Volledig scherm
© Flip van Doorn

Baskenland op de bonnefooi

ReizenWordt het deze zomer een kampeervakantie in Frankrijk of toch doorrijden naar Spanje? Zet de tent eens op in Baskenland, er precies tussenin. De streek is beroemd om zijn eigenwijze cultuur, eeuwenoude tradities en fabelachtige keuken. En op de grote campings is altijd plek.

Volledig scherm
Een eigen stekkie in Hendaye © Flip van Doorn

Een terrassencamping aan de rand van een vriendelijk plaatsje, uitzicht op zee en een pad dat afdaalt naar het strand. Hoe eenvoudig kan vakantievieren zijn? Een prachtige kust, surfplanken voorhanden, fikse golven en natuurlijk de enorme opblaasbare flamingo die de kinderen van hun zakgeld hebben gekocht. En dan ligt dat plaatsje ook nog eens in een streek die beroemd is om zijn eigenwijze cultuur, eeuwenoude tradities en fabelachtige keuken.

Die streek heet Baskenland en voor de Basken is het daadwerkelijk een land. Hun taal spraken ze al voordat de Romeinen het voor het zeggen kregen in het zuiden van Europa. Elke Bask zal met trots melden dat het de enige taal is in de wijde omgeving die niet heeft plaatsgemaakt voor Latijn of Spaans, Frans of Catalaans.

Trots spat ook van de gezichten van de deelnemers aan de grote optocht tijdens het Fête Basque in Hendaye, jaarlijks in het tweede weekend van augustus. Ze spelen Baskische muziek, op herdersfluiten en een soort doedelzak, en maken er Baskische danspasjes bij. Een groep mannen stampt voorbij, ze dragen merkwaardige puntmutsen met gekleurde linten. Ieder draagt op de rug twee enorme koeienbellen. Bij elke stap die ze zetten slaan de klepels met een doffe, luide plof tegen het koper. Mijn zoon Teun (9) houdt zijn handen voor z'n oren. ,,Maar ik vind het wel mooi."

Behoudend

Volledig scherm
Het gezin van Flip van doorn. Vlnr: Mirjam, Teun, Daantje en Bram © Flip van Doorn

Het ritueel komt voort uit een oude herderstraditie. ,,Iets met het vee opdrijven'', vertelt een man die foto's maakt. Net als de meeste van zijn dorpsgenoten draagt hij traditionele veterschoenen en een feesttenue met een blauw-wit sjaaltje en een baret. ,,We zijn een behoudend volkje."
Overal zijn de kleuren van de Baskische vlag te zien, rood, groen en wit. Op een praalwagen voeren kinderen een stukje op bij een kleurrijk wapenschild. Zazpiak bat, luidt de wapenspreuk: de zeven één. Zeven provincies vormen samen één land. Van die zeven provincies liggen er overigens vier op Spaans grondgebied en drie aan de Franse kant van de grens. Maar spreek niet van Frankrijk of Spanje. Dit is Baskenland, Euskal Herria.

Het is druk in Hendaye, hotels en campings puilen uit. Maar feestweek of niet, op de terrashellingen van camping Alturan is bijna altijd wel een veldje over. Dat is het voordeel van onze tenten, die frommelen we altijd wel ergens tussen.

Volledig scherm
Het gezin van Flip van Doorn blaast uit op Balcón de Pilatos © Flip van Doorn

Verreweg de meeste campings in het Baskenland liggen aan de kust. Daar gaan de toeristen heen, maar ook de Basken zelf, dus zijn in het zomerseizoen de emplacementen vaak volgeboekt. Het heeft alles te maken met de lokroep van de stranden, de kustplaatsen met de restaurants en bars, het nachtleven, de musea. Parel aan de kroon is San Sebastian met het schelpvormige stadsstrand La Concha en het oude centrum waar restaurants met Michelinsterren net zo gewoon zijn als coffeeshops in Amsterdam.
Maar wie vanuit Nederland komt, doet er goed aan voorbij San Sebastian links aan te houden, het binnenland in, en dan doorrijden tot het gebied waar alleen nog Baskische plaatsnamen op de borden staan, waar het land ruig is, bergachtig en doorsneden met eeuwenoude paden. Ook daar is het goed toeven.

