Volledig scherm
© anp

Uw mooie waterhyacint is onkruid, vindt Timmermans

Om onze flora en fauna te beschermen tegen uitheemse soorten, komt Eurocommissaris Frans Timmermans met een zwarte lijst van verboden planten en dieren. Dat stuit op weerstand: tuinklassiekers als de waterhyacint en de lupine zijn volgens de regels taboe.

Quote

We moeten wel een beetje flexibel blijven. De aardappel is ooit uit Zuid-Amerika gekomen. En daar hebben we nu alleen maar voordeel van.

Annie Schreijer-Pierik (CDA)
Volledig scherm
Waterhyacint © Wikipedia/CC/Katia, Porto Alegre, Brazil

Heeft u plannen om uw hobbyvijver dit voorjaar vol te leggen met van die mooie, lilakleurige waterhyacinten? Kijk dan maar uit. Dat dreigt straks namelijk een serieuze wetsovertreding te zijn. Op last van Frans Timmermans - Eurocommissaris voor 'Betere Regelgeving' - dreigt de eichhornia, zoals de waterhyacint officieel heet, verbannen te worden uit onze vijvers.

Uitheemse planten
De Europese buitengrens moet niet alleen onpasseerbaar worden voor vluchtelingen, ook 'agressieve' uitheemse planten en dieren moeten buiten de deur blijven. Ze planten zich zo snel voort dat 'inheemse' soorten het onderspit delven. Dat bedreigt de biodiversiteit. Er komt daarom een aanvulling op een al bestaande zwarte lijst met verboden soorten. Behalve de waterhyacint, die zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika, staan ook de wasbeer, de muskusrat en de Amerikaanse kreeft op de nominatie voor verbanning. Een definitieve lijst is er nog niet, maar wordt snel verwacht.
Bestseller

Waterhyacint
Esther de Vreede is er mooi klaar mee. Ze is eigenaresse van Aqua Look in Pijnacker, kweker en leverancier van aquariumplanten. En, u raadt het al: de waterhyacint is een bestseller. ,,Het was een van de redenen dat ik recent een ander bedrijf heb overgenomen. Op de nieuwe locatie wil ik de eichhornia laten groeien. Als je dan hoort dat die à la minute verboden kan worden, dan schrik je wel even."

De Vreede vindt een aantal Europarlementariërs, van links tot rechts, aan haar zijde. Door zijn toch al lange zwarte lijst van uitheemse soorten verder uit te breiden, schaadt Timmermans het bedrijfsleven, vinden zij. Hij zou zich in zijn zucht naar betere regelgeving moeten beperken tot echt gevaarlijke soorten. ,,We moeten wel een beetje flexibel blijven", aldus Annie Schreijer-Pierik (CDA). ,,De aardappel is ooit uit Zuid-Amerika gekomen. En daar hebben we nu alleen maar voordeel van." Samen met onder anderen VVD-parlementariër Jan Huitema stuurde ze Timmermans een boze brief.

Quote

We kunnen niet begrijpen waarom de waterhya­cint in Nederland niet verkocht zou mogen worden.

Kweekster Esther de Vreede
Volledig scherm
Lupine © Wikipedia/CC/Algont

Winterhard
Juist aan flexibiliteit ontbreekt het nu, vinden de critici. Neem de waterhyacint. ,,We kunnen niet begrijpen waarom die in Nederland niet verkocht zou mogen worden," stelt kweekster De Vreede. ,,Onder de 4 graden sterft de eichhornia af, de plant is niet winterhard. Waarom denk je dat wij er zo veel verkopen? Omdat mensen elk jaar nieuwe nodig hebben."

In het zuiden van Europa is de situatie anders: daar zijn de winters immers warmer. ,,Verbied de plant dan in die landen," zegt De Vreede. In een toelichting op de plannen schrijft de Europese Commissie echter dat de bedreiging die van de soorten op de lijst uitgaat zó groot is, dat het uitroeien een zaak van de hele unie is. ,,Ook van lidstaten waarvan het zelfs onwaarschijnlijk is dat ze ooit geraakt worden."

Lupine
Een andere plant die op de lijst staat, is de lupine. Die heeft in Europa twee toepassingen: de eiwitrijke bloem dient als sierplant, maar ook als ingrediënt voor varkensvoer en vegetarische producten. Na veel onduidelijkheid lijkt het erop dat alleen de siervariant verboden wordt.

Desondanks zit de onrust er goed in. ,,We hopen dat het goed komt," zegt Annechien ten Have, een Groningse teelster. André Jurrius uit het Gelderse Randwijk, die lupine aan de Vegetarische Slager levert, ergert zich wild aan de bemoeizucht van Europa. ,,Ze moeten eerst maar eens aantonen dat het schadelijk is. Ik ga het gewoon zaaien, ook als het op de zwarte lijst komt. Ik voel me op geen enkele manier strafbaar."

Brancheorganisatie LTO liet eerder al weten sowieso niet blij te zijn met een lupineverbod, al betreft het dan alleen de siervariant. Het eerste punt van zorg is immers hoe controleurs de ene van de andere gaan onderscheiden: dat is moeilijk, stelt LTO. De stap naar een totaalverbod zou maar een kleine zijn.
Daarnaast betekent het feit dat de sierplant wél op de zwarte lijst staat, niets anders dan dat iedereen die er een in zijn tuin heeft staan, die moet rooien: de lupine is wél winterhard.

Straf?
De Europese Commissie laat inmiddels weten dat het niet Frans Timmermans persoonlijk is die uiteindelijk beslist over de zwarte lijst, maar experts van de lidstaten, op voorstel van individuele lidstaten. De Commissie bevestigt dat er op dit moment geen plannen zijn om de eiwitrijke lupinesoort die als varkensvoer dient op de zwarte lijst te zetten. Voor de wel verboden soorten geldt dat lidstaten worden geacht erop toe te zien dat die niet worden aangeplant, ook in privétuinen 'omdat hun reproductie, bijvoorbeeld door rondvliegende zaden, moeilijk is tegen te gaan'.