Volledig scherm
Bier dat waardeloos proeft, kan later heerlijk zijn. © Jean-Pierre Jans

Dit is het beste bier gerijpt in een whiskyvat

Voor jou getestLeg bier een tijdje te rijpen in voormalige whisky-, bourbon- of rumvaten en je krijgt complexe brouwsels bomvol smaak. Ons panel proeft barrel aged bieren.

Doorgaans worden bieren gebrouwen in klinische vergistingsvaten van roestvrij staal. Sommige bieren mogen daarna nog een houten vat in, waarin soms wijn, vaak whisky of andere sterke drank tot wasdom kwam. Zie daar de barrel aged bieren; vaak in beperkte oplage verkrijgbaar. Dit is bier dat een flinke smaakverdieping krijgt door de erfenis van de vorige vatbewoner. Met elke slok onthult dit biertje nieuwe eigenschappen; een striptease voor de smaakpapillen.

Op-goed-gelukbieren

De jury

Fiona de Lange (41): Bierkundige, auteur van onder meer Cafés - 250 topadressen in Nederland.
Mark van Bergen (41): Vat vol drankkennis bij slijterij EDrinks in Eindhoven.
Yvonne van Houtum (30): Biersommelier, schrijft voor Bierliefde.nl
Ton van Opstal (49): Als bierkenner verbonden aan Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur.

Als de brouwer het klappen van de zweep kent tenminste. Helaas wordt dit segment ontsierd door talloze op-goed-gelukbieren, weten de vier biersommeliers in het panel van vandaag. ,,Veel brouwers zijn al blij als ze een oud vat op de kop kunnen tikken’’, weet Ton van Opstal. ,,Vervolgens is het te vaak een kwestie van ‘zien waar het schip strandt’.”

Geen vat smaakt echter hetzelfde. De ene whisky wordt gekenmerkt door fruitige tonen, terwijl de andere opvalt door rokerigheid. Bovendien worden dranken als whisky en jenever meestal ter ruste gelegd op afgedankte bourbonvaten, waardoor je als bierbrouwer in feite zelfs derdehands hout in huis haalt. ,,Het luistert ontzettend nauw’’, zegt Van Opstal. ,,Een bier dat na negen maanden op vat waardeloos proeft, kan drie maanden later heerlijk zijn.’’ Zeker bij oudere vaten bestaat de kans dat het brouwsel wordt verpest door bacteriën of zuurstof, vult Fiona de Lange aan. ,,Je houdt bij vatrijping altijd een onberekenbare factor.’’

Daarom bestaat het leeuwendeel van het segment uit donkere biersoorten als stout, porter en gerstewijn. Ook blonde bieren zijn op vat te leggen, beaamt het panel; maar eventuele smaakafwijkingen laten zich gemakkelijker verstoppen in robuust bier met genoeg alcohol om een dokwerker uit de sokken te slaan. Ook in deze blinde proeverij in het Tilburgse Café Bakker is er slechts één uitzondering die de regel bevestigt: Van Moll pioniert met een sprankelende saison (seizoensbier) die een tijdje heeft liggen kabbelen in vaten waarin eerder witte wijn wegdommelde. Een meesterzet, vindt het panel. Het frisse doch droge karakter van de druiven galmt feilloos door in de blonde dorstlesser.

De overige zes - eveneens van Nederlandse brouwers - zijn donkere bieren met minimaal 11 procent alcohol. Ook deze zware jongens laten hun finesse zien. Neem de Don’t tRYE this @home van Jopen, een roggewijn die kopje onder ging in oude vaten voor Jamaicaanse rum. Het resultaat: meer plotwendingen dan een vijfsterrenthriller, maar desondanks zijdezacht de keel in glijdend.

