Volledig scherm
Jeroen, Rob en Luuk testen de oude jenevers. © Desiree Schippers

Pas op met oude jenever: er zitten wrange en bittere bij

Voor jou getestLang had jenever het imago van oudemannendrank. Maar de oer-Hollandse neut klimt uit het dal. Tijd dus voor een vergelijkend warenonderzoek van zes oude jenevers.

Neut. Pikketanissie. Hassebassie. Dutch gin. Kozakkenthee. Oude klare. Jajem. Zoals de Inuit tientallen synoniemen voor sneeuw gebruiken, zo kennen we in Nederland een fiks aantal woorden voor jenever. 

Ons panel

Rob van Klaarwater (55) nipt bij proefkring De Drie Glaasjes, Jeneverie ’t Spul en het Borrelmuseum.

Luuk Elderkamp (32) laat in café Lucas Drinkwinkel te Schiedam de jenever vloeien.

Jeroen Zeeman (47) is eigenaar van het Schiedamse Café Sjiek.

Logisch ook. Geen andere drank liet in het verleden zo zijn sporen achter als ons oer-Hollandse borreltje. Zie alleen al Schiedam. Eind 19de eeuw telde de stad bijna 400 branderijen, van waaruit straffe stooksels tot in de verste uithoeken van de wereld de kelen deden gloeien. Hoewel nog geen handvol distilleerders de ketels warm heeft weten te houden, is Schiedam nog altijd de stad waar in het Nationaal Jenevermuseum - het proeflokaal van vandaag - honderden historische flessen schitteren. En waar erudiete kroegtijgers zoals Rob van Klaarwater zich als een vis in het water voelen. Zet meneer achter een rijtje borrelglaasjes en hij sleurt je vanzelf mee in een bevlogen college over droogleggingen, kolomdistillaten, suikerbietmelasse en houten vaten uit de Limousin. 

,,De pestdokters stopten in de 14de eeuw al jeneverbes in hun snavelmaskers'', doceert hij. ,,Jenever is dan ook begonnen als medicinaal drankje. De VOC betaalde een deel van het loon zelfs uit in jenever.''

De reputatie van het distillaat van graan, jeneverbes, moutwijn en diverse kruiden kreeg een flinke knauw toen de markt na de Tweede Wereldoorlog werd overspoeld met spotgoedkope jonge jenevers; enkel enigszins te pruimen als het ijskoud gedronken werd. ,,Jenever is zo'n ontzettend ondergewaardeerd product geworden'', meent Van Klaarwater. ,,De gemiddelde consument heeft geen idee meer hoe divers het palet aan jeneversoorten is.''

Quote

Jenever is zo'n ontzettend onderge­waar­deerd product geworden

Rob van Klaarwater

In het kielzog van gin - een regelrechte afgeleide van jenever - herovert ook het oer-Hollandse stooksel de laatste tijd gelukkig menige kroeg, restaurantbar en hipsterfestival. Vooral oude jenever raakt in zwang. Het verschil tussen oude en jonge jenever zit hem niet in het aantal rustjaren op vat, maar in het percentage moutwijn: 0 tot 15 procent in een ‘jonkie’ en 15 tot 55 procent in oude jenevers. Van Klaarwater: ,,Tussen oude jenevers kun je ook veel meer smaakverschillen proeven.''

Vreemde eend

Het panel neemt de proef op de som en drinkt blind een rondje oude jenevers van zes Nederlandse stokerijen: Boomsma (Leeuwarden), Hooghoudt (Groningen), Bols (Amsterdam), Boompjes (Schiedam), Rutte (Dordrecht) en Zuidam (Baarle-Nassau); slechts een greep uit de vele tientallen flessen die over toog en toonbank gaan. Van Klaarwater wordt geflankeerd door twee Schiedamse kasteleins. Brood en water moeten na elke ronde de smaakpapillen weer tot bedaren brengen.

Quote

Met zijn neus vol hout en rijke afdronk is dit een instapjene­ver om vrienden mee te maken

De Old Simon van Rutte komt de neus binnen met een fijn moutwijnbouquet en een hint van anijs. Helaas blijft de vlakke, vlugge smaak achter. Ook Boomsma kan de goede start vol zachte tonen van hout en vanille in de mond geen navolging geven. De Old Dutch van Boompjes is helemaal een vreemde eend in de bijt; met zijn bekkentrekkende bitters gaat-ie volgens het panel meer richting een grappa dan een oude jenever. Hooghoudt smaakt al een stuk toegankelijker, maar is met zijn overdaad aan karamelzoet net wat te behaagziek.

Het scheelt een slok op een borrel met Zuidam en Bols; wellicht eveneens ietwat te zoet voor de doorgewinterde drinker, maar zonder uit de bocht te vliegen. Met zijn neus vol hout en rijke afdronk toont Zuidam zich een instapjenever om vrienden mee te maken.

Voetstuk

De barrel aged Bols wordt nog net iets beter beoordeeld. Zowel in geur als smaak staat de jeneverbes op een voetstuk, ondersteund door een spannende, gebalanceerde waaier aan zuur, zoet en bitter.

Volledig scherm
© Desiree Schippers

UITSLAG

1. Bols, Barrel Aged
Cijfer: 8
Prijs: €24,50/l
Alcoholpercentage: 42%
Hoog alcoholpercentage en bomvol frisbloemige jeneverbes. Mooi gelaagd: zoetje, zuurtje, bittere afdronk. Ook uitstekend voor cocktails. Mist wel wat moutwijnsmaak.

2. Zuidam, Zeer Oude Jenever, 5 jaar
Cijfer: 7,5
Prijs: €29,95/l
Alcoholpercentage: 38%
Een fijn houtbouquet, wel wat weinig jeneverbes. Drinkt heerlijk zoet weg, met een rijke afdronk. Een zachte allemansvriend.

3. Hooghoudt, Oude Graanjenever
Cijfer: 6
Prijs: €15,95/l
Alcoholpercentage: 38%
In de neus lichtzoet en ietwat rokerig. In de mond, stroperig, een vleug granen, maar helaas te veel karamelzoet. Jenever voor tijdens het natafelen.

4. Boomsma’s Alde Kapteyn
Cijfer: 6
Prijs: €27,07/l
Alcoholpercentage: 38%
Ruikt naar tonen van hout en vanille, maar voelt nogal scherp in de mond én met een stroeve afdronk. Advies: mag nog een tijdje op het vat doorbrengen.

5. Rutte, Old Simon
Cijfer: 5,5
Prijs: €49,93/l
Alcoholpercentage: 35%
Een lekkere geur van moutwijn en anijs, maar een te vlakke, ietwat waterige smaak die snel wegebt. Leunt richting een jonge jenever.

6. Boompjes, Old Dutch
Cijfer: 5
Prijs: €28,50/l
Alcoholpercentage: 38%
De geur van jeneverbes, maar door een overdaad aan droge bitters - die je voelt trekken in de wangen - eerder een grappa dan een oude jenever. Buitenbeentje.