Volledig scherm
Hans Maarten van den Brink. © -

'Geweld gebruiken is iets anders dan geweld accepteren'

OpinieHet interview van AD-verslaggever Wierd Duk met socioloog Ruud Koopmans kreeg deze week talloze reacties. Dit is de mening van schrijver Hans Maarten van den Brink.

‘Vijftig miljoen moslims zijn bereid tot geweld’. Dat stond woensdag op de voorpagina van deze krant. Het was een citaat uit een interview met socioloog Ruud Koopmans. In het intro van het interview stond: ‘Wereldwijd zijn 50 miljoen moslims bereid geweld te gebruiken’. Ik was niet de enige die het las als een bedreiging. Doodeng. Geert Wilders zette het nieuws meteen op Twitter, met een oproep om maatregelen te nemen.

Maar even verderop in het stuk stond een tweede citaat, dat er een beetje op leek maar toch iets heel anders beweerde. Daar zei dezelfde geleerde Koopmans dat zo’n 500 miljoen moslims ter wereld een ‘intolerante vorm van de Islam’ aanhangen. En: ‘Van die 500 miljoen, blijkt uit onderzoek, is 10 tot 20 procent bereid om geweld te accepteren – ook tegen burgers – om de Islam te verdedigen.’

Vijftig miljoen leek me opeens een heel laag getal. Je wordt aangevallen, je manier van leven, je cultuur en je godsdienst worden bedreigd - en tachtig procent van de getroffenen vindt dat er dan niets hoeft te gebeuren, terwijl de overige twintig procent ‘accepteert’ dat iemand anders ze verdedigt. Maar zelf gebruiken ze geen geweld.

Wat een slappelingen, die moslims.

Dan reageert het Westen, inclusief Nederland, wel anders op bedreigingen van onze veiligheid, onze democratie, onze vrijheid van godsdienst en van meningsuiting. Met invasies van Irak en Afghanistan, met bombardementen, met Drone-aanvallen, met martelingen in Abu Graib en opsluiting zonder vorm van proces in Guantanamo. Persoonlijk vind ik dat dit allemaal wel een onsje minder kan. Maar een slappe reactie kun je het moeilijk noemen. Het principe dat we geweld mogen gebruiken om ons te verdedigen, lijkt me helemaal juist.

Quote

Dat 50 miljoen moslims klaar staan om de daad bij het woord te voegen wordt door geen enkel onderzoek onderbouwd

Maar hoe zit het dan met Koopmans? Hij deed onderzoek waaruit blijkt dat een grote minderheid, zo’n vijfenveertig procent, van immigranten met een moslim-achtergrond een conservatieve opvatting heeft van hun geloof en over zaken als homoseksualiteit en het jodendom. Hun opvatting over geweld bestudeerde hij zelf niet. Daarvoor verwijst hij naar andere onderzoeken, waaruit overigens blijkt dat het begrip voor aanslagen niet toeneemt maar juist minder wordt.

Niemand ontkent uiteraard het verband tussen extreem fundamentalisme en geweld. De terroristen leggen dat verband immers zelf, dus je zal wel gek zijn om het te ontkennen. Ook zijn er haatpredikers, gelukkig niet veel, die rechtstreeks tot aanslagen oproepen. Maar dat 50 miljoen moslims klaar staan om de daad bij het woord te voegen wordt door geen enkel onderzoek onderbouwd.

Legde het AD dan Koopmans dan woorden in de mond? Dat beweerde een fact check gisteren in NRC Handelsblad door vast te stellen: ‘Dat zei hij niet.’ Misschien was Koopmans in de war. Een krant als het AD verzamelt in de eerste plaats feiten en laat dan over die feiten verschillende meningen horen, zodat volwassen lezers zelf een oordeel kunnen vormen. Die meningen zijn vrij. De feiten niet, al helemaal niet wanneer ze zogenaamd met het gezag van de wetenschap worden gepresenteerd. Geweld gebruiken is iets anders dan geweld accepteren. Het debat is al verhit genoeg zonder dit soort verwarring.