Volledig scherm
Een school tonijnen bij het Galapagos-reservaat. © REUTERS

Bijna alle blikjes tonijn bevatten ‘ploftonijn’

Koken & etenTonijn in blik, de meest gegeten vissoort in Nederland, is in 93 procent van de gevallen niet duurzaam gevangen. Dit zorgt voor overbevissing en onnodig veel bijvangst die dood overboord wordt gekieperd. De actie Stop Foute Tonijn, die vandaag begint, moet consumenten wakker schudden.

Volledig scherm
De verwerking van tonijn in een fabriek in Italië. © REUTERS

De initiatiefnemer van de actie is culinair blogger en chef Bart van Olphen, die 14 jaar geleden zelf in de duurzame visvangst stapte. Voor zijn eigen merk vangen vissers met een hengel en lijn en de bijvangst is minder dan 1 procent. Die gaat levend over boord. ,,De grote visproducenten vangen de vis met grote ringnetten. De kilometers lange netten zorgen voor zware overbevissing en onnodig veel bijvangst, tot wel 13 procent van het totaal.”

De bijvangst verdwijnt vaak dood in zee omdat de vissen sterven in de netten of op het dek. ,,Dat percentage ligt schrikbarend hoog”, zegt Van Olphen. Hij spreekt van ‘roofbouw op de oceanen’. Tijdens de actie kunnen consumenten hun sociale media inzetten. Daarbij kunnen zij de hashtag #StopFouteTonijn gebruiken. 

Volledig scherm
Bart van Olphen en Jamie Oliver. © AD.

In de tonijnmarkt gaat veel geld om. Tonijn uit blik is de vis die het meest thuis wordt gegeten in Nederland. Op nummer twee en drie staan haring en vissticks. In totaal gaat het om meer dan 41 miljoen blikjes tonijn die in 2018 over de toonbank gingen bij Nederlandse supermarkten. Daarvan waren meer dan 38 miljoen blikjes zonder het keurmerk voor duurzame vangst, zo blijkt uit de cijfers IRI in opdracht van Van Olphen heeft achterhaald.

Quote

Als producen­ten wel duurzaam gaan vissen, dan krijgen consumen­ten meer keus

Bart van Olphen

Ruim 7 procent was duurzaam gevangen vis. Voor een deel daarvan, 3 procent van het totaal, werd de tonijn met hengel en lijn uit de zee gehaald.

Consumenten kunnen zelf een keuze maken, benadrukt Van Olphen. Maar voor duurzaam gevangen vis kom je al snel uit bij zijn eigen merk dat wel een keurmerk van MSC draagt. Maakt hem dat niet verdacht? Is het een ‘wij van wc-eend adviseren wc-eend’-verhaal? ,,Ik snap het als mensen dat denken. Maar je kunt het ook omdraaien: ik creëer hiermee mijn eigen concurrentie. Want als producenten wel duurzaam gaan vissen, dan krijgen consumenten meer keus.” Nu maakt zijn vismerk Fish Tales circa 1 procent uit van het totaal aantal verkochte blikjes tonijn.

Volledig scherm
Bron: StopFouteTonijn. © StopFouteTonijn

Is het wel mogelijk, om aan die enorme vraag voldoen als de vissers met hengels die vissen bij elkaar moeten vangen? ,,We kunnen de oceanen redden door duurzaam te vissen”, vindt Van Olphen. ,,Nu belandt het geld voor de visvangst in de zakken van grote producenten, terwijl je ook voor werkgelegenheid kunt zorgen voor vissers in ontwikkelingslanden die een eerlijke prijs krijgen voor hun werk. Dat is ook goed voor de economische ontwikkeling van de landen waar die vissers vandaan komen.” Duurzaam hoeft niet veel te kosten, voegt Van Olphen eraan toe. ,,Het scheelt misschien twee dubbeltjes per blik. De macht ligt bij de consumenten.”

De grote producenten Princess en John West hebben mondjesmaat ook blikjes tonijn die duurzaam is gevangen, zo blijkt uit de cijfers van IRI. ,,Het zijn juist die soorten waarmee ze reclame maken”, weet Van Olphen. ,,Dat straalt goed af op de rest van het assortiment, ook het niet-duurzame deel.” Op de site meldt John West onderweg te zijn naar MSC-certificering. Nu hebben volgens IRI 2 van de 36 soorten geen duurzaam stempel. Bij Princess zijn dat er 9 van de 36 soorten.

Vroeger leefden enorm grote tonijnen in onze eigen Noordzee:

  1. Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Wil je alles weten over voedsel: de trends, de prijzen en hoe het met de veiligheid van je eten is gesteld? Of wil je gewoon dagelijks antwoord op de vraag wat je nu weer moet eten? Meld je dan aan voor de gratis nieuwsbrief. Dan krijg je nieuws, tests, achtergronden, tips en trucs en nog veel meer van onze redactie Koken&Eten in je mailbox. Abonneer je vandaag nog op de nieuwsbrief van AD Koken&Eten. Klik hier om je aan te melden.