Volledig scherm
© AP

Scarface is aanwezig bij elke inval door politie Amsterdam

Het afgesneden hoofd van Nabil Amzieb dat midden op straat wordt achtergelaten, alligators die drugsgeld bewaken: dit is niet Hollywood, maar Amsterdam. De stad waar keiharde criminelen hun slag slaan, geïnspireerd door films als Scarface, met Tony Montana als grote voorbeeld.

Volledig scherm
© AP
Quote

Een hoofd op straat is brutaal. Wat er nu gebeurt: ze willen gezien worden

Frank van Gemert

'Ik was nog steeds maar 15, maar het gevoel van macht dat je hebt als je een pistool op iemands hoofd zet, is ongelooflijk. Ik zat vol met adrenaline. Ik voelde me Tony Montana.'

Zo gaat dat, vertelde een Amsterdammer aan journalisten van Het Parool, over de gewelddadige overvallen die hij pleegde toen hij nog maar een ventje was.

Op het witte doek geeft Al Pacino de Cubaanse immigrant Tony Montana smoel, terwijl die bouwt aan een misdaadimperium in de film Scarface. 'Ik wil wat aan me toebehoort. De wereld.' Ook al komt hij uit de goot.

Macht
In Amsterdam zijn het Marokkaanse ventjes en geharde criminelen, die een voorbeeld aan de imaginaire misdadiger nemen. Zij citeren de film als ze aan de bar zitten. 'Als je het geld hebt, heb je de macht.' Keihard leven, tot je sterft. Als de politie een inval doet, is Scarface er bijna altijd ook. Op dvd, of gedownload op de computer.

Waarom criminelen weg van Montana zijn? Frank van Gemert, van de Vrije Universiteit in Amsterdam: ,,Montana wordt met niets geloosd in het nieuwe beloofde land. Daar bouwt hij een succesvol imperium op. Veel allochtone jongeren vinden daarin een voorbeeld. Natuurlijk zijn er andere manieren om geld te verdienen, maar daarvoor is een veel langere adem nodig. Deze jongeren willen status, respect.''

Er hoort een levensstijl bij waarin zwakte onzichtbaar blijft, want wie zwak is, wordt een prooi.

Kalasjnikovs
Tegelijkertijd zorgt dat er mede voor dat de gangsteroorlog in Amsterdam op het scherpst van de snede wordt uitgevochten, sinds 2012. In dat jaar verdwijnt een lading cocaïne in de haven van Antwerpen. Criminelen die erbij betrokken waren, geven elkaar de schuld, krijgen er ruzie om en maken elkaar er uiteindelijk koud om. Met kalasjnikovs, midden op straat, voor de ogen van kinderen, vrouwen worden niet gespaard. Door een persoonsverwisseling valt een onschuldig slachtoffer.

In 2015 konden geen liquidaties aan de 'Mocro-oorlog' worden gelinkt. Maar 2016 begint nu opzienbarend. Zo was er al dat opmerkelijke resultaat in een onderzoek naar de handel in het superverslavende en allesverwoestende crystal meth, dat leidde naar drugsgeld dat werd bewaakt door - ja echt - twee krokodillen.

En nu lijkt er ook een nieuwe episode in de oorlog in de Amsterdamse onderwereld: de moord op Nabil Amzieb. Dinsdag werd zijn verkoolde lichaam gevonden in een brandende wagen, een dag later zijn hoofd. Midden op straat, voor een sisha lounge die bekend staat als ontmoetingsplek voor criminelen.

Brutaal, beaamt Van Gemert. ,,Wat er nu gebeurt: ze willen gezien worden.'' Zo openlijk opereren, door een hoofd op straat te planten, dat geeft veel risico om gesnapt te worden. Maar deze daad mocht, nee, moest blijkbaar gezien worden - het is nog nooit vertoond in Nederland.

Quote

Met amper 20 jaar kan je al 'gevierd' worden als roverhoofd­man

Frank van Gemert
Volledig scherm
© AP

Etiket
Zo kan het blijkbaar gaan in de wereld van de Mocro Maffia. Het is een etiket dat desondanks aantrekkingskracht heeft, zeker omdat het is opgeplakt door journalisten. Van Gemert: ,,Het boek dat is geschreven over de Marokkaanse onderwereld heet niet 'de losers van Amsterdam West', maar Mocro Maffia.''

Binnen die 'maffia' kan bovendien sneller dan waar dan ook carrière worden gemaakt, geld worden verdiend. Jonge jongens worden met een kalasjnikov in hun handen in één klap van kruimeldief huurmoordenaar.

Ze maken het als Tony Montana.

Roverhoofdman
Gevreesd door hun omgeving, door waar ze toe bereid zijn. En door Nederland, dat toekijkt terwijl in de hoofdstad gewelddadige liquidaties plaatsvinden waarbij de kogels ook doodgewone Amsterdammers om de oren vliegen. ,,Met amper 20 jaar kan je al 'gevierd' worden als roverhoofdman.''

Met net iets meer dan 20 jaar kan je ook onthoofd worden, zoals Nabil, die 23 jaar werd. Hij staat niet te boek als een grote crimineel. Waar hij in verwikkeld is geraakt, vraagt zijn familie zich nog altijd af. Ze hopen tegen beter weten in dat hij thuiskomt.

De politie staat ondertussen voor een uitdaging. Hoe grip te krijgen op wat er in de hoofdstad gebeurt? Er wordt gerechercheerd, maar ook geprobeerd creatief te zijn. Zo gingen drie kruimeldieven - vrienden van Nabil - volgens de politie begin vorig jaar nog op pad voor hun eerste huurmoord. Dat agenten in hun kielzog uit voorzorg hun wapens onklaar hadden gemaakt, daar wisten ze niets van af. Nu zijn er veertig rechercheurs die de moord onderzoeken - alle opties worden door de politie opengehouden. ,,We houden ook rekening met een ruzie of een ripdeal,'' zegt een woordvoerder. Net zo goed behoort een nieuwe liquidatie tot de opties. ,,We willen geen tunnelvisie hebben.''

Antwoord
Het is dus niet gezegd dat het nu nog erger wordt in Amsterdam, dat ook op de moord op Nabil weer een meedogenloos antwoord komt. Van Gemert: ,,Daar kunnen we nu niets over zeggen. Soms is het ook genoeg geweest.''

Dat weet ook de jonge overvaller die zich even Tony Montana voelde. Hij bibberde toen agenten zijn kameraden in de boeien sloegen. Bang als hij was voor een inval van de politie, sliep hij met zijn gezicht naar de deur en een pistool tegen zijn lijf aan. Het hielp niks: ook hij draaide uiteindelijk de cel in.

En Tony Montana ging ten onder door een kogelregen, zoals zovelen in Amsterdam. Het lijkt toch geen écht afschrikwekkend vooruitzicht. Van Gemert: ,,De sprong naar de criminaliteit is een hele gevaarlijke. Maar aanzien is in deze kringen alles.''