Volledig scherm
Weinig geslapen? Dan snak je naar snelle snack. © Shutterstock

Waarom we na een korte nacht extra veel zin hebben in junkfood

Koken & etenTaart. Frietjes. Pizza. Of een hamburger. Na een korte nacht lijkt een vette snack extra aantrekkelijk. Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt hoe dat komt: je neus. 

Een slechte nachtrust beïnvloedt je neus - of specifieker: je reuksysteem - op twee verschillende manieren. Je reukzin schakelt een tandje hoger waardoor geuren scherper lijken en je hersenen een beter onderscheid kunnen maken tussen voeding en andere dingen. Tegelijk gaat het mis met de communicatie tussen de hersengebieden die signalen over voeding met elkaar uitwisselen. 

,,Last van slaaptekort? Dan krijgen de noodzakelijke hersengebieden niet voldoende informatie. Hierdoor ga je overcompenseren door te kiezen voor voedsel met een rijker energiesignaal”, stelt hoofdauteur Thorsten Kahnt, assistent-professor neurologie aan de Northwestern University Feinberg School of Medicine. Oftewel: calorierijke, vettige junkfood. Zijn bevindingen werden gepubliceerd op de wetenschapssite eLife

Het is al langer bekend dat een slaaptekort kan leiden tot een vreetkick, en zelfs het risico op gewichtstoename vergroot. Eerder onderzoek toonde ook aan dat slaaptekort het zogenoemde endocannabinoïde systeem van de hersenen activeert. Hier worden stofjes aangemaakt die je doen verlangen naar chips, pizza of snoep - ook als je geen honger hebt. Kahnt en zijn collega’s wilden deze link verder onderzoeken. 

Buffet met snacks

Ze voerden een - weliswaar klein - experiment uit met 29 mannen en vrouwen tussen 18 en 40 jaar. De deelnemers werden in twee groepen gedeeld. De eerste groep mocht eerst normaal slapen. Vier weken later kregen ze amper vier uur slaap per nacht. Bij de tweede groep was het net omgekeerd. 

Na elke gecontroleerde nacht kregen de deelnemers ontbijt, lunch en een avondmaal voorgeschoteld. Ze konden niet bepalen wat ze op hun bord legden, maar er was wél een buffet met snacks waaruit ze konden kiezen. Op die manier konden de wetenschappers nagaan hoeveel iedereen at en wat ze aten.

Dat bevestigde de link tussen slaap en wat mensen in hun mond steken. ,,Na een korte nacht, geven we de voorkeur aan calorierijke voeding zoals donuts, koekjes met chocolade en frietjes”, stelt Kahnt vast. 

Bloedstalen en scans

Om de achterliggende mechanismen beter te begrijpen, werden er ook bloedmonsters afgenomen. Op die manier konden de wetenschappers achterhalen dat er wel degelijk meer van de eerder genoemde endocannabinoïden in het bloed zaten na een korte nacht. 

Signalen van de neus

Daarnaast moesten de proefpersonen ook in een mri-scanner gaan liggen. Ondertussen konden ze allerlei geuren ruiken, die afkomstig waren van voeding maar ook van andere dingen.

Na een korte nacht bleek er een verhoogde activiteit in de piriforme cortex, het hersengebied dat alle signalen van de neus ontvangt. Normaal gezien zendt de piriforme cortex informatie door naar een tweede hersengebied, de insulaire cortex. Die heeft als taak om te kiezen wat we gaan opeten. Maar bij wie er een korte nacht had opzitten, verliep die communicatie tussen de twee hersengebieden heel stroef. ,,Dit zorgt ervoor dat vermoeide mensen snakken naar junkfood”, besluit Kahnt. 

De oplossing is uiteraard meer slapen. Of, voor wie toch uitzonderlijk vroeg uit bed moet (of er heel laat in lag): banketbakkers en andere heerlijk geurende eetzaken mijden. 

Meer weten over je neus en je eetgedrag? Bekijk deze video over de invloed van het reukvermogen op het opwekken van eetlust van neurowetenschapper  Sanne Boesveldt van Universiteit Wageningen:

  1. Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Nieuw: voortaan al het nieuws over koken en eten gratis in je mailbox

    Wil je alles weten over voedsel: de trends, de prijzen en hoe het met de veiligheid van je eten is gesteld? Of wil je gewoon dagelijks antwoord op de vraag wat je nu weer moet eten? Meld je dan aan voor de gratis nieuwsbrief. Dan krijg je nieuws, tests, achtergronden, tips en trucs en nog veel meer van onze redactie Koken&Eten in je mailbox. Abonneer je vandaag nog op de nieuwsbrief van AD Koken&Eten. Klik hier om je aan te melden.