Zilte grond onbruikbaar? Nee hoor, zelfs aardbei groeit erop

'Zilte boer' Marc van Rijsselberghe test honderden soorten groenten en fruit op grond die bekend staat als onbruikbaar. Als een soort Willie Wortel trekt de Texelse uitvinder steeds meer soorten gewassen uit zilte grond: van kool tot tomaten en van aardbei tot zeebanaan. 

Aan de velden zelf zou je zo voorbij lopen. Niks bijzonders aan te zien. Gewoon een stukje omgeploegd kavel met heuveltjes en her en der een paaltje dat boven de grond uitsteekt. Toch kostte dit onderzoeksveld bij Salt Farm Texel zo'n 2 miljoen euro. Dat bijzondere zit 'm niet in de samenstelling van de aarde, maar in het ingenieuze irrigatiesysteem dat ondergronds zorgt voor een zeer precieze verzilting van de grond met zout en zoet water. ,,Omdat elk deel van het veld net een ander zoutpercentage bevat, kunnen we zien wat dat gehalte aan zout doet voor een gewas'', aldus Marc van Rijsselberghe. ,,Zo zien we precies welke gewassen gedijen op welke grond.'' 

Volledig scherm
Gerecht van Joram Timmerman met lamsschenkel, eendelever, lamsoor, gespruite linzen en mierikswortel. © Hanni van Waasdijk

Al jaren duurt Van Rijsselberghes zoektocht naar geschikte groente en fruit die wél op zilte grond wil opkomen. ,,Lang werd gedacht dat op zilte grond niets groeide'', verklaart de ondernemer/boer/bioloog zijn fascinatie. ,,Dat was gebaseerd op één onderzoek bij één soort aardappel.''

Wat blijkt: veel koolsoorten floreren op min of meer zilte grond, maar ook veel andere gewassen. Wat geweldig is voor de aarde: ook bepaalde soorten aardappelen doen het hartstikke goed op in grond die 'verziekt' leek door zout water. ,,In gebieden op de wereld waar wateroverlast een groot probleem is, zoals de deltagebieden in Bangladesh, is verzilting een enorm probleem'', schetst Van Rijsselberghe die via Marc.Foods allerlei biologische groenten verbouwt en verkoopt. 

Volledig scherm
Dessert met zeebanaan in witte chocolade en chips van schorseneren. © Hanni van Waasdijk

Aardappelfluisteraar

,,Door in dit soort landen boeren te helpen, kan de bevolking toch landbouw bedrijven op plekken waar dat niet voor mogelijk werd gehouden.'' Dit jaar nog moeten 55.000 boeren in Bangladesh les krijgen over telen op grond die ze eigenlijk hadden afgeschreven. ,,Dat doen we samen met ICCO'', zegt Van Rijsselberghe, die soms 'aardappelfluisteraar' wordt genoemd. ,,Het mooie is dat boeren bij elkaar zien dat het werkt en van elkaar leren. Dat werkt veel beter dan als iemand uit het Westen gaat vertellen hoe het zit.'' 

Volledig scherm
Met de klok mee vanaf linksboven: zeebanaan, ijskruid, lamsoor, zeekraal en aardbeien. © Hanni van Waasdijk

Alle kennis over zilte landbouw moet uiteindelijk voor iedereen op de hele wereld toegankelijk worden. Dat kan helpen een levensgroot probleem (watertekort en daarmee ook voedseltekort) te helpen oplossen. Daartoe is dit jaar een stichting opgericht: de Salt Farm Foundation. ,,Als zilte gronden in gebruik worden genomen, kan uiteindelijk 300 miljoen hectaren land extra worden bebouwd'', schetst Van Rijsselberghe. 

In ons eigen land profiteren we ook van al die kennis: op steeds meer plekken gaan boeren met de zilte groenten aan de gang. ,,Het is niet mijn bedoeling om zoveel mogelijk zilte groenten te verbouwen. Maar het is wel mooi om te zien dat boeren de kennis kunnen gebruiken.'' De groenten zijn in het seizoen meestal verkrijgbaar bij de winkels van EkoPlaza, Marqt en Jumbo. 

Volledig scherm
IJskruid © Hanni van Waasdijk
Quote

IJskruid kan in de woestijn groeien doordat het alle vocht zo goed bij zich kan houden

Marc van Rijsselberghe
Volledig scherm
Joram Timmerman Kook Atelier © Hanni van Waasdijk

Een paar voorbeelden van gewassen die nu te koop zijn: zilte aardappelen, zeekraal, lamsoor en oesterblad. ,,IJskruid is een heel bijzonder plantje'', vindt Van Rijsselberghe. ,,Het kan in de woestijn groeien doordat het alle vocht zo goed bij zich kan houden. Het smaakt heerlijk in de sla.'' Heel bijzonder vindt de Texelaar - die ook de vader van Dorian is - de aardbei. ,,Niet alle soorten kunnen tegen zout in de grond. Sommige vallen uit elkaar. Maar sommige weren zich tegen het zout en worden daardoor extra zoet.'' 

Joram Timmerman leeft zicht als kok op Texel graag uit op de zilte groenten en het zilte fruit. De eigenaar van restaurant Kook Atelier verwerkt diverse soorten gewassen in zijn gerechten, zoals lamsoor, gespruite linzen en zeebanaan. ,,Het is niet moeilijk om ermee te koken. Sommige soorten zijn iets zouter en daar moet je rekening mee houden bij het kruiden van gerechten.'' 

De zeebanaan - een grappige ziltzoet plantje dat kleiner is dan een vingerkootje - is een verhaal apart. Joram Timmerman had zo'n lekker gerecht gemaakt dat staatssecretaris Martijn van Dam ervoor zorgde dat niemand ermee aan de haal ging, vertelt Van Rijsselberghe lachend. ,,Hij zei: Die gaan mee naar huis.'' 

Volledig scherm
Kabeljauw met korenaarasperges en aardbei. © Hanni van Waasdijk

Klik hier voor video’s met handige keukentips, snelle trucs en makkelijke recepten.