Volledig scherm
Afrikaanse vluchtelingen op een boot vlak bij de kust van Malta. © ANP

Vluchtelingendeal met Libië? 'Daar zouden we ons diep voor moeten schamen'

EU-voorzitter Malta wil zo snel mogelijk een vluchtelingendeal sluiten met Libië, net zoals Europa eerder met Turkije deed. Maar volgens de VN worden vluchtelingen in dat land opgesloten en gemarteld. ,,We moeten ons diep schamen dat we dit willen”, vindt Save the Children.

Migranten in Libië lopen tijdens hun reis door dat land kans op marteling, seksueel misbruik of slavenarbeid door smokkelbendes. Als ze worden gesnapt tijdens hun overtocht naar Italië sluit de Libische overheid ze op in overvolle en onhygiënische detentiekampen, waar te weinig eten is en de migranten geen idee hebben waar ze aan toe zijn. ,,Het is een lange, gruwelijke lijst van misbruik. Het is een mensenrechtencrisis die tienduizenden mensen raakt”, concludeert de VN in een recent, kritisch rapport over de situatie van migranten en vluchtelingen in Libië.

Toch wil de kersverse EU-voorzitter Malta dat Europa zo snel mogelijk een deal met dat land sluit om te zorgen dat migranten er niet meer met honderden tegelijk op gammele bootjes naar Italië stappen. ,,We moeten nu een deal maken, anders hebben we dit voorjaar weer crisisbijeenkomsten omdat er tienduizenden mensen de Middellandse Zee over komen of daar verdrinken”, zei Malta’s premier Joseph Muscat donderdag op een EU-bijeenkomst. Eerder spraken Italië en Duitsland zich al uit voor gesprekken met één van de huidige drie regeringen, in het door een burgeroorlog verscheurde land.

Turkije als voorbeeld

Muscat ziet een deal voor zich zoals Europa eerder een akkoord bereikte met Turkije: migranten die vanuit dat land nog Griekenland bereiken moeten in principe weer terug. In ruil krijgen de Turken 6 miljard euro voor opvang van die vluchtelingen en nog wat politieke beloften. Samen met het sluiten van de Grieks-Macedonische grens zorgde het ervoor dat het aantal vluchtelingen dat vanuit Turkije doorreisde naar West-Europa fors daalde.

Italie wil nu de Libiërs helpen de smokkelroutes over de ellenlange woestijngrens met Niger, Tsjaad en Sudan af te snijden. Malta ziet ook graag EU-schepen in de Libische wateren varen, zodat migrantenboten direct kunnen worden teruggestuurd. ,,Het moet het businessmodel van de smokkelaars breken”, aldus Muscat.

,,We moeten ons diep schamen dat we dit willen als Europa. Libië is de hel op aarde”, zegt Pim Kraan , directeur van kinderrechtenorganisatie Save the Children. ,,Europa heeft een systeem van mensenrechten gebouwd op de restanten van twee wereldoorlogen, maar we schuiven die rechten voor anderen op zij als het ons goed uitkomt.” Volgens hem bevinden zich onder de opgesloten migranten in Libië ‘heel veel kinderen’. Unicef meldde gisteren dat er in 2016 25.800 alleenreizende kinderen vanuit (voornamelijk) Libië in Italië aankwamen.

Quote

We moeten ons diep schamen dat we dit willen als Europa

Pim Kraan

In 2016 kwamen 180.000 migranten vanuit Libië over de Middellandse Zee naar Italië. De meesten van hen werden ver voor de Italiaanse kust opgepikt door particuliere of marineschepen. 5000 vluchtelingen verdronken tijdens de overtocht. De meeste migranten komen uit Nigeria (20 procent) en Eritrea (12 procent). Nigerianen maken weinig kans op asiel, Eritreeërs maken veel kans. Ook uit Gambia, Ivoorkust en Guinee komen veel migranten. In de eerste twee weken van 2017 maakten er 728 mensen de overtocht vanuit Libië.