Volledig scherm
Broodjes kaas, lekkerrr. © Shutterstock

Broodje kaas wil dolgraag cultureel erfgoed worden

Koken & etenNederlanders eten al duizenden jaren kaas: 800 jaar voor Christus werden de eerste kaasvaatjes al gevonden op het grondgebied dat we nu bewonen. Hoog tijd een serieuze poging te doen om ‘ons’ broodje kaas op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed te krijgen.

Buitenlanders kijken nogal eens op hun neus als ze bij Nederlanders lunchen. Hoewel we tussen de middag inmiddels ook wel wat anders eten, is het traditionele broodje kaas nog altijd stevig verankerd in onze lunchcultuur. Geen garnalenkroketjes, bordje pasta of schnitzel; vier op de vijf werkenden geeft nog steeds de voorkeur aan een boterhammetje met kaas op het werk.

Kaas is al lang op Nederlandse bodem te vinden: de eerste kaasvaatjes werden 800 jaar geleden gevonden, in de IJzertijd om precies te zijn. In de middeleeuwen, zo valt op de site van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland te lezen, is kaas al een vast onderdeel van de maaltijden van de normale burger. Verschil was er wel: boeren aten kaas op roggebrood met melk erbij, terwijl de rijken, adel en geestelijken het chiquere tarwebrood aten. 

De site is diep in de geschiedenis gedoken. De kwaliteit van het graan verbeterde vanaf de 12de eeuw en het aantal bakkers nam toe. Wie rond 1500 leefde at brood met kaas als vaste combinatie bij zowel ontbijt, lunch als avondmaaltijd. 

Quote

Wij zijn er heel blij mee dat er veel erkenning voor het broodje kaas is

Jolande Valkenburg , NZO

Door de jaren heen is er veel veranderd, maar nog steeds duikt het aloude broodje kaas overal op. Op de trolley in het ziekenhuis, in de broodtrommel van schoolkinderen en werkenden of op de sportvereniging. Wie de tosti en de tarweboterham meetelt, ziet dat onze cultuur nog steeds doordrenkt is van deze gouden combi. ,,Wij zijn er heel blij mee dat er veel erkenning voor het broodje kaas is", zegt Jolande Valkenburg namens de branchevereniging van zuivelproducenten NZO. ,,Het is echt onderdeel van onze cultuur.”

Snert

Toch staat het voor ons zo bekende broodje kaas nog maar aan het begin van een lang traject, wil het ook officieel als erfgoed worden erkend. Want dat zoveel Nederlanders er door de eeuwen heen dol op waren en nog steeds zijn, kunnen wij wel heel bijzonder vinden, om officieel erkend te worden als immaterieel cultureel erfgoed is meer nodig. Om alleen al een plaats te veroveren op de inventarislijst van erkende tradities zou er eerst een plan moeten komen dat de traditie in stand houdt. Op de inventarislijst staat bijvoorbeeld ook het bereiden van snert. Om die cultuur in stand te houden is er al een jaarlijkse wedstrijd in het leven geroepen en ligt er een plan om het koken van de typisch Nederlandse soep van generatie op generatie over te dragen. 

Het hoogst bereikbare zou een plekje op de Wereld Erfgoedlijst zijn. Daarop staan tradities als het bakken van pizza. ,,Als Nederlandse traditie staat alleen het molenaarsvak op die lijst", aldus Maaike van Dam van Immaterieel Erfgoed Nederland. Het vak staat er sinds 2017 op. ,,Het eten van brood met kaas is nu toegetreden tot het zogenaamde netwerk van immaterieel cultureel erfgoed. Het staat als het ware in de etalage.” 
Of het er ooit echt op komt te staan? Wie zal het zeggen.

Zijn we straks allemaal allergisch voor brood? Professor Brouns legt uit hoe het zit in onderstaande video: