Adinda en Theo.
Volledig scherm
Adinda en Theo. © Fotobewerking AD

Theo kon niet stoppen met eten: ‘De verslaving was me de baas’

Koken & etenHeel veel eten naar binnenwerken: naar schatting 3,5 procent van de Nederlanders heeft eetbuien. Bij zo'n 2 procent is het zo ernstig dat er sprake is van een stoornis. Theo (72)en Adinda (33) vertellen erover. ‘De longverpleegkundige zei: Als u zo doorgaat, redt u het niet.’

Een heel pak mergpijpjes in een keer opeten. Drie maaltijden in een keer achterover slaan. Bevroren voedsel eten dat je niet eens lust. Zo’n 2 procent van de Nederlanders lijdt aan een eetbuistoornis. Vaak krijgen deze mensen het dubbele aantal calorieën binnen van wat ze dagelijks nodig hebben. Sommige mensen komen wel een kilo per week aan.

Mensen eten vaak voedsel of snacks die ze lekker vinden, maar soms ook helemaal niet, aldus psycholoog Bernou Melisse. ,,Soms eten mensen uit de vuilnisbak. Het gaat om het dempen van gevoelens, niet om genieten.” Zoet, hartig, stapels boterhammen met hagelslag, tijdens een eetbui kan alles ten prooi vallen. ,,Ik weet van iemand dat hij grote hoeveelheden vlees achter elkaar at.” 

De stoornis zorgt voor veel ellende en kan relatief gemakkelijk verholpen worden, aldus Melisse. Bij Novarum, gespecialiseerd in eetstoornissen, is een online behandeling ontwikkeld met een hoog succespercentage. De behandeling kreeg de naam ‘BEDonline’ en is een online variant van CBT-E (dat staat voor cognitive behavior therapy- enhanced). BED staat voor Binge Eating Disorder: een stoornis waarbij je  eten verzwelgt. De relatief nieuwe behandeling, vertelt Melisse, is  ontwikkeld door professor Christopher Fairburn, een Britse psychiater en onderzoeker. Novarum is de enige in Nederland die deze online variant aanbiedt. 

,,We zijn ook met wetenschappelijk onderzoek gestart, maar we kunnen nu wel al aantonen dat het werkt. Het werkt zelfs beter dan alleen gesprekken in levende lijve. De nieuwe studie is goedgekeurd door de medisch ethische commissie.”

De behandelaars - gedragstherapeuten of diëtisten die hiervoor speciaal zijn opgeleid – richten zich niet op voeding, maar op gedrag. Een van de dingen die mensen doen zijn: zoeken naar andere bezigheden, legt Melisse uit. ,,Eetregels leveren veel spanning op. Als je tegen jezelf zegt: ik mag geen roze koeken, want die zijn slecht, dan kan die gedachte juist leiden tot een eetbui. Je leert hoe je kunt eten zonder dat je een eetbui hebt.”

Theo.
Volledig scherm
Theo. © Marco Okhuizen

Na 12 weken weten mensen hoe ze zich kunnen redden. ,,Ook al krijgen ze een eetbui, dat is geen terugval, dat is een misstap. Erna kun je opnieuw beginnen.” Gemiddeld zijn mensen na vier maanden eetbuivrij, aldus Melisse. 

Kinderarts Annemarie van Bellegem, die veel anorexia-patiënten behandelt, zegt in een reactie deze specifieke behandeling niet te kennen. Geen enkele behandeling heeft een slagingspercentage van 100 procent, stelt ze. ,,Ik ben heel blij als er aandacht wordt aan eetstoornissen. Er hangt nog steeds zoveel schaamte omheen.” 

Theo (72): Elke dag beloofde ik mezelf dat het anders zou worden. Een uur later was de hoop vervlogen. De verslaving zat in mijn hoofd en was me de baas. Uiteindelijk moést ik eten. Er is geen sprake meer van een vrije keuze: je doet het gewoon. Het is een impuls. En als die impuls eenmaal de vrije loop heeft, dan heb je geen verweer. Ik kocht dan bijvoorbeeld kaasplakjes, maar ik had niet de tijd om het huis te bereiken. Onderweg moest ik al aan de boodschappen beginnen.

Het nare is ook dat de buitenwereld er niks van weet. Het is een heel eenzame ervaring. Mensen mogen vooral niet zien wat er in jou omgaat. Dus dat eten doe je ook nog eens in het geniep. Ik ben daar heel erg goed in dat verborgen te houden, want ik heb een verleden als alcoholist en ook daarvan hadden mensen geen idee. De façade bleef altijd in stand.

Bij de anonieme alcoholisten zeiden ze: haal de alcohol weg en je probleem wordt zichtbaar. Met eten is dat niet zo. Omdat ik geen alcohol of middelen meer gebruik, is voedsel een uitlaatklep geworden. Dat maakt het ingewikkeld. Met alcohol kun je stoppen, maar met eten niet. Daarom blijft de verleiding er.

Het schaamtevolle is de confrontatie met je eigen lichaam, je conditie vermindert, je wordt kortademig. Je eigenwaarde zakt zo laag weg dat er niets meer van over blijft. Daar zit voor mij ook het gevaar. Je denkt: laat maar gaan. Ik kan het toch niet.

Ik heb alle diëten gevolgd die er zijn, van Weight Watchers tot een starvation diet. Dat begon altijd heel goed, eerst was ik het beste jongetje van de klas, maar na verloop van drie à vier weken viel ik genadeloos terug. Diëtisten hebben mij altijd weer aan de eetbuien geholpen. Voor heel veel mensen kan een diëtist helpen,maar bij mij waren de verslaving en obsessie vele malen groter dan de goede bedoelingen van de diëtist.

