Niet beslissen kan ook een beslissing zijn

CommentaarNa de talkshowoorlog hebben we nu de ambassadeursoorlog – en die is heel wat ernstiger.

Volledig scherm
Hans Nijenhuis © Joost Hoving

In een opmerkelijk mediaoffensief, dat begon in het FD en ook is overgeslagen naar deze krant, heeft de Chinese ambassadeur een waarschuwing afgegeven. Als de geplande levering van een hypermoderne chipmachine van ASML niet doorgaat, kan dat onze handelsrelatie schaden. De ambassadeur van Amerika waarschuwt juist dat het ons duur kan komen te staan als de verkoop wél doorgaat. Het bedrijf uit Veldhoven en de Nederlandse regering die over de exportvergunning moet beslissen, zitten er lelijk tussenin.

Want dat is het: Nederland is klem komen te zitten tussen twee machtige landen die elkaar de wereldhegemonie bevechten. Niet met tanks, soldaten of vliegtuigen, maar met handelsrelaties en technologie. Het was Amerika die over de machine van ASML begon. ASML doet al jarenlang zaken met China maar nu de exportvergunning aan verlenging toe is, zegt de VS: Dit is bijzonder gevoelige technologie die niet thuishoort op bepaalde plaatsen. De machine zou kunnen worden gebruikt voor militaire doeleinden. China zegt terug: China is vreedzaam (de VS voeren inderdaad meer oorlogen), het gaat hier gewoon om handel. China wil een eigen chipindustrie ontwikkelen en heeft daarvoor die machines uit Holland nodig. 

Er zijn nog genoeg andere vragen. Gaat het de Amerikanen er niet vooral om hun economische voorsprong op China te behouden? Verkopen Duitse, Franse en zelfs Amerikaanse bedrijven niet ook gevoelige technologie aan China? Aan de andere kant: is Amerika niet onze belangrijkste strategische partner? Terwijl China een land is dat de vrijheid van zijn eigen volk inperkt?

Het conflict kost ASML geld en het kabinet heel wat hoofdbrekens. Het is op zo'n moment het beste te kijken naar het nationaal belang.  Nederlanders willen handel drijven, en Amerika is als handelspartner belangrijker dan China. Maar China groeit. Nederlanders willen zich niet de wet niet laten voorschrijven, zeker niet door een regering-Trump die zo onbeschaamd het eigenbelang najaagt. Maar ook niet door China. Gelukkig zijn Nederlanders ook pragmatici. Als je moet kiezen tussen twee kwaden, kun je ook besluiten even niet te kiezen. Dan moet ASML nog even wachten. Maar wie weet sluit Trump ineens toch weer een groot handelsverdrag met China. Of zit er straks een andere president. Niet beslissen is ook een beslissing.