Volledig scherm
Minder boterhammen en meer groente en fruit staan op de Schijf van Vijf. © anp

Schijf van 5: wég met die berg boterhammen

Minder vlees en meer peulvruchten op het menu, nóg meer groente en elke dag een handje ongezouten noten. Dat beveelt de nieuwe Schijf van Vijf aan voor een gezond eetpatroon.

Volledig scherm
© ANPinOpdracht

,,Dít is wat gezond eten is, volgens de huidige stand van de wetenschap.'' Directeur Gerda Feunekes van het Voedingscentrum zegt dat de Schijf van Vijf, sinds dinsdag in een nieuw jasje gestoken, belangrijker is dan ooit. Nooit was er zoveel eten in overvloed, nooit buitelden zoveel dieetgoeroes en foodbloggers over elkaar heen.

De update van het model, op basis van de inzichten die de Gezondheidsraad eind vorig jaar presenteerde, moet duidelijkheid scheppen in de chaos van voedingsadviezen.

Geschrapt
Onbewerkte voedingsmiddelen domineren de vernieuwde Schijf van Vijf. Bewerkte producten bevatten vaak te veel suiker, zout of verzadigd vet en vallen er daarom buiten. Zo zijn vruchtensappen uit de Schijf geschrapt. Het gezonde fruit dat in de vruchtensap weegt niet op tegen de suiker. Water, een paar koppen thee (zwarte of groene) en koffie (niet gezet met een cafetière) zijn dé manier om aan de aanbevolen anderhalve liter vocht per dag te komen.

Melk telt ook. De aanbevolen hoeveelheid zuivel is iets verlaagd. Afhankelijk van leeftijd en geslacht adviseert het Voedingscentrum dagelijks twee à drie porties melk of yoghurt en 40 gram kaas.

Quote

En we moeten leren om groente en fruit op ons brood te eten

Astrid Postma-Smeets, expert voeding en gezondheid

Vleeswaren zijn uit de Schijf verdwenen, net als bewerkt vlees (worst, hamburgers) en vlees met veel verzadigd vet (spek, gehakt). De hoeveelheid onbewerkt vlees is teruggeschroefd naar maximaal 500 gram per week. Bij een gemiddelde portie van 100 gram kip, varkens- of runderlappen betekent dat dus 2 dagen per week géén vlees. Wel: eens per week vis, en peulvruchten, noten, ei en tofu.

Boterhammen
De Schijf bestaat uit vijf vakken, waar je elke dag voldoende uit zou moeten binnenkrijgen: dranken; groente en fruit; smeerbare vetten en vloeibare bak- en braadproducten; vis, vlees, peulvruchten, ei, zuivel en noten; brood, graanproducten en aardappelen. Vooral over die laatste categorie was veel discussie. De groep mensen die koolhydraatarme diëten volgt, groeit. En de hoeveelheid boterhammen die de Schijf propageerde, was erg veel en erg Nederlands.

Het Voedingscentrum is niet doof voor die kritiek. De eetadviezen zijn beter afgestemd op culturele verschillen en persoonlijke voorkeuren. De website geeft suggesties voor een 'low carb'-dieet en een Marokkaans dagmenu. Het aantal aanbevolen boterhammen is verlaagd naar vijf tot acht. ,,En we moeten leren om groente en fruit op ons brood te eten'', zegt Astrid Postma-Smeets, expert voeding en gezondheid bij het centrum. De hoeveelheid groente gaat van 200 naar 250 gram per dag.

Grote zonde
70 procent van onze energie wordt geleverd door voedingsmiddelen die niet in de Schijf van Vijf staan, zoals snoep, snacks, sauzen, sappen en zoet broodbeleg. Om fit te blijven, mag dat maar 15 procent zijn. Dat betekent per dag niet meer dan drie tot vijf 'kleine zondes' zoals een plak ham of een koekje. 'Grote zondes' (een croissant, gebakje of zakje chips) die helemaal geen voedingsmiddelen bevatten uit de Schijf van Vijf, mogen maximaal drie keer per week.

Volledig scherm
© Het Voedingscentrum