Volledig scherm
© Shutterstock

Voedingsexperts over listeria: voedingsindustrie laat steken vallen

Het aantal teruggeroepen voedingsproducten vanwege de ziekmakende listeriabacterie is de afgelopen tijd enorm toegenomen. In de afgelopen 365 dagen stond de teller op veertien, terwijl het jaar ervoor maar vier meldingen telde. 

Dat blijkt uit de meldingen die de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit op de eigen site heeft geplaatst. De toename is te wijten aan de levensmiddelenindustrie die nog te slordig werkt, aldus experts op het gebied van voedselveiligheid. ,,De industrie heeft zijn zaken niet op een rijtje'', zegt Rijkelt Beumer, emeritus hoogleraar levensmiddelenmicobiologie. ,,Er komen de komende tijd ongetwijfeld nieuwe besmettingen bij.'' 

Subtiel

Een greep uit de laatste terugroepacties: smoothies van Fresh Fruit Express, beenham van Albert Heijn, diepvrieserwten die bij Emté te koop waren en gehaktschnitzel van Coop. ,,Het onderwerp heeft onze aandacht'', zegt de woordvoerder van de voedselautoriteit. 

Veel van de terugroepacties gaan om diepvriesproducten van de Hongaarse fabriek van Greenyard. Tot dusver zijn in heel Europa negen doden gevallen. In de hele EU worden de producten in allerijl teruggeroepen. Maar de beenham van AH komt niet uit Hongarije. 

Quote

Het is een rotzak die de nare eigenschap heeft dat hij blijft doorgroei­en in de koelkast

IJsbrand Velzeboer, voedingstechnoloog

Het is terecht dat de NVWA aandacht heeft voor de besmettingen, want de bacterie, listeria monocytogenes, is een lastig te bestrijden soort. ,,Het is een rotzak die de nare eigenschap heeft dat hij blijft doorgroeien in de koelkast'', aldus IJsbrand Velzeboer, expert voedseltechnologie. ,,Bij 4 tot 7 graden doet hij het best goed, terwijl andere bacteriën en schimmels dan veel langzamer groeien.''
De ziektemaker zorgt voor grieperige verschijnselen. Voor wie zwak is, ligt bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking op de loer. Zwangeren kunnen een miskraam krijgen.  

Voorsprongetje

Quote

Als je niet goed genoeg schoon­maakt, dan is dat vragen om moeilijkhe­den

Rijkelt Beumer, emeritus hoogleraar voedingsmiddelenmicrobiologie

De 'schuld' ligt voor een klein deel bij onszelf. ,,Consumenten willen graag langer houdbare producten'', zegt Velzeboer. ,,Door die lange houdbaarheid houden we de producten ook langer in de koelkast, waardoor we listeria een voorsprongetje geven.'' Als voorbeeld noemt Beumer een broodje gezond dat vier dagen houdbaar is. ,,Dan zitten de listeriabacteriën op de sla en die kunnen dan lekker doorgroeien op de ham.'' 

De enige manier waarop de listeriabesmetting kan ontstaan, is door onvoldoende aandacht bij de producent, schetst Beumer. De problemen zijn er niet alleen bij buitenlandse bedrijven. ,,Als je niet goed genoeg schoonmaakt, dan is dat vragen om moeilijkheden.'' 

Volledig scherm
Hygiëne is belangrijk bij de productie van levensmiddelen. © Shutterstock

Daarnaast moeten in de voedselfabriek volgens de voedingsexpert schone en vuile zones zijn ingericht. Beumer: ,,Dan moet je er wel voor zorgen dat personeel niet van de vuile zone naar de schone zone kan. Ik merk nog weleens dat bezoek zich niet aan de strikte hygiëneregels hoeft te houden, maar vrij door de werkruimte kan bewegen. Dat is niet handig. Iedereen moet zich aan de regels houden.'' 

Het is bijna knap dat Greenyard erin is geslaagd om zoveel groenten te besmetten, schetst Beumer. ,,De groenten worden kort geblancheerd en vervolgens diepgevroren.'' Listeria is na 2 minuten verhitten tot 70 graden Celcius dood. ,,Normaal gesproken kom je niet aan de 100 listeriacellen per 1 gram product.'' 
Dat voedselautoriteit zit er nu bovenop, ziet Velzeboer. ,,Het is een hype. Gekkenhuis. Normaal gesproken vallen er geen doden bij een listeriabesmetting. De reactie van de NVWA is een beetje overtrokken.'' 

Volledig scherm
© Shutterstock

Een gevolg van die aandacht: producenten gebruiken meer azijn om bacteriën te doden. ,,Zoals Johma'', zegt Velzeboer. ,,Die voegt azijn toe om de listeria te beheersen. Als de pH-waarde onder de 4,3 ligt, dan is dat zuur genoeg. Maar ja, mensen houden niet zo van zuur, dus daarom wordt er meer suiker aan de salades toegevoegd.'' 

Om bezorgde consumenten gerust te stellen: listeria is vooral een gevaar voor wie zwanger, ouder is dan 65 jaar en wie een zwakke gezondheid heeft. En wie oplet in de keuken, kan veel ellende voorkomen. Zelf bakt Beumer zijn zalm wat meer door en als de plakken ham al wat langer in de koelkast hebben gelegen, bakt hij die gesnipperd mee met een eitje. ,,Dan zijn de bacteriën dood.''

Maagzuur

Nog een tip voor de barbecue: drink niet te veel. ,,Veel mensen weten niet dat bacteriën in de maag geen kans heeft'', aldus Velzeboer. ,,Het maagzuur doodt de bacterie direct. Maar als je een halve krat pils drinkt bij je rauwe kip van de barbecue, dan loop je meer risico. Net als wanneer je maagzuurremmers slikt. Dan werkt je bacteriefilter minder.'' 

  1. Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Wil je alles weten over voedsel: de trends, de prijzen en hoe het met de veiligheid van je eten is gesteld? Of wil je gewoon dagelijks antwoord op de vraag wat je nu weer moet eten? Meld je dan aan voor de gratis nieuwsbrief. Dan krijg je nieuws, tests, achtergronden, tips en trucs en nog veel meer van onze redactie Koken&Eten in je mailbox. Abonneer je vandaag nog op de nieuwsbrief van AD Koken&Eten. Klik hier om je aan te melden.