Ook Meneer Uil van Uiltje Brewing Company valt bij het panel in de smaak. Je proeft de turf waarop de Schotse Glen Garioch-whisky ooit werd gestookt, maar de oorspronkelijke imperial stout gaat nog altijd voorop in de strijd. ,,In de beste barrel aged bieren wordt het bier niet ondergesneeuwd”, vindt slijter Mark Van Bergen. ,,Het vat moet het bier naar een hoger niveau tillen.”

Dat is dan ook de enige kanttekening bij de Grand Prestige, het paradepaardje uit de stal van Hertog Jan, die rijpte op de gerstemoutwijnvaten van distilleerderij Rutte. Deze quadrupel die al niet verlegen zat om complexiteit, heeft zo’n uppercut aan voortreffelijke drop-, kardemom- en kruidenlikeurkruiden gekregen - en een alcoholpercentage van ruimschoots 14 procent - dat je door de borrel bijna het bier niet meer proeft.

De uitslag

Jopen
Don’t tRYE this @home BA 11,8%
Cijfer: 8,2
Dit Haarlems roggebier rijpte 213 dagen op vaten Jamaicaanse rum. Halleluja, wat fijn. De tonen van amandel, bosvruchten en rozijn krijgen ruggensteun van een subtiele stoot kokos en zoethout uit het vat. Een ware smaakbom en toch zijdezacht en romig rond. Klopt aan alle kanten.

Uiltje
Meneer de Uil BA Glen Garioch 11,3%
Cijfer: 8,1
Je moet van goeden huize komen om als bier overeind te blijven in de dominante tonen van menig Schots whiskyvat. Deze imperial stout van Uiltje uit Haarlem doet dat. Ja, er smeult een rokerig turfvuurtje, maar het bier blijft de ster. Een mond vol trekdrop, zoethout, chocola en vanille.

Van Moll
Zobi La Mouche BA 7%
Cijfer: 8
Diepe buiging voor het Eindhovense Van Moll. Tussen al het spierballenwerk dartelt dit frisse blondje; meesterlijk gerijpt op witte wijnvaten. Dat de hoppige body in het vat danig is afgeslankt, drukt de pret niet. Frisdroog, een champagne-achtig zuurtje. Complex, maar gemoedelijk wegglijdend.

Bronckhorster
Brok in de Keel BA #12 11%
Cijfer: 7,5
Deze dark strong ale uit het Gelderse Bronckhorst mocht voor acht maanden op schoolreis naar een oud aguardientevat; een Portugese brandy. De zoete fruitigheid van het bier blijft fier overeind, maar de karamel, kandij en rozijntjes krijgen aangenaam gezelschap van salmiak en een kruidig pepertje.

Hertog Jan
Grand Prestige Vatgerijpt Rutte 14,1%
Cijfer: 7,4
Voor zijn Vatgerijpt-serie bracht Hertog Jan de Grand Prestige dit jaar onder bij de jeneverstokers van Hooghoudt, Zuidam en Rutte. Het panel proefde de laatste: een quadrupel die met zijn voortreffelijke kruidigheid (peperkoek! kardemom! laurier!) en alcohol zo hard de deur in beukt dat het bijna kruidenbitter lijkt. Avond- vullend nipbier.

De Molen
Binkie Claws BA 11,4%
Cijfer: 7,2
Een huwelijk van barley wine (speciaalbier) op bourbonvaten; al lijkt het Bodengravense bier qua smaak eerder te zijn vreemdgegaan op een bed van sherryhout. Het panel proeft vijgen, dadels, rozijnen, appelstroop, zwarte peper en drop. Een smakelijk bier, al dreunt de hoog alcoholische echo van het vat wat te scherp door.

VandeStreek
1972 Ben Nevis BA 12,2%
Cijfer: 7
Vaten waarin maar liefst 45 jaar lang Schotse Ben Nevis-whisky deinde, kregen in Utrecht een tweede leven als onderdak voor deze imperial stout. Het bier oogt prachtig en brengt salmiak, rozijn, kokos en een prettig zuurtje aan het licht. Alleen de afdronk is ietwat houterig.