Op de camping in natuurpark Urbasa is reserveren niet nodig. ,,Zet je tent neer waar je wilt'', zegt de receptionist tegen mijn partner Mirjam en mij. Ze maakt een weids armgebaar naar een veld waar plaats is voor honderden caravans en tenten. Die staan er niet, al is het gezellig druk. De kinderen vinden een plek waar de tenten recht staan, met bomen waarin de hangmat kan hangen en waar ruimte genoeg is voor een potje voetbal of badminton. Paarden in het naastgelegen weiland, 's ochtends en 's avonds het geklingel van koeienbellen in de verte.

Gieren

Op de hoogvlakte blijken kuddes paarden, koeien en schapen vrij rond te lopen. ,,Dit lijkt het Wilde Westen wel", zegt dochter Daantje (13) als ze van haar mountainbike stapt en haar blik laat glijden over een decor van gras en graniet. Op een wandeling, een dag later, blijkt dat het decor abrupt ophoudt. Vanaf het Balcón de Pilatos tuimelt het zicht langs steile wanden meer dan 100 meter naar beneden, de vallei in.

Vale gieren trekken hun cirkels door de lucht. Het regenwater dat wegzakt in de kalkrijke bodem, vormt ondergrondse stromen die samenkomen in een waterval. Het is de oorsprong van het riviertje de Urederra, dat in een opeenvolging van poelen van kristalblauw water een sprookjesachtige entree maakt in de vallei.

We maken een verfrissende boswandeling op een hete dag, zelfs als zwemmen niet is toegestaan. De vriendelijke dame die aan het einde van het pad jam en honing verkoopt, is in een goede bui. Ze laat de kinderen alle smaken proeven en vertelt over de ecologische fruitteelt op haar boerderij.

Markthal

Veel van de lekkernijen waarmee de bars en restaurants aan de kust goede sier maken, komen uit het vruchtbare binnenland. Sinds 1512 is de markt van Ordizia elke woensdag de locatie waar producenten uit de hele regio naartoe komen om hun groenten, fruit, worst, wijn, likeuren en andere specialiteiten aan te bieden. Het stadje ligt in het hart van de Goierri, de Baskische Highlands. De markthal met een door zuilen gedragen overkapping uit 1925 heeft wel iets weg van een tempel. Het is de plek waar van oudsher boeren, handelaren, restauranthouders en reizigers elkaar ontmoeten. Het beroemdste product op de markt van Ordizia is de schapenkaas die de naam draagt van een nabijgelegen dorpje.

De Idiazabal-kaas is bestempeld tot Europees gastronomisch erfgoed en heeft zoals de beste kazen en wijnen betaamt een streng keurmerk. Keurmeesters bepalen elk jaar in september welke boer de lekkerste Idiazabal maakt. Het eerste exemplaar van de winnende de kaas wordt geveild, net als het eerste vaatje Hollandse Nieuwe in Scheveningen, en levert doorgaans meer dan 10.000 euro op. Schapenboer Eneko Goiburu is de winnaar van vorig jaar. ,,Kaas is slechts een manier om melk langer te bewaren", zegt hij in alle bescheidenheid. Hij doet voor hoe je een ronde kaas in driehoekige plakjes snijdt. ,,Zo proef je tegelijk de zachte binnenkant en de rijpe buitenkant."

