Volledig scherm
Vrijwel overal valt iets te plukken om je eten mee op te leuken, weet Leoniek Bontje © Marco Okhuizen

Pas op met plukken van superfood uit de natuur

InterviewGa de natuur in, pluk planten, bloesems, vruchten en noten en maak er een gerecht mee klaar. Onze natuur biedt veel bruikbare wilde planten, maar voorzichtigheid is geboden. Kruidendeskundige Leoniek Bontje weet er alles van.

Wildplukken, dat mag toch helemaal niet? Sommige planten mag je plukken, maar een deel valt onder de stroperijwet. Sommige boswachters zijn heel streng, anderen laten het toe. Vaak mag je wel een bak-je of zakje meenemen. Bij bramen en paddenstoelen doen boswachters moeilijk. Terecht, want mensen nemen bakken vol mee om te verkopen.

Wie?

Kruidendeskundige Leoniek Bontje (48) richtte in 2016 met voedingscoach Yvet Noordermeer De Buitenkeuken op, een platform voor wildplukken en koken. Samen schreven ze Wildplukken (uitgeverij Terra, €22,50). 

Bij sommige planten moet je opletten. Daslook bijvoorbeeld stond tot vorig jaar op de beschermde lijst. Dat moet je dus echt niet plukken. Het is verstandig die lijst te checken voordat je op pad gaat. Bij sommige gewassen, zoals brandnetels, zevenblad en paardenbloem, zal niemand er bezwaar tegen hebben dat je het afknipt.’’

Hoe doe je het goed? ,,Zorg dat je zeker weet dat je de juiste planten plukt. Als je twijfelt, laat het staan. Eigenlijk zou je eerst een workshop moeten volgen of met iemand op pad moeten gaan die er verstand van heeft. Doe het altijd met respect en liefde voor de natuur. Laat voldoende staan voor vogels en insecten. Oogst alleen voor eigen gebruik en niet te veel, want thuis weggooien is zonde. Trek geen wortels uit, vertrap geen planten. En pluk in de duinen boven kniehoogte, want lager kan urine of speeksel van vossen op de vruchten zitten, daar kan je ernstig ziek van worden.’’

Wildplukken kan dus gevaarlijk zijn? ,,Best gek dat iedereen het over de risico’s heeft. Vroeger deden we niet anders, iedereen at uit de natuur en wist er alles van. Maar natuurlijk moet je opletten. Lelietjes-van-dalen en daslook lijken bijvoorbeeld veel op elkaar, maar de eerste zijn giftig. Verder vormen wormen en parasieten aan de waterkant een risico. Pluk op een schone plek, waar geen honden plassen en niet met chemicaliën wordt gespoten. Was thuis de groente die je hebt geplukt.

Quote

Paddenstoe­len oogst ik zelf nooit. Dat zou ik ook niet zonder gids doen. Het risico is te groot

Leoniek Bontje

Gelukkig zijn er veel planten die goed herkenbaar zijn en die je zonder risico kunt meenemen, zoals brandnetels, paardenbloemen en madeliefjes. Paddenstoelen oogst ik zelf nooit. Dat zou ik ook niet zonder gids doen. Het risico is te groot.’’

Wat is een goed seizoen om te plukken? 
,,Zelf pluk ik het liefst in het voor- en najaar. In het voorjaar is er nog veel jong, vers blad. In het najaar komen er bessen, noten en tamme kastanjes bij. Heerlijk. Natuurlijk is de zomer ook een goede pluktijd, met veel eetbare bloemen, maar dan zijn de bladeren al wat verder.’’

Waar ga je dan heen? ,,Ik pluk graag rondom de stad, daar staan vaak wilde gewassen die je kunt gebruiken. Bijvoorbeeld in parken, op de dijk en aan de randen van het bos. Bij het Amstelpark in Amsterdam groeit veel wilde marjolein en sint-janskruid. Maar wildplukken kan ook in je eigen achtertuin, in het bos, in de duinen - bijna overal.’’

Quote

Nederland­se gewassen als brandnetel zijn gratis en zitten boordevol vitaminen en mineralen

Leoniek Bontje

Wat heb je altijd bij je? ,,Ik neem handschoenen en een schepje mee. Verder heb ik een schaar bij me en een zakje of schone jampot om de gewassen in te bewaren. Ik draag meestal een lange broek en dichte schoenen, omdat het dicht bij de grond vochtig is, maar ook als bescherming tegen teken.’’

Kun je geld besparen door te koken met wat je plukt? ,,Mensen geven veel geld uit aan geïmporteerde superfoods en vitaminen uit een pot. Dat is helemaal niet nodig, want Nederlandse gewassen als brandnetel zijn gratis en zitten boordevol vitaminen en mineralen. Verder zijn de gewassen die je plukt een aanvulling op je bestaande maaltijd. Je kunt een lekkere soep of pastasaus maken van brandnetel en je kunt er thee van trekken. Paardenbloemen en madeliefjes zijn lekker door de salade. Maar het blijft vooral iets om je eten mee op te leuken, niet om een hele maaltijd mee te vervangen.’’

De beschermde plantensoorten checken? Op Wikipedia staat de meest actuele lijst.