aantal procedures in het familierecht kan worden teruggedrongen wanneer de rechterlijke macht bij evident nodeloze procedures een proceskostenveroordeling zal uitspreken, zodat men een meer weloverwogen keuze moet maken alvorens het geschil aan een rechter voor te leggen.

De financiering van het huidige stelsel is ontoereikend om verantwoord bijstand te kunnen verlenen. In lijn met de commissie Van der Meer moet er € 127 miljoen bij.

Een verdere afbraak van het stelsel van gefinancierde rechtshulp zal ertoe leiden dat de gespecialiseerde familierechtadvocaat voor on- en minvermogenden onbereikbaar is. Dit betekent dat er rechtsongelijkheid zal ontstaan tussen de on- en minvermogenden en de vermogende burger. Er is dan geen sprake meer van “equality of arms”. Dat speelt zowel in procedures tussen overheid en burger maak ook tussen burgers onderling. Hoe kan er nog aan kwaliteitsborging worden gedaan? De vFAS roept de minister dan ook op om het huidige stelsel te handhaven. De overheid moet toezien op de toegang tot de rechter en tot de gespecialiseerde familierechtadvocaat. Kwaliteit van de rechtsbijstand staat hierbij voorop.

Is specialistische juridische begeleiding er straks alleen nog maar voor de elite? Daar lijkt de minister wel op aan te sturen.

Meer weten? Kijk op vFAS.nl