Baskisch rood

Volledig scherm
De markt van Ordizia bestaat al sinds 1512 © Flip van Doorn

,,Zo'n huis wil ik later", zegt zoon Bram (12). Wit gepleisterde muren, houtwerk van balkon, deuren, kozijnen, luiken en daklijst geschilderd in de kleur die ook in Nederlandse verfwinkels te koop is als Baskisch rood, weelderige bloembakken aan de balkonrand. In de westelijke uitlopers van de Pyreneeën lijken alle huizen er zo uit te zien. Ook in het stadje Saint-Jean-Pied-de-Port, waar pelgrims die de Camino de Santiago lopen zich opmaken voor de oversteek van het gebergte.
En in Espelette, waar paprika's tegen de witte muren te drogen hangen, en in Eratzu waar vanuit de camping wandelroutes de bergen in slingeren. Veel inwoners van Baskische steden hebben hier een vaste staanplaats. Voor passanten is altijd wel ruimte. Het zwembad is een prettige bonus. Vanuit de camping slingeren wandelroutes de bergen in. Ze voeren onder meer naar de watervallen van Xorroxin, die er net zo spetterend uitzien als hun naam klinkt.

Hoogtepunt in deze regio, de valleien van Baztan, is de wandeling naar de Alkurruntz. Op de top van 934 meter hoog blijkt hoe compact Baskenland is. De stranden van Hendaye en Biarritz lijken voor het grijpen, net als de berg Jaizkibel waarachter San Sebastian verscholen ligt, de hoge Pyreneeëntoppen in het zuidoosten, naar het westen de kartelrand van de Sierra de Urbasa.

Menhir

En daartussenin de dorpjes, de weiden waar schapen en koeien grazen, de akkers, landerijen en boomgaarden waar al die producten groeien die hun weg vinden naar de markten, bars en onovertroffen restaurants. Een menhir verraadt iets van de eeuwenlange menselijke aanwezigheid in Baskenland, maar roept meer vragen op dan hij antwoorden geeft. Acht vale gieren komen over, de wind suizend langs hun enorme vleugels, hun kale koppen zoekend naar iets eetbaars. Het pad leidt terug het dal in, waar we onszelf willen trakteren. We hoeven het niet lang te zoeken, het lijkt of iedereen in deze regio lekker kan koken. Zelfs in het betrekkelijk eenvoudige menu del día van het restaurant op de camping proeven we de rijkdom van het Baskenland terug.

Reisinformatie

Hoe ver is het? Hendaye ligt op ruim 1250 autokilometers van Utrecht.

Op de bonnefooi? Op vakantie gaan in het hoogseizoen betekent lang van tevoren reserveren, anders is alles vol. Dat geldt met name voor de kustgebieden en andere populaire regio's. In een streek als het Baskenland zijn in het binnenland goede, grote campings te vinden waar het zelden vol staat. Het is wel verstandig om thuis alvast een overzicht te maken, een dag van tevoren te bellen of er plek is en een alternatief achter de hand te houden. Ook hogerop in de Pyreneeën is reizen op de bonnefooi redelijk gemakkelijk.

Wat zijn fijne campings? In Hendaye: Alturan is een eenvoudige terrassencamping (3 sterren) op loopafstand van het strand. camping-alturan.com In Urbasa: Camping Urbasa (3 sterren) ligt op een hoogvlakte, in het gelijknamige natuurgebied. campingurbasa.com/nl In Erratzu: Aan de voet van de Pyreneeën in de Baskische provincie ligt camping Baztan (4 sterren), aan de rand van het dorp. campingbaztan.com In Burguete: Aan de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela is camping Urrobi (3 sterren) een mooie pleisterplaats.

Meer informatie: Kijk voor een overzicht van de kampeermogelijkheden in Baskenland op spain.info/nl. Routes voor wandelaars en fietsers in de Baskische Highlands, uitstapjes met kinderen en de Ruta del Idiazabal staan op goierriturismo.com.

Onze reisreportages kunnen (deels) door derden zijn betaald. Deze sponsors hebben geen invloed op de tekst, de foto's en de vormgeving.

Enquête

Geef je mening over AD Reizen en maak kans op een cadeaubon van Bol.com t.w.v. 25 euro.

reizen