Volgens het RIVM is vleeswarenproducent Offerman zo goed als zeker de bron van de besmetting. ,,We hebben een nieuwe techniek gebruikt voor het opsporen van het voedsel waarin deze listeriabacterie zat. We zagen een bepaald type listeria voorkomen bij meerdere patiënten. We namen vervolgens contact op met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) om dit te vergelijken met DNA-gegevens uit hun voedsel- en bedrijfsbemonstering. Dit kwam bij één monster overeen, waarna de NVWA vervolgonderzoek deed. Hierdoor kwamen we er afgelopen woensdag achter dat alle patiënten die ziek zijn geworden, vleeswaren van Offerman hebben gegeten’’, aldus een RIVM-woordvoerder.

De toegepaste techniek kan dus pas sinds kort worden ingezet, stelt het instituut. ,,Zonder deze techniek was het niet mogelijk geweest om deze bron met de patiënten in verband te brengen.” Volgens het RIVM is het nooit eerder voorgekomen dat zo duidelijk een link kon worden gelegd naar dezelfde besmettingsbron.

,,Het is belangrijk dat mensen goed kijken welke vleeswaren ze thuis in de koelkast hebben liggen. Als de producten verdacht zijn, moeten ze zo snel mogelijk worden weggegooid’’, waarschuwt de RIVM-woordvoerder. 

Het gaat om voorverpakte gesneden vleeswaren die komen uit de fabriek van vleeswarenproducent Offerman in Aalsmeer, en van daaruit over supermarkten in het hele land zijn verspreid. Jumbo heeft alle vleeswaren van producent Offerman die mogelijk besmet zijn met de listeria-bacterie uit de schappen gehaald. Alles wat nog in de winkel ligt is veilig om te consumeren, aldus de winkelketen. Eerder maakte de supermarktketen bekend 130 soorten vleeswaren uit de schappen te halen.

Jumbo kan nog niet zeggen wanneer het vleeswarenassortiment weer volledig aangevuld is. De betreffende fabriek van Offerman is voorlopig gesloten.

De besmette vleeswaren liggen ook in de schappen bij de Aldi, Bidfood, Sligro en Versunie. Ook Aldi heeft inmiddels een aantal producten teruggeroepen. Hier gaat het echter maar om vier soorten vleeswaren. ,,Vleeswaren die nog in de schappen liggen, zijn veilig om te consumeren", aldus Aldi in een verklaring. Bij Sligro gaat het om 160 soorten vleeswaren. Deze producten zijn volgens een woordvoerder vooral online verkocht. ,,Ze lagen niet in onze winkels, maar zijn voornamelijk door cateraars besteld en in kantines terechtgekomen’’, aldus een woordvoerder. 

De branchevereniging voor supermarkten CBL laat weten geschrokken te zijn door de kwestie. ,,Dit is een heel grote terugroepactie”, stelt een woordvoerster in een eerste reactie. De belangenbehartiger van Nederlandse supermarkten verwacht dat de kwestie onder zijn leden voor verhoogde aandacht voor de beheersing van listeria zorgt. ,,Als blijkt dat het nodig is, zullen protocollen worden aangepast.”

Het is volgens CBL nu eerst zaak dat goed wordt onderzocht wat er is gebeurd op de locatie waar de listeriabesmetting vandaan lijkt te komen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een onderzoek ingesteld.

Kijk hier naar de reactie van minister Bruins:

De Aalsmeerse fabriek moet voorlopig dicht blijven. Het snijden en verpakken van vleeswaren in die fabriek mag pas worden hervat als alle productielocaties grondig zijn schoongemaakt en heringericht én zijn goedgekeurd door de NVWA, zo heeft die instantie het bedrijf laten weten.

Andere fabrieken van Offerman nemen de productie over. De leverancier informeerde de supermarkten en groothandels gisteren dat de bacterie mogelijk in het vlees terecht is gekomen. Die nemen het zekere voor het onzekere en roepen daarom veel producten terug. Of de terugroepactie voor lege schappen zorgt is niet bekendgemaakt. Jumbo zegt te hopen dat het volledige assortiment snel weer beschikbaar is.

De lijst bevat veel voorverpakt vlees als kipfilet, achterham, grillworst en spek. De meeste producten hebben een houdbaarheidsdatum tot halverwege of eind oktober. De complete lijst met producten is hier te vinden.

De listeriabacterie kan voedselinfectie veroorzaken. De kans op besmetting is volgens het Voedingscentrum klein, maar de gevolgen kunnen vooral voor risicogroepen als baby’s, zwangere vrouwen, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem ernstig zijn.

Wie de bacterie in zijn lichaam krijgt, kan bloedvergiftiging krijgen, hersenvliesontsteking en infecties aan de huid en ogen. Zwangere vrouwen hebben kans op een miskraam. Jaarlijks zijn er in Nederland ongeveer 70 tot 100 gevallen van listeriabesmetting bekend, weet het Voedingscentrum. Sinds 2008 zijn artsen verplicht om besmettingen te melden. Elk jaar sterven enkele mensen na een besmetting. In 2017 overleden relatief veel mensen, namelijk tien, maar toen waren er ook meer besmettingen. In 2016 vielen zes doden door listeria-infecties, in 2015 drie en in 2014 twee.

Klanten van Jumbo en Aldi die de vleeswaren terugbrengen naar de winkel krijgen hun geld terug. Een aankoopbon is niet nodig. Wie de vleeswaren al op heeft en zich niet lekker voelt, kan zich het beste melden bij de huisarts.