Toen kwam de longverpleegkundige die zei: ‘Als u zo doorgaat, redt u het niet.’ De longverpleegkundige noemde Novarum. Het was een hele stap, maar ik heb me overgegeven aan de hulp van een psycholoog. Bij de therapie bieden ze geen wonderpil, maar geven me gereedschapskist om gereedschap uit te pakken op de moeilijke momenten. Dat geeft een enorm gevoel van vrijheid. Dat er weer een keuze was tussen wel of niet eten. Die keuze had ik een hele tijd niet gehad.

Het gaat nu goed. Ik heb me fysiek en mentaal nog nooit zo goed gevoeld. Vroeger kon ik niet met problemen omgaan. Gevoelens drukte ik weg. Nu ben ik me ervan bewust als ik kwaad ben of teleurgesteld of geïrriteerd. Ik heb een manier om daarmee om te gaan. Ik heb wel de impuls om te eten, maar ik hoef er gevolg aan te geven. Mijn eigenwaarde is omhooggegaan. Mijn lichaam ziet er beter uit. Ik kan weer in de spiegel kijken.

Ik genees niet van mijn eetbuistoornis. Die is niet helemaal weg. Ik heb nog steeds trekmomenten als ik supermarkt loop. Daarvoor zijn die plekken gemaakt. Ik blijf iedere keer weer moeilijke momenten vinden. Een all you can eat-restaurant mijd ik bijvoorbeeld.

Nederland, Amsterdam
mensen met Eetstornissen
Foto Marco Okhuizen
Volledig scherm
Nederland, Amsterdam mensen met Eetstornissen Foto Marco Okhuizen © Marco Okhuizen

Adinda (33): Het ging geleidelijk. Ik at stiekem, als mijn man ging douchen en de kinderen op bed lagen, ging ik eten. Zo hield ik het verborgen. Als je een eetbui hebt ga je echt zoeken. Van drop tot chocola tot droge crackers of brood. Gezond of ongezond: het gaat naar binnen. In eerste instantie ben je je niet bewust van de eetbui, pas later komt dat besef en dan stop je. Soms voel je aan begin van de dag de drang opkomen om te eten en denk je: ‘ik wil het niet’. Maar aan het einde van de middag heb je geen keuze meer.

Op een gegeven moment had ik geen energie meer. Als de kinderen wilden zwemmen durfde ik niet mee omdat mijn spiegelbeeld me niet aanstond. Dat het me niet meer lukte om gezellig dingen met mijn kinderen te doen was voor mij een dieptepunt. Uiteindelijk ben ik door de huisarts naar de psycholoog gestuurd. Tegen mijn huisarts zei ik: ik wil afvallen. Maar die zei: dat werkt niet, want het is psychisch. Ik dacht ik: echt niet. Maar toen ik bij Novarum kwam viel alles op z’n plaats. Eindelijk begreep ik wat ik had.

Ik volgde de online therapie en moest elke week opdrachten maken en mezelf evalueren. Een keer in de week had ik een telefonisch gesprek met de psycholoog. Confronterend vond ik een opdracht waarbij ik moest opschrijven hoeveel tijd ik aan al mijn activiteiten besteedde, zoals werk, hobby’s en familie. Bleek dat ik driekwart van mijn tijd bezig was met eten en mijn lichaam.

Ik ben nog niet zo lang klaar met de therapie. Die stopte in de decemberperiode. Dat was wel én niet een goede periode, maar het is gelukt, met een keer een eetbui tussendoor. Dat mag ook, omdat ik weet dat ik nu ook ‘nee’ kan zeggen de volgende dag. Ik ben nog hard aan het werk, maar het gaat me makkelijker af. Bij een terugval denk ik niet meer: zie je wel, ik kan het niet. Die lage zelfwaardering was onderdeel van het probleem. Ik weet dat ik de controle weer terug kan krijgen. Ik kan weer van mezelf houden.

Als ik alleen ben, kan ik ervoor zorgen dat ik iets ga doen, dat ik even ga wandelen of met mijn man iets ga doen. Onlangs ben ik voor het eerst naar een all-you-can-eatrestaurant geweest. Het was moeilijk, maar het is gelukt. ik ben iets over mijn grens gegaan, maar niet dé grens en ik kon nog zeggen dat ik lekker gegeten heb. Het verschil met vroeger: als het niet goed met me ging dan wilde ik alleen zijn om te eten. Nu ga ik dan juist iets met mijn man doen. Als ik naar een feestje ga, houd ik er rekening mee dat ik een taartje krijg. Dan sla ik het normale tussendoortje over.

Bernou Melisse.
Volledig scherm
Bernou Melisse. © Marco Okhuizen

Ik vind het doodeng om er nu over te praten, maar ik weet dat het goed is om te doen. Het heeft mij moeite gekost. Uiteindelijk kwam ik erachter dat het goed is voor mij om erover te praten. En als ik maar één iemand kan helpen door erover te praten, mag ik trots zijn.

Zo herken je een eetbuistoornis
Wie een eetbuistoornis heeft, lijdt aan een psychische aandoening. De stoornis wordt ook wel Binge Eating Disorder (afgekort BED) genoemd. Het lijkt op een andere stoornis, boulimia nervosa. Ook daarbij lijdt je aan eetbuien. Maar de drang om gewichtstoename te compenseren (bijvoorbeeld door braken) ontbreekt. Mensen met een eetbuistoornis eten in één keer heel veel. Gezonde, maar vaak ook ongezonde voeding, snacks en soms ook oneetbaar voedsel (bedorven of bevroren).

Poll

Wat voor type tompouce-eter ben jij?

  • De happer (8%)
  • De likker (2%)
  • De daklichter (63%)
  • De ontleder (24%)
  • De draaier (3%)
17328 stemmen